QTO - Hơn 10 năm xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội, Nguyễn Thế Vũ trở thành cái tên quen thuộc với giới yêu nghệ thuật bởi những bức chân dung bút bi “như thật đến khó tin”. Từ chất liệu tưởng chừng chỉ để… ký tên và ghi chép, Vũ biến bút bi thành hành trình thử thách bản lĩnh, rèn luyện tính kiên nhẫn và vỗ về những vết thương sâu kín nhất trong đời. Ở tuổi 33, Vũ vẫn lặng lẽ bên những bức tranh đặc biệt với nét mực không thể tẩy xóa, cũng giống như những ký ức đã định hình nên một người nghệ sĩ trẻ chọn cách đi đến tận cùng với một chiếc bút bi.

- P.V: Anh có nhớ khoảnh khắc khiến mình quyết tâm theo đuổi hội họa một cách nghiêm túc?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Hồi đó, các hội nhóm vẽ trên mạng rất sôi nổi. Tôi đăng thử một bức chân dung, chỉ nghĩ là chia sẻ cho vui nhưng sự ủng hộ bất ngờ từ mọi người khiến tôi nhìn lại chính mình. Khoảng năm 2015, phản hồi ấy giống như một “cú huých” thật sự, giúp tôi tin rằng điều mình yêu từ nhỏ không chỉ là sở thích thoáng qua, mà có thể trở thành con đường để tôi dồn hết tâm sức và đi đến cùng.

- P.V: Nhiều họa sĩ trẻ chọn con đường pha trộn chất liệu, còn anh dường như muốn “đi đến tận” với bút bi. Liệu sự chung thủy đó là lựa chọn nghệ thuật hay thử thách tự thân?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Với tôi thì là cả hai. Tôi muốn xem bản thân có thể đi xa đến đâu với một chất liệu tưởng chừng rất giới hạn. Ban đầu tôi cũng nghĩ là bút bi thì chắc vẽ cũng chỉ đến vậy thôi nhưng điều đấy thật sự rất sai lầm. Một chất liệu không phải sinh ra để phục vụ hội họa nhưng lại có quá nhiều khía cạnh để khai thác. Bút bi gọn, sạch, đúng tính cách tỉ mỉ của tôi. Nó không cho phép sửa, đôi khi mực còn vón cục... nhưng chính những thử thách đó khiến tôi muốn chinh phục. Tôi muốn đến một lúc khi đặt bút xuống, tôi không còn sợ sai nữa.

Họa sĩ trẻ Nguyễn Thế Vũ - Ảnh: D.H

- P.V: Nếu không được phép sai, chắc chắn từng nét đều phải được tính toán kỹ. Quy trình của anh bắt đầu từ đâu để giữ được độ “thật” trong mỗi bức chân dung?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Tôi thường bắt đầu từ những mảng tối nhỏ nhất, rồi chuyển dần sắc độ sang vùng sáng. Đây là một kỹ thuật mà để đạt được độ mượt mà thì phải tập luyện rất nhiều. Khác với nhiều chất liệu khác là đi từ tổng thể trước rồi đến chi tiết, thì tôi làm ngược lại từ chi tiết đến tổng thể. Khi tập trung, tôi không còn để ý thời gian nữa, nhiều lúc vẽ được một bức tranh ưng ý tôi tỉnh táo đến nổi khi nhìn đồng hồ trời đã gần sáng. Khi bức tranh hoàn thành, dù mệt nhưng nhìn thành quả thấy cực kỳ phấn khích.

- P.V: Trong các yếu tố của một bức chân dung, yếu tố nào anh cho là thử thách nhất khi thể hiện bằng bút bi?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Đối với tôi về mặt kỹ thuật thì phần vẽ mắt và làn da là yếu tố khó nhất nhưng về mặt cảm xúc thì là ánh mắt. Ánh mắt không chỉ khó về kỹ thuật, mà là nơi người vẽ phải đặt cảm xúc thật của mình vào đó.

