QTO - Tăng cường bảo đảm an ninh mạng (ANM), bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Vì vậy, mỗi cơ quan, đơn vị cần chủ động nâng cao nhận thức, kỹ năng, kỹ thuật và năng lực phát hiện, xác minh và xử lý sự cố ANM, góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ trong quản trị, vận hành hệ thống thông tin.
Theo báo cáo của cơ quan chức năng, thời gian qua, hệ thống giám sát an toàn thông tin và phòng chống mã độc tập trung của tỉnh ghi nhận khoảng 1.200.000 cảnh báo về an toàn thông tin, mã độc, trong đó, 263.000 cảnh báo mức cao, 905.000 cảnh báo mức trung bình, 32.000 cảnh báo mức thấp.
Nhiều hành vi bất thường xuất hiện, như: Thay đổi giá trị của các thanh ghi nhằm vô hiệu hóa công cụ bảo mật mặc định trên máy tính; thực thi các câu lệnh được mã hóa nhằm thu thập thông tin máy tính, rà quét thông tin, khai thác lỗ hổng bảo mật… Đáng nói, cơ quan chuyên trách về ANM đã phát hiện máy tính tại một số cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh bị tấn công, chiếm quyền điều khiển, tải về và thực thi mã độc từ máy chủ tiềm ẩn nguy cơ cao về bảo mật thông tin.
Qua đó, hệ thống giám sát an toàn thông tin và phòng chống mã độc đã phát hiện, xử lý hơn 224 loại mã độc tồn tại trên 673 thiết bị thuộc hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị trên địa bàn. Nhiều mã độc có khả năng lây nhiễm qua các thiết bị ngoại vi, lỗ hổng bảo mật của hệ thống mạng, email, tin nhắn zalo…; tải các đoạn mã thực thi về máy tính bị nhiễm; chiếm quyền điều khiển máy tính; thu thập các loại thông tin, chiếm quyền kiểm soát trình duyệt, tạo quảng cáo không mong muốn; kiểm soát máy tính; chiếm tài nguyên trên hệ thống, làm chậm máy tính.
Cùng với đó, các loại tội phạm mạng, tội phạm công nghệ cao hoạt động ngày càng tinh vi, sử dụng công nghệ AI để phát tán thông tin xấu độc, lừa đảo quy mô lớn. Lực lượng chức năng đã phát hiện, xác lập, đấu tranh, triệt phá hàng chục chuyên án, khởi tố hàng trăm bị can với nhiều thủ đoạn, hình thức lừa đảo tinh vi, như: Giả mạo cơ quan nhà nước để lừa đảo chiếm đoạt tài sản; lừa đảo đầu tư tài chính, việc làm online; cài đặt phần mềm độc hại để chiếm quyền kiểm soát thiết bị, SIM, tài khoản ngân hàng và sử dụng mã OTP để chiếm đoạt tài sản; thu thập, mua bán và khai thác trái phép dữ liệu cá nhân để phục vụ lừa đảo, lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để lừa đảo chiếm đoạt tài sản...
Theo đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc Công an tỉnh, công tác bảo đảm ANM trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc rất lớn, xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Đó là hạ tầng công nghệ thông tin của nhiều cơ quan, đơn vị, nhất là cấp cơ sở còn thiếu đồng bộ, hệ thống lưu trữ chưa đạt chuẩn an toàn cao, có nguy cơ lộ lọt, mất dữ liệu hoặc bị lợi dụng chiếm quyền kiểm soát hệ thống. Nguồn nhân lực ANM thiếu hụt vì vị trí này ở nhiều nơi còn kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng bảo mật, giám sát và ứng cứu sự cố ANM.
Nguồn lực đầu tư cho hạ tầng ANM chuyên dụng chưa đáp ứng kịp thời so với tốc độ phát triển của công nghệ và sự gia tăng của các hình thức tấn công mạng hiện đại. Cùng với đó, phương thức, thủ đoạn của các loại tội phạm mạng ngày càng tinh vi và việc đấu tranh, bóc gỡ các hành vi vi phạm trên không gian mạng gặp nhiều khó khăn, do tính chất vô danh, biên giới mở và sự biến tướng nhanh chóng của các nền tảng xuyên biên giới.
Phó Giám đốc Công an tỉnh Lê Văn Hóa cũng cho biết, để giữ vững ANM, bảo vệ an toàn hệ thống thông tin phục vụ chính quyền số và kinh tế số của tỉnh trong bối cảnh mới, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần thực thi nghiêm túc, triệt để các văn bản quy phạm pháp luật về ANM; rà soát, ban hành đầy đủ quy chế, quy trình nội bộ về ANM, trong đó xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra sự cố mất ANM nghiêm trọng; đồng thời, kiện toàn tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin từ cấp tỉnh đến cấp xã đủ năng lực làm chủ công nghệ và ứng phó linh hoạt với mọi tình huống.
Về nguồn lực, cần tăng cường đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật và giải pháp bảo mật theo mô hình phòng thủ 4 lớp, nâng cấp hệ thống giám sát ANM tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu lớn và cảnh báo sớm các nguy cơ tấn công mạng; kiểm tra, đánh giá ANM định kỳ đối với tất cả hệ thống thông tin dùng chung. Các lực lượng chuyên trách mở rộng phối hợp liên ngành và hợp tác kỹ thuật; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và xử lý sự cố ANM, nhằm chủ động nắm bắt tình hình, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ đe dọa.
Một yếu tố rất quan trọng nữa là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xây dựng phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trên không gian mạng”, nâng cao nhận thức, nhất là hướng dẫn các kỹ năng nhận diện lừa đảo trong cộng đồng, nhằm tạo “sức đề kháng” để bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử văn minh trên mạng xã hội.
Dương Công Hợp
