QTO - Đối với những người sáng tạo văn học-nghệ thuật (VHNT), cá tính thường được phản ánh thông qua tác phẩm của họ. Có những nghệ sĩ tạo lập sự khác biệt, nhưng cũng có những nghệ sĩ, họ lựa chọn sự trầm lặng, bình dị và cần mẫn trên con đường sáng tạo của mình. Với quan điểm “thấy gì chụp đó”, nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Phạm Văn Thức luôn lựa chọn cách biểu đạt chân thành, mộc mạc bằng những khoảnh khắc ghi lại muôn vẻ cuộc sống đời thường.

Người nông dân mê chụp ảnh” là câu Phạm Văn Thức thường nói với đồng nghiệp, bạn bè. Qua đó cho thấy phần nào tính cách và sự chân thành của anh khi đến với nghệ thuật nhiếp ảnh. Phạm Văn Thức sinh năm 1968, lớn lên và sinh sống tại phường Ba Đồn, Quảng Trị.

Lớn lên bên dòng sông Gianh lịch sử, trên vùng đất phía Bắc Quảng Bình (cũ) với cảnh sắc thiên nhiên hữu tình và nhiều giá trị văn hóa, làng nghề đặc sắc đã bồi đắp cho tâm hồn anh để từ đó đến với loại hình nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ ánh sáng nhằm biểu đạt tình cảm, suy nghĩ về cuộc sống con người, quê hương.

Phạm Văn Thức bắt đầu cầm máy sáng tác ảnh nghệ thuật từ năm 1997, khi tuổi đời không còn trẻ. Chiếc máy ảnh cơ chụp bằng phim đã theo anh rong ruổi trên khắp mọi nẻo đường quê. Cố nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Ngô Độc Lập là người phát hiện và dìu dắt anh đến với nghệ thuật nhiếp ảnh.

Ở một nơi không nhiều đồng nghiệp, nhưng Phạm Văn Thức vẫn bền bỉ theo đuổi và miệt mài ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống. Nhiều tác phẩm của anh đã tham gia các cuộc triển lãm, liên hoan nhiếp ảnh nghệ thuật cấp tỉnh, khu vực và toàn quốc. Với những nỗ lực sáng tạo của mình, anh được kết nạp vào Hội VHNT tỉnh năm 2008.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Văn Thức - Ảnh: NVCC

Tham gia cùng những người cầm máy chuyên nghiệp là cơ hội để anh giao lưu, trao đổi chuyên môn, tiếp tục hành trình tìm kiếm cái đẹp của mình bằng nhiếp ảnh.

Với quan điểm nhất quán từ khi bước vào nhiếp ảnh là chụp những gì thấy được, lưu lại những khoảnh khắc đời sống giản dị quanh mình nên tác phẩm của Văn Thức trước đây không quá phức tạp về xây dựng cấu trúc bố cục, bóng bẩy về màu sắc mà luôn mang vẻ dung dị, tự nhiên như cuộc sống quê hương mình hằng ngày vẫn diễn ra. Giai đoạn bắt đầu sáng tác, anh như một người ghi nhật ký đời thường bằng hình ảnh.

Công chúng có thể cảm nhận cuộc sống từ miền núi đến vùng biển qua những góc cảnh tự nhiên mà anh bắt gặp và thể hiện. Có thể đó là dáng mẹ quen thuộc trên cánh đồng, một bóng gầy in dấu chân trên cát, một đôi mắt e ấp của thiếu nữ khi biết mình lọt vào ống kính hay cảnh chiều quê bình yên khi hoàng hôn buông xuống…

Ngày xưa ơi - Ảnh: NVCC

Vẫn quan điểm sáng tác đó, nhưng qua thời gian, Phạm Văn Thức đã có sự chắt lọc, cô động trong cách lựa chọn khung hình bấm máy. Tác phẩm nhiếp ảnh của anh đã có sự phát triển cả về nội dung lẫn hình thức bố cục, đường nét, màu sắc, ánh sáng…, tạo nên sự chỉn chu về hình thức và chiều sâu nội dung, thông điệp cuộc sống. Anh bắt đầu xây dựng thành các thể loại sáng tác cụ thể, nhất quán như chân dung, phong cảnh, đời sống xã hội…

Khi phương tiện, thiết bị kỹ thuật máy ảnh có sự phát triển, tạo thuận lợi cho người sáng tác, không vừa lòng với những góc nhìn quen thuộc, anh bắt đầu tìm tòi nhiều góc nhìn mới lạ, đặc biệt là từ trên cao. Khoảng không sáng tạo như được mở rộng để thể hiện những ý tưởng của mình. Phạm Văn Thức bắt đầu thực hiện các tác phẩm có sự đầu tư về chiều dài thời gian như xây dựng ảnh bộ và áp dụng dụng các kỹ thuật khó vào sáng tác.

"Vượt đèo ngang"- tác phẩm đạt huy chương đồng tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ năm 2022 - Ảnh NVCC

Những tác phẩm của anh thời gian gần đây đã tạo được dấu ấn sáng tạo khi tham gia các cuộc triển lãm cấp khu vực, quốc gia và quốc tế. Tiêu biểu có thể kể đến: Giải ảnh bộ Cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật Rừng Việt Nam với tác phẩm “Sắc rừng Phong Nha” năm 2011, giải nhì cuộc thi Nhịp đời qua ống kính với tác phẩm “Vớt rong” năm 2014, giải khuyến khích cuộc thi ảnh Đường sắt trong tôi với tác phẩm “Qua núi Minh Cầm” năm 2016, huy chương đồng với tác phẩm “Vượt đèo Ngang” và giải khuyến khích với tác phẩm “Qua cánh đồng vàng” tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ năm 2022.

Ngoài ra, anh còn có các tác phẩm đoạt Giải thưởng Du lịch Yên Bái, Khoảnh khắc hạnh phúc gia đình, ảnh chủ đề về nông thôn mới…và nhiều tác phẩm tham gia Liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ, triển lãm ảnh nghệ thuật quốc tế tại Việt Nam… khẳng định những nỗ lực làm mới mình trong sáng tạo của anh.

Trong quá trình sáng tác của mình, không chỉ tham gia nhiều triển lãm nhiếp ảnh trong tỉnh, khu vực và toàn quốc, Phạm Văn Thức cũng đã có những dự án thể hiện tình cảm và trách nhiệm của người sáng tác nhiếp ảnh với quê hương, như: Triển lãm ảnh nhóm (cùng nhiếp ảnh gia Nguyễn Bách Chiến) về các di tích, di sản văn hóa ở Quảng Bình (cũ).

Năm 2025, Phạm Văn Thức được kết nạp vào Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, tước hiệu AVaPa và là một trong 8 NSNA, hội viên của Chi hội NSNA Việt Nam tỉnh Quảng Trị hiện nay. Đây là niềm vinh dự và sự ghi nhận cho quá trình sáng tạo của một người hoạt động sáng tác VHNT ở lĩnh vực nhiếp ảnh. Tin tưởng rằng, Phạm Văn Thức sẽ tiếp tục phát triển trên hành trình sáng tạo của mình, mang lại đến những tác phẩm có giá trị thẩm mỹ, thông điệp xã hội, góp phần quảng bá những giá trị về lịch sử, văn hóa và hình ảnh quê hương, con người Quảng Trị đến với bạn bè trong nước, quốc tế. 

Nguyên Sa