QTO - Một chiều cuối tháng 9, khi đang neo đậu ở tổ dân phố Quảng Phúc, tàu cá QB 98527 TS của ông Nguyễn Văn Ngại, phường Bắc Gianh, bị sét đánh làm cháy thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS). Ông Ngại báo sự cố vào nhóm zalo Ngư dân Bắc Gianh và nhanh chóng được lực lượng chức năng tiếp nhận, hỗ trợ. Từ kênh báo tin nhanh đến việc gắn mã QR định danh tàu cá, công nghệ số đang từng bước giúp ngư dân Bắc Gianh kết nối với cơ quan chức năng, cập nhật thông tin cần thiết và yên tâm hơn trong mỗi chuyến vươn khơi.

“Nhanh, dễ dùng, hiệu quả”

Đó là câu trả lời của ông Ngại (SN 1968) khi được hỏi về nhóm zalo Ngư dân Bắc Gianh. Trước đây, ông rất lúng túng khi sử dụng mạng xã hội. Từ khi tham gia nhóm zalo, ông dần quen với việc nhận thông báo, trao đổi thông tin và báo tin khi cần hỗ trợ. Với ông và nhiều ngư dân, nhóm zalo giờ đã trở thành một địa chỉ quen thuộc, hữu ích.

“Khi tàu bị sét đánh cháy máy VMS, tôi báo ngay vào nhóm và được lãnh đạo UBND phường cùng các lực lượng liên quan có mặt, xử lý theo quy định mà không phải chờ đợi lâu”, ông Ngại chia sẻ.

Lực lượng chức năng tuyên truyền phòng chống khai thác IUU và tặng quà cho ngư dân - Ảnh: N.M

Bà Trần Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh cho biết, là một trong những địa bàn trọng điểm nghề cá, Bắc Gianh luôn chú trọng quản lý hoạt động tàu cá, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho ngư dân và thực hiện nghiêm các quy định về khai thác IUU. Nhóm zalo Ngư dân Bắc Gianh đã trở thành cầu nối đưa thông tin kịp thời đến ngư dân, đồng thời giúp các phòng, ban chuyên môn và lực lượng chức năng nhanh chóng nắm bắt tình hình để quản lý, đồng hành, hỗ trợ bà con.

Những thông tin thiết thực, gắn trực tiếp với mỗi chuyến biển đã thu hút ngư dân tham gia và tương tác ngày càng tích cực. Từ chỗ chỉ tiếp nhận thông tin, bà con dần chủ động trao đổi, chia sẻ tình hình trên biển, phản ánh những vấn đề phát sinh và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần. Nhờ vậy, nhóm zalo ngày càng trở thành một kênh kết nối gần gũi, hai chiều giữa chính quyền và ngư dân. Những ngư dân lớn tuổi như ông Ngại giờ không còn lúng túng, ngại ngùng khi sử dụng zalo.

Vươn khơi cùng mã QR

Từ một nhóm zalo, việc ứng dụng công nghệ số ở Bắc Gianh đang được mở rộng sang nhiều hoạt động quản lý và hỗ trợ ngư dân. Mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” đang được triển khai với việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về tàu thuyền, ngư dân và gắn mã QR định danh cho từng tàu.

Chỉ với một mã QR, thông tin về tàu có thể được tra cứu thuận tiện, đồng thời tạo thêm một kênh kết nối giữa ngư dân với cơ quan chức năng. Cùng với đó là những thông tin thiết thực về thời tiết, ngư trường, pháp luật, cứu hộ, cứu nạn và chính sách hỗ trợ, giúp bà con chủ động hơn trong mỗi chuyến biển.

Những ngày này, phường Bắc Gianh đang khẩn trương rà soát và cập nhật thông tin để triển khai gắn mã QR cho các tàu cá. Tranh thủ ngày cuối tuần, cán bộ phường trực tiếp về các tổ dân phố để trao đổi, hướng dẫn cho bà con. Gắn mã QR tàu cá là một trong những nội dung quan trọng của mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn”.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Gianh luôn đồng hành, hỗ trợ ngư dân vươn khơi an toàn, đúng quy định - Ảnh: N.M

Mỗi mã QR được gắn ở vị trí dễ quan sát trên tàu, tích hợp các thông tin cơ bản về chủ tàu, thuyền trưởng, đăng ký, nghề khai thác, giấy phép, thiết bị giám sát hành trình và liên hệ khẩn cấp. Dữ liệu được kết nối với hệ thống quản lý điện tử của UBND phường, giúp tra cứu nhanh thông tin tàu cá và hỗ trợ lực lượng chức năng trong quản lý, xử lý khi cần thiết. Từ 25 tàu cá được gắn mã QR trong đợt đầu, mô hình dự kiến sẽ được mở rộng đến hơn 500 tàu cá trên địa bàn, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý nghề cá và hỗ trợ ngư dân.

