QTO - Không chỉ giúp những dịch vụ công đến gần hơn với người dân, công nghệ đang mở ra những cách thức mới để người dân chủ động tạo dựng cơ hội phát triển và tham gia vào đời sống xã hội. Từ câu chuyện của một bạn trẻ Bru-Vân Kiều ở vùng cao đến những tiếng nói được gửi đi qua nền tảng “Lắng nghe dân nói”, công nghệ đang trở thành công cụ để người dân chủ động hơn trong cuộc sống.

>>> Bài 1: 'Đường' đến chính quyền ngắn lại

Internet đến vùng đất đỏ bazan

Ở xã Hướng Phùng, giữa núi rừng phía Tây Quảng Trị, Đoong Bui Homestay (Ngôi nhà vui vẻ) đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều du khách. Chủ homestay là Hồ Thị Thiết, cô gái Bru-Vân Kiều sinh năm 2002.

Không có những chiến dịch quảng bá lớn, khi internet về bản, Thiết dùng chiếc điện thoại thông minh để đưa hình ảnh Đoong Bui với cảnh sắc, văn hóa ẩm thực, phong tục và cuộc sống của đồng bào Vân Kiều đến gần hơn với mọi người. Từ những bài đăng giản dị, du khách tìm đến homestay ngày một nhiều, mở ra hướng đi mới cho Thiết và những bạn trẻ nơi đây.

Cô gái Bru-Vân Kiều Hồ Thị Thiết (người đứng giữa) đưa homestay Đoong Bui với cảnh sắc, văn hóa ẩm thực và cuộc sống của đồng bào Vân Kiều đến gần hơn với mọi người - Ảnh: P.V

“Khi thôn em chưa có internet, muốn kết nối, mọi người phải ra trung tâm xã cách 5-6km. Quê hương có nhiều cảnh đẹp, con người thân thiện và những câu chuyện thú vị nhưng khó để mọi người biết đến. Sau khi tham gia các lớp tập huấn về du lịch cộng đồng, năm 2023 em “thiết lập” Đoong Bui Homestay”, Thiết chia sẻ.

Đó cũng là thời điểm internet “chạm” đến với vùng đất đỏ bazan-thôn Chênh Vênh, nay là thôn Xa Ry, xã Hướng Phùng. Câu chuyện về internet ở vùng đất này bắt đầu từ những năm Hướng Phùng được chọn thí điểm xây dựng xã thông minh. Khi ấy, Chênh Vênh vẫn là một trong những khu vực mạng di động chập chờn, lúc được, lúc mất; việc ổn định hạ tầng kết nối được xác định là điều kiện quan trọng để người dân tiếp cận công nghệ và mở rộng cơ hội phát triển.

Cảnh sắc núi rừng ở Xa Ry (xã Hướng Phùng) sẽ gần hơn từ miền quê đến thành thị nhờ công nghệ - Ảnh: P.V

Theo Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng Phạm Huy Văn, khi mọi kết nối dần thuận lợi hơn, những gì từng bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý bắt đầu có cơ hội đi xa hơn. Với sự năng động của tuổi trẻ, Hồ Thị Thiết vừa gây dựng homestay, vừa tận dụng mạng xã hội để kể những câu chuyện về quê hương. Tất cả được cô ghi lại bằng điện thoại thông minh, chia sẻ đều đặn trên mạng. Từ đó, Chênh Vênh không chỉ được biết đến bởi vẻ đẹp của núi rừng mà còn qua chính những câu chuyện do người dân nơi đây kể về quê hương mình. Đoong Bui dần được nhiều người biết đến. Du khách tìm về trải nghiệm, có người trở lại lần thứ hai, thứ ba bởi sức hấp dẫn không khoảng cách ấy...

“Có trên 80% lượng khách đến Đoong Bui Homestay thông qua mạng xã hội do em quảng bá. Internet đã thay đổi bản thân và vùng quê rất nhiều”, Thiết chia sẻ.

Với Thiết và những bạn trẻ ở vùng cao, internet không chỉ mở thêm một kênh quảng bá, đó còn là cơ hội để họ làm kinh tế ngay trên quê hương, đồng thời trở thành những người kể câu chuyện về bản làng, đưa văn hóa, con người và cảnh sắc nơi đây đến với cộng đồng rộng lớn hơn. Những nỗ lực ấy đã giúp cô gái Bru-Vân kiều Hồ Thị Thiết được trao giải thưởng “Gương mặt trẻ tiêu biểu tỉnh Quảng Trị” lần thứ I, năm 2026.

Điện thoại, mã QR và ý kiến được gửi

Nếu internet và điện thoại thông minh giúp người dân mở cánh cửa đến thị trường, công nghệ cũng đang mở thêm một cánh cửa khác: Để tiếng nói của người dân đến gần hơn với chính quyền các cấp.

“Tại Quảng Trị, mô hình “Lắng nghe dân nói” được xây dựng như một kênh để người dân gửi tâm tư, nguyện vọng, phản ánh, kiến nghị và hiến kế. Thay vì phải trực tiếp đến cơ quan chức năng, người dân có thể gửi thông tin qua nền tảng số ngay tại nơi mình đang ở. Một trong những địa phương triển khai nhanh, sớm nhất là phường Đồng Sơn. Mô hình đã góp phần phát huy vai trò cầu nối của Mặt trận giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp”, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh Lê Thị Mỹ Hiền cho biết.