- P.V: Anh nhắc đến cái “thật”. Người xem cũng nói tranh của anh “thật đến khó tin”. Theo anh, điều gì tạo nên cảm giác ấy, là kỹ thuật hay cảm xúc?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Tôi không đặt mục tiêu vẽ cho giống ảnh, vì sự giống đôi khi chỉ dừng lại ở bề mặt. Điều tôi hướng đến là vẽ cho đúng người, đúng thần thái, đúng câu chuyện nằm sau ánh mắt. Trước khi cầm bút, tôi dành nhiều thời gian quan sát nhân vật, lắng lại đủ lâu để cảm được điều họ mang theo: Một ký ức, một vết thương, hay một niềm vui nhỏ. Khi mình hiểu được họ, từng nét mực không còn là thao tác kỹ thuật mà trở thành cách “chạm” vào đời sống nội tâm của người đối diện.

Có lẽ cảm giác “như thật” mà người xem nhắc đến đến từ chính điều đó: Họ không chỉ nhìn thấy một gương mặt, mà nhận ra phần cảm xúc tôi đã tìm cách giữ lại nơi ánh mắt. Kỹ thuật giúp tôi đi đến gần nhưng chính cảm xúc mới dẫn tôi bước nốt quãng đường còn lại.

Một bức tranh truyền thần ấn tượng vẽ bằng bút bi của Nguyễn Thế Vũ - Ảnh: D.H

- P.V: Và quãng đường đó chắc chắn là đã từng có thất bại?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: (cười) Có chứ. Sai lầm lớn nhất mà tôi từng gặp là nóng ruột và cố vẽ cho thật nhanh. Có bức hỏng hoàn toàn. Về sau, tôi học cách chấp nhận đặc thù của bút bi, chấp nhận thất bại, nhìn lại lỗi sai. Mỗi lần sai khiến tôi trưởng thành hơn.

- P.V: Trong số các tác phẩm của anh, đâu là bức tranh gắn với ký ức sâu nặng nhất?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Tôi kết hôn vào tháng 11/2018. Đầu năm 2019, vợ tôi phát hiện ung thư. Tròn một năm ngày cưới, tôi vẽ bức chân dung đầu tiên dành tặng vợ như một lời hứa rằng những gì chúng tôi đã đi qua sẽ luôn còn đó, dù thời gian có làm phai bất cứ điều gì. Đó cũng là bức duy nhất tôi được vẽ cho ngày cưới của mình, bởi những năm sau là quãng đường khó khăn nhất của cả hai vợ chồng, khi chúng tôi vừa cố gắng chữa bệnh, vừa cố gắng níu giữ cuộc sống bình thường.

Năm 2021, khi vợ mất, tôi lại cầm bút và vẽ thêm một bức nữa, mộc mạc hơn, tĩnh lặng hơn. Nếu bức đầu tiên là kỷ niệm, thì bức thứ hai giống như một cuộc trò chuyện cuối: Tôi không muốn khắc họa nỗi buồn, mà chỉ muốn giữ lại ánh nhìn và nụ cười của vợ từ những ngày chúng tôi còn bên nhau đủ đầy. Hai bức tranh ấy với người khác có thể chỉ là chân dung nhưng với tôi, chúng là phần đời không thể tẩy xóa, cũng giống như chính chất liệu bút bi mà tôi lựa chọn.

- P.V: Anh có từng nghĩ tới việc kết hợp các yếu tố hiện đại như kỹ thuật số hoặc AI vào tác phẩm để mở rộng biên độ sáng tạo chưa?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ:  Tôi không bài xích kỹ thuật số hay AI. Nhưng đối với tôi, hội họa vẫn là điều tôi muốn hướng đến, một cách đúng nghĩa và trung thực nhất. Nếu có kết hợp, nó chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế trải nghiệm cầm bút và đối diện trực tiếp với sai lầm.

- P.V: Anh nghĩ điều gì là quan trọng nhất để người mới bắt đầu với hội họa không bỏ cuộc?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Kiên nhẫn, chấp nhận ai cũng phải trải qua giai đoạn vẽ xấu. Đừng thỏa hiệp với bức tranh của chính mình mà hãy nhìn thấy điểm chưa tốt để cải thiện.

- P.V: Có câu nói: “Họa sĩ không vẽ cái mình thấy, mà vẽ điều mình tin”. Nếu phải chọn một niềm tin duy nhất để tiếp tục cầm bút, niềm tin ấy của anh là gì?

- Hoạ sĩ Nguyễn Thế Vũ: Chỉ cần tôi vẽ, cảm xúc sẽ tự tìm được người đồng cảm.

- P.V: Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này!

Diệu Hương (thực hiện)