Ông Nguyễn Xuân Nhật, chủ hai tàu cá QB 98558 TS và QB 98559 TS, cho biết để phục vụ việc gắn mã QR, ông và các chủ tàu đã được tuyên truyền, hướng dẫn đầy đủ về cách sử dụng và những lợi ích của mô hình. Nhiều ngư dân cũng cảm thấy yên tâm hơn khi mã QR tàu cá sẽ góp phần số hóa thông tin, tạo thuận lợi cho việc quản lý, tra cứu và hỗ trợ ngư dân khi cần thiết.

“Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Gianh sẽ tích cực phối hợp với địa phương và ngư dân để thực hiện tốt mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn”, trong đó có nội dung gắn mã QR tàu cá trong thời gian tới”, trung tá Nguyễn Đình Cường, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Gianh cho biết thêm.

Đưa kỹ năng số đến với ngư dân

Cùng với mã QR giúp tra cứu thông tin tàu cá, mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” còn hướng đến việc giúp ngư dân sử dụng công nghệ trong mỗi chuyến biển. Theo kế hoạch của UBND phường Bắc Gianh, chủ tàu và ngư dân sẽ được hướng dẫn tra cứu dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai, sử dụng bản đồ số và định vị GPS. Các nội dung tập huấn còn gồm dịch vụ công trực tuyến, khai báo thông tin phục vụ quản lý nghề cá và gửi phản ánh, kiến nghị qua môi trường số.

Cùng với nâng cao kỹ năng cho ngư dân, phường tiếp tục phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Gianh tuyên truyền quy định khai thác thủy sản, hướng dẫn nhận biết vùng biển được phép khai thác và nhắc nhở việc duy trì thiết bị giám sát hành trình. Lực lượng biên phòng cũng tham gia cung cấp cảnh báo trên biển, hướng dẫn xử lý tình huống khẩn cấp. Những việc này cần được thực hiện thường xuyên để thông tin đến được với ngư dân trước khi tàu rời bến và khi có sự cố.

“Mục tiêu đặt ra là 90% ngư dân sử dụng điện thoại thông minh có thể tự tìm thông tin thời tiết, nhận biết cảnh báo thiên tai và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. Vì vậy, việc tập huấn cũng cần bắt đầu từ những thao tác gần gũi nhất: Biết tìm một bản tin thời tiết, đọc một cảnh báo mưa bão hay biết liên hệ với ai khi gặp sự cố. Khi ngư dân có thể tự mình sử dụng những tiện ích ấy trong công việc hằng ngày, chuyển đổi số mới thực sự đến với mỗi chuyến biển, chứ không chỉ dừng lại ở những dữ liệu được lưu trong hệ thống quản lý tàu cá. Hiện nay, tranh thủ mùa nghỉ biển của ngư dân, vừa tăng cường thông tin trong nhóm Ngư dân Bắc Gianh, chúng tôi vừa trực tiếp về các tổ dân phố để từng bước triển khai và hoàn thiện mô hình”, bà Trần Ngọc Hương chia sẻ.

Những con tàu vẫn cần mẫn vươn khơi, mang theo kinh nghiệm và khát vọng của bao thế hệ ngư dân. Nhưng hôm nay, cùng với những kinh nghiệm ấy, bà con có thêm tiện ích số để kết nối với đất liền, cập nhật thông tin thời tiết, ngư trường, nhận cảnh báo và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần. Công nghệ đang từng bước trở thành người bạn đồng hành, giúp mỗi chuyến biển của ngư dân chủ động hơn, an toàn hơn và để ngư dân vững tin hơn trên hành trình vươn khơi.

Ngọc Mai