Bức tranh phường Đồng Sơn, nơi chính quyền luôn “Lắng nghe dân nói” - Ảnh: H.Tr

Mô hình “Lắng nghe dân nói” được phường Đồng Sơn triển khai trên nền tảng chuyển đổi số của địa phương. Chỉ với điện thoại thông minh, người dân có thể quét mã QR, truy cập nền tảng, lựa chọn nội dung và gửi ý kiến của mình. Thông tin sau đó được tiếp nhận, phân loại và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý; kết quả được phản hồi lại cho người dân.

Từ tháng 5-7/2026, Ủy ban MTTQVN phường Đồng Sơn đã tiếp nhận 25 ý kiến. Các phản ánh của người dân tập trung vào nhiều vấn đề thiết thực, như: Xây dựng hạ tầng, đô thị văn minh, cơ chế hoạt động các hội đoàn thể, về sáp nhập tổ dân phố... Qua từng phản ánh, chính quyền có thêm thông tin từ thực tế để kịp thời nắm bắt tâm tư, xử lý và điều chỉnh, thỏa lòng dân.

“Lắng nghe dân nói” ngay tại cơ sở, nhà dân - Ảnh: H.Tr

“Tôi thấy đây là mô hình rất thiết thực và hiệu quả, là sự đổi mới trong lắng nghe ý kiến Nhân dân. Quét mã QR để gửi tâm tư, nguyện vọng của mình cũng đơn giản, dễ sử dụng. Tôi sẽ vận động người thân trong gia đình, trong khu dân cư kết nối để cùng tham gia, góp phần xây dựng địa phương ngày càng văn minh, phát triển”, chị Đoàn Thị Thủy, ở tổ dân phố Đồng Lực, phường Đồng Sơn chia sẻ.

Từ chỗ còn xa lạ với công nghệ, nhiều người dân đã dần làm quen rồi chủ động sử dụng các công cụ số để lên tiếng. Một chiếc điện thoại, một mã QR, một ý kiến được gửi đi, những điều rất nhỏ nhưng mở thêm một cách để người dân tham gia vào công việc chung của địa phương.

Khoảng cách không còn là rào cản

Câu chuyện của Hồ Thị Thiết và mô hình “Lắng nghe dân nói” ở Đồng Sơn dù khác nhau nhưng có một điểm chung, đó là công nghệ đang giúp người dân chủ động hơn trong cuộc sống. Hồ Thị Thiết dùng điện thoại thông minh để quảng bá homestay và kể câu chuyện về quê hương, tìm kiếm thêm nhiều du khách, mở ra con đường phát triển kinh tế. Người dân Đồng Sơn dùng điện thoại để phản ánh những vấn đề mình quan tâm và gửi kiến nghị đến chính quyền, tham gia vào đời sống xã hội.

Cô gái Bru-Vân kiều Hồ Thị Thiết (đứng thứ hai bên phải qua) được trao Giải thưởng “Gương mặt trẻ tiêu biểu tỉnh Quảng Trị” lần thứ I năm 2026.

Từ bản làng vùng cao đến những khu dân cư đô thị, công nghệ đang góp phần thu hẹp những khoảng cách từng là rào cản: Khoảng cách với thị trường, khoảng cách với thông tin và khoảng cách giữa người dân với chính quyền.

Để có được những đổi thay ấy là một quá trình chuyển đổi đang được thúc đẩy mạnh mẽ từ Trung ương đến cơ sở. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực để phát triển kinh tế-xã hội.

Đặc biệt, nghị quyết xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính. Vì vậy, các cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã không chờ đợi mà chủ động kiến tạo “môi trường số” minh bạch, hiệu quả, đến gần hơn với người dân bằng việc lập các “Tổ công nghệ số cộng đồng”, đi từng ngõ, gõ từng nhà “cầm tay chỉ việc”... để công nghệ thực sự đến với mỗi cá nhân, len vào từng mái nhà, trở thành công cụ đắc lực nâng cao chất lượng đời sống cho Nhân dân.

Hiệu quả bước đầu của chuyển đổi số đang hiện hữu trong đời sống qua những cá nhân, việc làm cụ thể và không bị giới hạn bởi khoảng cách; từ cô gái Bru-Vân Kiều Hồ Thị Thiết đến người dân phường Đồng Sơn và nhiều địa phương đang triển khai mô hình “Lắng nghe dân nói”. Khi công nghệ ngày càng hiện diện sâu hơn trong đời sống, người dân sẽ có thêm cơ hội, thêm khả năng tham gia và thụ hưởng nhiều hơn những thành quả của quá trình phát triển.

Và công nghệ trở thành công cụ phục vụ con người, góp phần nâng cao đời sống và tạo thêm những cơ hội phát triển cho Nhân dân. Đó cũng chính là ý nghĩa và đích đến của chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Nhóm phóng viên Thời sự

>>> Bài 3: Sinh kế bền vững không còn là khát vọng “xa xôi”