QTO - Những ngày cuối năm 2025, đại tá, nhà thơ Nguyễn Hữu Quý, Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Quảng Trị xuất sắc đoạt giải nhất cuộc thi sáng tác thơ “Với Đảng vẹn tròn niềm tin yêu” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức. Niềm tự hào đất nước vững tin bước vào kỷ nguyên mới “hòa quyện” cùng niềm vui riêng của cá nhân trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026, nhà thơ Nguyễn Hữu Quý đã dành thời gian trao đổi thân tình với phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị.

- P.V: Xin chúc mừng nhà thơ Nguyễn Hữu Quý với giải thưởng xuất sắc vừa qua. Đã từng đoạt nhiều giải thưởng lớn của trung ương, bộ, ngành, nhưng chắc hẳn với giải thưởng lần này, ông đã có những cảm xúc thật đặc biệt?

- Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý: Là một người sáng tác, tôi đã từng đoạt nhiều giải thưởng, nhưng đây là lần đầu tiên tôi được giải về văn học của Đài Tiếng nói Việt Nam. Cuộc thi được mở ra với chủ đề rất thời sự “Với Đảng vẹn tròn niềm tin yêu”, ngay trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV-một dấu mốc lịch sử của dân tộc để bước vào kỷ nguyên mới. Có thể nói, cuộc thi đã truyền cho tôi nguồn cảm hứng mạnh mẽ. Từ những cảm xúc đó và những trải nghiệm của mình về cuộc sống trong quá khứ cũng như hiện tại, tôi đã sáng tác và gửi chùm thơ “Tổ quốc như mẹ mong chờ; Bác của chúng ta”. Và tôi rất hạnh phúc khi tác phẩm của mình được Ban giám khảo đánh giá cao, trao giải nhất trong cuộc vận động sáng tác rất có ý nghĩa này.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý (thứ 2 từ phải sang) nhận giải nhất cuộc thi sáng tác thơ “Với Đảng vẹn tròn niềm tin yêu” - Ảnh NVCC

- P.V: Nhà thơ có thể chia sẻ thêm những thông điệp gửi gắm trong chùm thơ vừa đoạt giải nói trên?

- Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý: Đối với tôi, Tổ quốc Việt Nam đã trải qua những cuộc chiến tranh ác liệt để giành lại độc lập, tự do, bảo vệ đất nước như ngày hôm nay. Trong cuộc chiến đấu đó, rất nhiều người con ưu tú đã ngã xuống và các anh, các chị sẽ không bao giờ bị lãng quên và sống mãi với Tổ quốc, sống mãi trong lòng Nhân dân. Và Tổ quốc hôm nay, Tổ quốc ngày mai như người mẹ mong chờ những người con đã hy sinh trở về. Từ cái tứ đó, từ cảm xúc đó, tôi đã viết bài thơ “Tổ quốc như mẹ mong chờ”.

Bài thơ là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những năm tháng hào hùng, những năm tháng bi thương chiến đấu để giành nền độc lập bền vững, hòa bình cho dân tộc hôm nay. Và tôi thấy rằng, những người lính ấy vẫn sống và trở về trong nỗi tiếc thương, niềm tự hào, trong tâm tưởng, tâm thức của chúng ta. “Và như thế vẫn có ga chờ đợi/những đứa con mang áo lính trở về/Tổ quốc ngày mai vẫn xa xăm mắt mẹ/dõi tận chân trời đợi những hồi sinh” (Tổ quốc như mẹ mong chờ).

Với bài thơ “Bác của chúng ta”, Bác chính là con người của Nhân dân, là vị lãnh tụ vĩ đại, nhưng cũng vô cùng giản dị, quen thuộc với Nhân dân Việt Nam, cho nên kết thúc bài thơ tôi đã viết: “Bác của chúng ta, Người của Nhân dân/bàn tay gầy guộc, từng bịt nòng đại bác/từng đặt lên thuyền một Nguyên tiêu bát ngát/cho mai sau còn mãi ánh rằm trong”.

- P.V: Sau sáp nhập, nhiều cơ hội mở ra cho các nhà văn, nhà thơ Quảng Trị trong không gian sáng tạo mới. Nhà thơ đánh giá như thế nào về vận hội mới này đối với đội ngũ sáng tác của quê hương?

- Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý: Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Quảng Trị được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai chi hội của hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị (cũ). Sau sáp nhập, không chỉ đội ngũ hội viên tăng lên, mà không gian sáng tạo cũng mở rộng hơn. Như chúng ta đã biết, mảnh đất Quảng Trị với nhiều di tích, dấu vết của quá khứ lịch sử, nhất là cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Quảng Trị hiện mang những tiềm năng, dự cảm mạnh mẽ để hướng về tương lai một cách đầy tin tưởng.

