QTO - Phát hiện sớm, điều trị kịp thời và đồng hành cùng người bệnh là những giải pháp trọng tâm đang được ngành y tế triển khai nhằm giảm thiểu nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con. Mỗi phụ nữ mang thai được tư vấn, mỗi trường hợp nhiễm HIV được phát hiện và điều trị sớm không chỉ mang lại cơ hội sinh ra những em bé khỏe mạnh mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.

Từ nỗi lo của người mẹ đến niềm hạnh phúc trọn vẹn

Hơn 20 năm sống chung với HIV, chị V.T.H. (phường Ba Đồn) vẫn khỏe mạnh nhờ tuân thủ điều trị bằng thuốc kháng vi rút (ARV). Điều khiến chị hạnh phúc và tự hào nhất là con trai lớn lên khỏe mạnh, chăm ngoan, học giỏi và không bị lây nhiễm HIV từ mẹ. Đó là thành quả của hành trình vượt lên mặc cảm, chiến thắng bệnh tật cùng sự đồng hành tận tâm của đội ngũ y, bác sĩ.

Nhớ lại quãng thời gian cách đây hơn 20 năm, chị H. không giấu được xúc động. Biến cố đến dồn dập khi chồng chị qua đời vì AIDS. Nỗi đau mất người thân chưa nguôi thì chị bàng hoàng nhận kết quả mình cũng đã nhiễm HIV từ chồng.

Những ngày đầu, chị gần như tuyệt vọng, luôn sống trong mặc cảm và chỉ lo đứa con trong bụng sẽ mang căn bệnh giống mẹ. Được các y, bác sĩ tư vấn, động viên và hướng dẫn điều trị ARV ngay từ khi mang thai, chị dần lấy lại niềm tin. Thai kỳ được theo dõi chặt chẽ, việc điều trị được duy trì đều đặn và điều kỳ diệu đã đến khi con trai chị chào đời hoàn toàn khỏe mạnh.

Cán bộ y tế tư vấn, xét nghiệm HIV cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, góp phần dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con - Ảnh: T.T

Chị V.T.H. xúc động chia sẻ: "Lúc nhận kết quả xét nghiệm, tôi rất hoang mang và chỉ nghĩ đến đứa con trong bụng. Tôi sợ con sinh ra sẽ mang bệnh như mình. Nhưng nhờ được các bác sĩ tư vấn, động viên và hướng dẫn điều trị, tôi đã cố gắng tuân thủ uống thuốc đầy đủ. Đến khi con chào đời khỏe mạnh, tôi thực sự xúc động và biết ơn những người đã đồng hành cùng mình".

Câu chuyện của chị H. là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Theo các chuyên gia y tế, nếu phụ nữ mang thai được phát hiện nhiễm HIV sớm và điều trị đúng phác đồ, nguy cơ lây truyền HIV sang con có thể giảm xuống dưới 2%.

Để đạt được kết quả đó là sự tận tụy của đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS từ tỉnh đến cơ sở. Không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, họ còn là cầu nối giúp người bệnh vượt qua mặc cảm, tiếp cận điều trị và kiên trì đồng hành trong suốt thai kỳ.

Thạc sĩ Hà Văn Đồng, cán bộ Khoa phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: "Chúng tôi tập trung đẩy mạnh truyền thông tại cộng đồng, đặc biệt hướng đến phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Đa số phụ nữ mang thai đều được tư vấn xét nghiệm HIV ngay từ lần khám thai đầu tiên. Khi phát hiện trường hợp nhiễm HIV, cán bộ y tế sẽ kết nối điều trị ARV ngay, đồng thời theo dõi sát quá trình điều trị để giảm thấp nhất nguy cơ lây truyền sang con".

Hiện nay, hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV đã được lồng ghép vào chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản tại các cơ sở y tế. Mạng lưới y tế cơ sở thường xuyên rà soát, quản lý phụ nữ mang thai, tạo điều kiện để mọi thai phụ được tiếp cận các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con ngay từ những tháng đầu của thai kỳ.

Đồng bộ giải pháp vì thế hệ tương lai không còn HIV

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, đến ngày 31/5/2026, toàn tỉnh ghi nhận 923 người nhiễm HIV, trong đó có 639 người đang còn sống và được quản lý, điều trị. Đường lây truyền qua quan hệ tình dục vẫn chiếm tỉ lệ cao nhất với 72,8%; lây truyền từ mẹ sang con chiếm 3,5%. 

Những năm gần đây, công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai đồng bộ. Đến nay, toàn tỉnh có 502 bệnh nhân đang điều trị ARV, vượt chỉ tiêu kế hoạch năm 2026; tỉ lệ người nhiễm HIV biết tình trạng bệnh của mình đạt 95%. Đặc biệt, 100% phụ nữ mang thai nhiễm HIV được điều trị ARV và tất cả trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV đều được dự phòng bằng thuốc ARV theo đúng quy định.

Nghị lực của người mẹ hơn 20 năm sống chung với HIV - Ảnh: T.T

Bác sĩ Nguyễn Anh Đông, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: "Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Hiện nay, hoạt động này được triển khai đồng bộ và lồng ghép vào hệ thống chăm sóc sức khỏe sinh sản trên toàn tỉnh, với mục tiêu tất cả phụ nữ mang thai đều được tư vấn và xét nghiệm HIV ngay từ lần khám thai đầu tiên hoặc càng sớm càng tốt.

Khi phát hiện phụ nữ mang thai nhiễm HIV, ngành y tế sẽ kết nối điều trị bằng thuốc ARV kịp thời, theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ, tư vấn phương pháp sinh phù hợp và chăm sóc sau sinh cho cả mẹ và trẻ. Đồng thời, trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng bằng thuốc ARV, xét nghiệm chẩn đoán sớm và theo dõi định kỳ để phát hiện, can thiệp kịp thời nếu có nguy cơ nhiễm HIV.

Để thực hiện mục tiêu không còn trẻ sinh ra nhiễm HIV, chúng tôi tiếp tục mở rộng độ bao phủ xét nghiệm HIV đối với phụ nữ mang thai; bảo đảm 100% thai phụ nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục; tăng cường phối hợp giữa các cơ sở sản khoa và cơ sở điều trị HIV/AIDS trong quản lý, theo dõi thai phụ; bảo đảm đầy đủ thuốc, sinh phẩm xét nghiệm và đẩy mạnh truyền thông, giảm kỳ thị để mọi phụ nữ mang thai chủ động tiếp cận các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con".

Cùng với việc mở rộng tiếp cận dịch vụ y tế, ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, giảm kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV; khuyến khích người dân chủ động xét nghiệm, phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Đây là yếu tố quan trọng giúp người nhiễm HIV tự tin hòa nhập cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

Thành Trung