QTO - Với những người sinh ra và lớn lên ở làng quê, dù đi xa đến đâu, trong ký ức vẫn luôn có bóng dáng của cây đa, bến nước, những con đường đất, khóm tre… và không quên không khí chợ quê mỗi khi Tết đến, xuân về. Trong ký ức của tôi, chợ quê những ngày cuối năm luôn hiện lên thật đặc biệt: Vừa ấm áp, vừa rộn ràng, đánh thức đủ mọi giác quan từ âm thanh, mùi hương cho đến những cảm xúc rất khẽ trong lòng.

Tôi nhớ, những ngày giáp Tết, mẹ tôi thường dậy sớm hơn mọi ngày. Khi sương vẫn còn bảng lảng trên mái ngói, tôi đã nghe tiếng cô hàng xóm gọi vọng sang, rủ mẹ cùng đạp xe ra chợ. Chợ quê tôi không lớn, có những sạp hàng bán ở nơi đường đất trải dài, những gian chợ nho nhỏ nơi người bán bày hàng đơn sơ. Ở đó, có những người nông dân vẫn còn chân lấm tay bùn, mang ra chợ gánh củ su hào, mấy mớ rau mùi, nải chuối xanh hay vài quả cau, quả bưởi. Hàng hóa chẳng nhiều, chẳng sang, vậy mà chợ vẫn đông vui, nhộn nhịp.

Hàng bán lá dong ngày Tết - Ảnh: M.T

Sau ngày 23 tháng Chạp, chợ quê đông đúc hẳn lên. Người ta đi chợ không chỉ để mua bán, mà còn để gặp nhau, để cảm nhận rõ hơn cái không khí Tết đang đến rất gần. Những người quen lâu ngày gặp lại, đứng nép ở một góc chợ hỏi han chuyện mùa màng, chuyện con cái làm ăn xa có kịp về sum họp hay không.

Lúc ấy, chợ quê giống như một điểm hẹn thân quen, nơi người ta gửi gắm những mong ước bình dị cho năm mới. Người bán, người mua đều quen mặt nhau, trò chuyện rôm rả, không chèo kéo, không mặc cả gay gắt. Ai cũng mong bán được nhanh để còn mua sắm bánh kẹo, nếp, thịt, chuẩn bị cho nồi bánh chưng ngày Tết thêm đầy đặn.

Chợ quê những ngày giáp Tết, cũng không thể thiếu hàng hoa. Hoa Tết ở chợ quê không cầu kỳ, không đắt đỏ, nhưng lại mang vẻ đẹp mộc mạc rất riêng. Những chậu cúc vàng rực, hoa vạn thọ tròn đầy, cành đào phai còn e ấp nụ non, rồi lay ơn, thược dược với đủ sắc, làm sáng bừng cả một góc chợ.

Mẹ tôi đặc biệt thích hoa lay ơn nên năm nào cũng cẩn thận chọn một bó nhiều nụ, màu đỏ tươi. Mẹ bảo, có hoa đẹp trong nhà thì Tết sẽ vui hơn, ấm áp hơn. Có lẽ vì thế mà tôi yêu loài hoa lay ơn từ lúc nào không hay, hơn cả những loài hoa được xem là sang trọng khác.

Gần đó, những hàng bán đồ gói bánh chưng năm nào cũng đông người. Lá dong xanh mướt được xếp thành từng xấp gọn gàng, lạt giang vàng nhạt, gạo nếp trắng tinh đựng đầy trong thúng. Chỉ cần nhìn thôi cũng đủ thấy hương vị Tết lan tỏa. Mẹ tôi thường mua lá dong vào khoảng ngày 25 âm lịch, mang về rửa sạch, hong cho ráo để chuẩn bị gói bánh.

Chợ quê ngày giáp Tết còn đậm mùi bánh trái, hoa quả. Mùi bánh kẹo ngọt ngào, mùi mứt gừng cay cay, mứt dừa béo thơm quyện vào nhau tạo nên một thứ hương rất riêng, chỉ xuất hiện mỗi năm một lần. Chợ cũng rộn ràng hơn bởi những đứa trẻ được theo mẹ đi sắm Tết. Gương mặt đứa nào cũng sáng bừng niềm vui khi được mua áo mới, bánh kẹo từ số tiền chắt chiu của cả năm. Tết dường như đến nhanh hơn trong ánh mắt háo hức ấy.

Những ngày này, chợ quê bày bán đủ thứ, chẳng kém chợ phố là bao. Các bà, các mẹ đi chợ Tết thường mua nhiều hơn ngày thường. Tay xách nách mang, nhưng ai nấy đều vui vẻ, chẳng mấy ai than mệt. Có người còn cẩn thận ghi sẵn những thứ cần mua để khỏi sót.

Tết mà, năm chỉ có một lần, ai cũng mong sắm sửa cho gia đình được đủ đầy, tươm tất hơn ngày thường. Người quê quanh năm vất vả, chi tiêu dè sẻn, nhưng cứ đến Tết là ai cũng cố gắng để trong nhà có miếng thịt, nồi bánh, cho ngày đầu năm thêm trọn vẹn.

Gần trưa, chợ bắt đầu vãn. Tiếng mua bán, cười nói thưa dần. Người bán gánh hàng về, người mua cũng vội vã trở về nhà, mang theo những món đồ Tết và cả cảm giác háo hức chờ đón năm mới. Chợ quê lại trở về vẻ yên bình vốn có, nhưng dường như đâu đó vẫn còn vương lại dư âm rộn ràng của những ngày cuối năm.

Giữa nhịp sống hiện đại, đổi thay, nhiều người bảo rằng giờ đây ít ai còn đi chợ quê ngày Tết. Mọi thứ có thể đặt trước, giao tận nhà tiện lợi. Siêu thị và cửa hàng mọc lên ngày một nhiều. Thế nhưng với tôi, chợ quê những ngày giáp Tết sẽ không bao giờ mất đi. Bởi đó không chỉ là nơi mua bán, mà còn là nơi giữ gìn ký ức, lưu giữ nét đẹp văn hóa, truyền thống của một miền quê. Và mỗi khi nhớ về, lòng tôi lại chậm lại, mong ngóng được trở về.

Minh Tuyết