Con người, lịch sử, quá khứ, hiện tại “hòa đồng” với nhau và đấy chính là nguồn cảm hứng, chất liệu để các nhà văn, nhà thơ thâm nhập, suy ngẫm, trăn trở tạo nên những tác phẩm mới. Trước hết là viết về quê hương của mình, rồi đến một không gian lớn hơn đấy là đất nước Việt Nam và mở rộng ra hơn nữa chính là nhân loại. Từ mảnh đất này, tôi tin rằng với nhiệt huyết, tài năng của mỗi nhà văn, nhà thơ thuộc các thế hệ sẽ tạo thành một “bản hòa ca” trong sáng tạo văn học. 

Chân dung nhà thơ Nguyễn Hữu Quý - Ảnh VNCC

- P.V: Thực tế cho thấy, gần đây, đề tài về người lính được khai thác nhiều nhưng còn thiếu những tác phẩm nổi bật, tạo dấu ấn, nhất là với đội ngũ sáng tác Quảng Trị. Là Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Quảng Trị, nhà thơ đánh giá như thế nào về thực tiễn này?

- Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý: Đề tài về lực lượng vũ trang và người lính là một đề tài lớn. Mặc dù thời kỳ viết về chiến tranh cách mạng và người lính trở thành hình ảnh trung tâm của văn học có thể đã qua rồi, nhưng trên thực tế, đề tài này vẫn có sức hấp dẫn. Theo tôi, đây vẫn là đề tài quan trọng đối với văn học Việt Nam, đặc biệt đối với những nhà văn được sinh ra trên mảnh đất Quảng Trị.

Thời gian qua, chưa có nhiều những tác phẩm viết về chiến tranh, về người lính tạo được dấu ấn sâu sắc, nổi bật trên văn đàn. Nói như thế không phải là không có. Ví dụ vẫn có một “Bến đò xưa lặng lẽ” của cố nhà văn Xuân Đức, gần đây có tiểu thuyết “Sông Tuyến” của nhà văn Văn Xương... Nhưng vẫn chưa đủ để nêu bật tầm vóc của cuộc chiến, nhất là với mảnh đất Quảng Trị anh hùng.

Trước hết, cần có sự thay đổi trong chính cảm thức của những người cầm bút. Chúng ta không chỉ viết về cuộc chiến đấu của những người lính trong quá khứ, mà cả những người lính đang sát cánh cùng với Nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước hôm nay. Sự thay đổi đó cũng cần song hành với sự đầu tư tương xứng của mỗi một nhà văn.

Công việc sáng tác của các nhà văn mang ý nghĩa đặc trưng riêng lẻ, đơn độc. Nhưng để có những tác phẩm hay, xuất sắc viết về người lính, vẫn rất cần sự hỗ trợ từ phía chính quyền, quân đội... để tạo một không gian, bối cảnh kích thích sự sáng tạo của người cầm bút. Đó chính là điều kiện thâm nhập thực tế, tìm hiểu nghiên cứu về đề tài. Và khi có tác phẩm xuất sắc, cần có sự khen ngợi xứng đáng và kịp thời.

- P.V: Xin nhà thơ chia sẻ về các dự định sắp tới của cá nhân và Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Quảng Trị?

- Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý: Sắp tới, bên cạnh mở rộng đề tài về cuộc sống hôm nay, về con người, về tình yêu thì đề tài viết về người lính luôn được tôi dành sự quan tâm, bởi đề tài này đã “ăn vào máu thịt”, một phần của cuộc sống và tâm hồn tôi. Tôi sẽ tập trung viết về những người lính hôm nay đang bảo vệ biển đảo, biên cương, có mặt ở những nơi gian khổ nhất trong mối quan hệ với tình yêu đất nước, tình yêu quê hương.

Sau sáp nhập, Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Quảng Trị mong muốn nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ phía lãnh đạo, chính quyền, từ đó, những nhà văn, nhà thơ có điều kiện để sáng tác tốt. Và đặc biệt, để có các tác phẩm hay viết về đề tài người lính nên có cơ hội để người cầm bút thâm nhập sâu hơn thực tế. Hy vọng trong thời gian tới, với bối cảnh mới, vùng hoạt động mới, rộng hơn, sâu hơn, nhiều chất liệu hơn, chắc chắn các nhà văn, nhà thơ Quảng Trị sẽ có sự hào hứng và đầu tư xứng đáng vào con đường sáng tạo của mình.

- P.V: Xin cảm ơn nhà thơ Nguyễn Hữu Quý về cuộc trao đổi thú vị này!

        Mai Nhân (thực hiện)