QTO - Với mục tiêu khắc phục ô nhiễm nguồn nước và tạo môi trường thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào Khu công nghiệp (KCN) Quán Ngang, huyện Gio Linh cũ (nay là xã Gio Linh), tháng 11/2017, dự án Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang được khởi công với tổng mức đầu tư phê duyệt ban đầu 104 tỉ đồng, thời gian hoàn thành vào năm 2020. Mặc dù vậy, đến nay, nhà máy này vẫn chưa thể hoạt động.

Chậm tiến độ sau nhiều lần gia hạn

Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang do Ban Quản lý Khu kinh tế (KKT) tỉnh Quảng Trị (cũ) làm chủ đầu tư. Dự án gồm các hạng mục chính là nhà máy xử lý nước thải tập trung, công suất 1.500m3/ngày đêm; các tuyến ống dài hơn 4,4km, thu gom nước thải từ các nhà máy sản xuất đưa về nhà máy xử lý nước thải tập trung; hệ thống thoát nước gần 5,5km, nối từ nhà máy xử lý nước thải dẫn nguồn nước thải sau xử lý ra ngã ba sông Hiếu, Thạch Hãn; nhà điều hành, quản lý, bảo vệ…

Theo kế hoạch, nhà máy sẽ đi vào hoạt động trong năm 2020. Vậy nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau, chủ đầu tư đã 7 lần xin gia hạn và được cơ quan có thẩm quyền đồng ý. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, công trình xử lý nước thải này vẫn chưa thể đưa vào vận hành chính thức.

Một hạng mục của Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang (chụp ngày 24/3/2026) - Ảnh: H.N

Ngày 24/3/2026, có mặt tại Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang, phóng viên nhận thấy công trình này có nhiều bể chứa, xử lý nước thải có hình dáng, kích cỡ khác nhau gắn các loại thiết bị, máy móc; khu vực lưu chứa nước bằng bê tông; các khối nhà điều hành, quản lý cùng hệ thống thu gom, thoát nước, điện, sân bãi, hàng rào… Nhà máy bề thế là vậy nhưng vắng lặng, tất cả các phòng làm việc cửa đóng then cài, máy móc không hoạt động; các bể chứa, xử lý nước đã phủ rong rêu; một số thiết bị, máy móc, một vài vị trí của hệ thống thu gom, thoát nước thải có dấu hiệu xuống cấp. Một lúc sau mới thấy một bảo vệ và một nhân viên của đơn vị thi công xuất hiện.

Theo ông Nguyễn Xuân Kỷ, nhân viên Công ty CP Kỹ thuật Seen (đơn vị cung cấp thiết bị xử lý nước thải), nhà máy đã vận hành thử nghiệm và đang chờ thực hiện các thủ tục để đi vào hoạt động chính thức. Tuy nhiên, thủ tục gì và thời điểm nào nhà máy hoạt động thì ông Kỷ không biết được vì ông chỉ là người được công ty cử đến để trông coi các hạng mục đã thi công.

Gấp rút đưa nhà máy đi vào hoạt động

Theo tìm hiểu của phóng viên, nguyên nhân chính khiến Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang chậm tiến độ nhiều năm là do điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương; điều chỉnh thiết kế, công suất; khó khăn về nhập khẩu một số thiết bị quan trọng từ châu Âu do ảnh hưởng của dịch COVID-19 và xung đột Nga-Ukraine.

Tháng 12/2023, sau khi hoàn thành đầu tư xây dựng, Ban Quản lý KKT tỉnh đã gửi hồ sơ cấp phép môi trường đến Bộ Tài nguyên-Môi trường. Sau đó, bộ đã thành lập đoàn kiểm tra và yêu cầu chủ đầu tư bổ sung thêm hạng mục hồ xử lý sự cố (hạng mục này trước đây không có trong quy định) thì mới được cấp phép. Để thực hiện, đơn vị đã xin chủ trương điều chỉnh hạng mục, kinh phí để triển khai thi công theo yêu cầu.

Đến tháng 11/2024, sau khi hoàn thành hạng mục hồ xử lý sự cố, Ban Quản lý KKT tỉnh làm việc với các doanh nghiệp trong KCN Quán Ngang để tổ chức đấu nối nước thải vào hệ thống ống thu gom, vận hành thử nghiệm ổn định nhà máy xử lý nước thải, bảo đảm điều kiện để nghiệm thu kỹ thuật. Ngày 31/3/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cấp giấy phép môi trường số 34/GPMT-BNNMT.

Làm việc với phóng viên vào ngày 26/3/2026, ông Võ Thành Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực KKT, Ban Quản lý KKT tỉnh cho biết: “Theo quy định, sau khi được cấp phép môi trường, đơn vị sẽ tiến hành các quy trình về quản lý, kinh phí hoạt động rồi tổ chức vận hành thử nghiệm nhà máy trong thời gian 6 tháng. Trong quá trình này sẽ tiến hành lấy mẫu nước sau xử lý gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, nếu bảo đảm các quy chuẩn, bộ sẽ cấp phép cho nhà máy hoạt động chính thức. Hiện nay, kinh phí đã được cấp và đơn vị đang khẩn trương thực hiện các bước để vận hành thử nghiệm Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang vào cuối tháng 4/2026, phấn đấu đưa nhà máy hoạt động chính thức vào tháng 11/2026”.

KCN Quán Ngang được thành lập năm 2008, có tổng diện tích theo quy hoạch 321,73ha. Sau 18 năm đi vào hoạt động, KCN này đã thu hút nhiều dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương, đóng góp tích cực vào thu ngân sách nhà nước. Việc sớm đưa Nhà máy xử lý nước thải Quán Ngang vào vận hành sau nhiều năm chậm tiến độ không chỉ là yêu cầu quan trọng, cấp thiết để bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe, sinh kế của người dân, tạo thuận lợi để thu hút thêm nhiều doanh nghiệp đầu tư vào KCN Quán Ngang mà còn bảo đảm hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.

Huy Nam