QTO - Sau 96 tháng kể từ ngày được chấp thuận chủ trương đầu tư, nhà đầu tư Dự án Khu đô thị Bảo Ninh 3 vẫn chưa được giao đất, cho thuê đất. Điều này khiến dự án chưa thể triển khai thi công, chậm tiến độ 30 tháng so với thời hạn quy định trong hợp đồng. Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh đã chỉ ra nguyên nhân và trách nhiệm trong việc thực hiện dự án này.

Vướng giải phóng mặt bằng

Dự án Khu đô thị Bảo Ninh 3 (gọi tắt là dự án) có địa điểm xây dựng tại xã Bảo Ninh, TP. Đồng Hới cũ (nay là phường Đồng Hới), với mục tiêu xây dựng khu đô thị hoàn chỉnh, đồng bộ, gồm các hạng mục: Nhà ở, công trình thương mại dịch vụ, công trình công cộng. Từ đó, hình thành khu đô thị mới khang trang, hiện đại, đáp ứng nhu cầu nhà ở và cung cấp dịch vụ của người dân; góp phần hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị cho TP. Đồng Hới.

Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 920 tỉ đồng, diện tích sử dụng đất 16,49ha; thời gian thực hiện toàn bộ dự án là 42 tháng, theo Hợp đồng số 02/2020/HĐ-DA, ngày 8/6/2020. Đơn vị trúng thầu là Liên danh Công ty Xây dựng và thương mại Vĩnh Phúc và Tổng Công ty CP Xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam. Doanh nghiệp thực hiện dự án là Công ty TNHH Phát triển hạ tầng đô thị Vĩnh Phúc. Sau khi ký kết hợp đồng, nhà đầu tư đã thực hiện các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Việc thu hồi đất và tài sản trên đất hiện vẫn chưa thực hiện được - Ảnh: B.T

Dự án có tổng diện tích đất thu hồi để thực hiện dự án là 16,49ha, liên quan đến 64 hộ gia đình và 2 tổ chức. Trong đó, diện tích hộ gia đình, cá nhân sử dụng 7ha (đất ở nông thôn, trồng cây hằng năm và lâu năm, nuôi trồng thủy sản); tổ chức sử dụng 5,84ha (đất rừng sản xuất và trồng cây hằng năm khác); tổ chức quản lý 3,64ha (đất bằng chưa sử dụng, đất nghĩa trang, nghĩa địa...).

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh chỉ rõ: Các đơn vị được giao trách nhiệm thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) đã triển khai, tuy nhiên, đến nay, công tác GPMB vẫn chưa hoàn thành do quá trình thực hiện tồn tại nhiều hạn chế.

Cụ thể, trong thực hiện công tác quản lý nhà nước về đất đai và trật tự xây dựng, UBND xã Bảo Ninh (cũ) đã để xảy ra nhiều vi phạm dẫn đến tình trạng một số hộ gia đình, cá nhân lấn chiếm đất, tạo lập tài sản trái phép trên diện tích đất rừng sản xuất thuộc phạm vi dự án.

Đáng chú ý, có trường hợp tạo lập tài sản sau thời điểm ban hành thông báo thu hồi đất. Công tác xác định nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng đất đối với một số trường hợp chưa thống nhất, chưa bảo đảm tính chặt chẽ trong việc xác nhận nguồn gốc đất, gây khó khăn cho việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ. Vì vậy, UBND TP. Đồng Hới (cũ) đã phải tiến hành kiểm tra, thanh tra việc quản lý sử dụng đất trên địa bàn xã Bảo Ninh và khu vực đất thực hiện dự án đầu tư, dẫn đến công tác GPMB của dự án phải tạm dừng một thời gian dài.

Đáng nói, mặc dù các hành vi vi phạm về đất đai và trật tự xây dựng đã được UBND TP. Đồng Hới ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về đất đai và các văn bản yêu cầu các hộ dân chấp hành quyết định xử phạt. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2022-2025, UBND TP. Đồng Hới và các phòng, ban chuyên môn liên quan tổ chức thi hành các quyết định xử phạt, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả chưa đầy đủ, đồng bộ. Cùng với đó, công tác cưỡng chế xử lý vi phạm chưa được thực hiện kịp thời, thiếu tính kiên quyết, chưa xử lý dứt điểm, ảnh hưởng lớn đến tiến độ GPMB và giao đất cho nhà đầu tư.

Vấn đề di dời lăng mộ được đề xuất với diện tích đất tương đương khuôn viên lăng mộ hiện trạng đang sử dụng - Ảnh: B.T

Bên cạnh đó, quá trình thực hiện GPMB phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc, như: Việc xác định nguồn gốc đất, việc bố trí khu đất nghĩa địa mới, việc thu hồi toàn bộ diện tích đất của người dân, việc kiểm đếm tài sản trên đất đã thay đổi hiện trạng... nhưng đơn vị tư vấn (Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh) và nhà đầu tư chưa chủ động, kịp thời báo cáo cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được hướng dẫn, tháo gỡ. Việc này cũng đã góp phần dẫn đến việc tổ chức thực hiện bị kéo dài, phải điều chỉnh, thay đổi nhiều nội dung trong quá trình triển khai dự án.

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh cũng chỉ rõ nhà đầu tư chưa chủ động thực hiện thủ tục đề nghị gia hạn hợp đồng, điều chỉnh tiến độ thực hiện dự án trước thời điểm hết hạn theo quy định. Việc này dẫn đến dự án chậm 30 tháng so với tiến độ trong hợp đồng (đến thời điểm thanh tra). Sở Xây dựng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn nhà đầu tư thực hiện dự án bảo đảm tiến độ; việc xử lý, tham mưu tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến thủ tục pháp lý của dự án còn chậm.

Giải pháp tháo gỡ

Trên cơ sở chỉ rõ những vấn đề trên, Thanh tra tỉnh đã kết luận về nguyên nhân chủ quan do công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, đơn vị tư vấn và nhà đầu tư trong xử lý, giải quyết các khó khăn, vướng mắc thiếu chặt chẽ, chưa chủ động, kịp thời và thiếu tính quyết liệt, đồng bộ trong thực hiện.

Đây là nguyên nhân chính dẫn đến kéo dài thời gian thực hiện công tác GPMB, cùng việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc khác đã ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện dự án. Từ đó, Thanh tra tỉnh đã kiến nghị xử lý về hành chính đối với Sở Xây dựng, UBND phường Đồng Hới, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và nhà đầu tư đối với những tồn tại, hạn chế đã được kết luận thanh tra chỉ ra.

Trên cơ sở quá trình kiểm tra, xác minh, căn cứ hồ sơ, tài liệu liên quan và báo cáo giải trình của các sở, ngành, đơn vị liên quan và nhà đầu tư, Thanh tra tỉnh đã có kiến nghị cụ thể, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, UBND phường Đồng Hới, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và nhà đầu tư căn cứ quy định của pháp luật để kịp thời thực hiện, xử lý.

Để công tác GPMB sớm hoàn thành, đặc biệt đối với điểm nghẽn được xác định là khó khăn nhất, đó là việc di dời lăng mộ, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh xem xét, cho chủ trương bố trí đất nghĩa địa di dời đối với các hộ gia đình, dòng họ bị ảnh hưởng bởi dự án với diện tích đất tương đương diện tích khuôn viên lăng mộ hiện đang sử dụng. Qua đó, tạo sự đồng thuận trong công tác GPMB, tương tự như đã được UBND tỉnh chấp thuận đối với một số dự án trước đây thực hiện trên địa bàn xã Bảo Ninh (cũ).

Bùi Thành