QTO - Không gian mạng đang ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống thanh thiếu niên, những thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng, nhất là sự lợi dụng của các phần tử chống đối, thù địch, đang tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Thực tế này cho thấy việc xây dựng “lá chắn” an toàn cho thanh thiếu niên giữ vai trò rất quan trọng, đòi hỏi sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Bồi đắp bản lĩnh, lý tưởng và sức đề kháng trước những thông tin xấu độc cho thế hệ trẻ cũng chính là chuẩn bị nền tảng từ sớm, từ xa cho công tác xây dựng Đảng, tạo nguồn kế cận có bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Mỗi trường học là một “điểm an toàn số”

Tại Trường THCS Phan Đình Phùng (phường Nam Đông Hà), Chi bộ và Ban Giám hiệu xác định việc xây dựng “lá chắn” an toàn trên không gian mạng cho học sinh là một nội dung của công tác giáo dục toàn diện. Nhà trường yêu cầu mỗi cán bộ, giáo viên phải là người sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, làm gương cho học sinh trong việc chia sẻ thông tin đúng sự thật, ứng xử văn minh trên môi trường số. Đồng thời, nhà trường thường xuyên lồng ghép nội dung giáo dục an toàn không gian mạng vào các tiết sinh hoạt dưới cờ, hoạt động trải nghiệm, môn Giáo dục công dân và các buổi sinh hoạt lớp.

Hiệu trưởng Trường THCS Phan Đình Phùng Lê Vĩnh Hiệp cho biết, năm học 2025-2026, nhà trường đã triển khai chiến dịch “Không một mình-cùng nhau an toàn trực tuyến”. Đây là mô hình phối hợp giữa Công an tỉnh và Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), nhằm hưởng ứng chiến dịch cùng tên do Bộ Công an phát động.

Bên cạnh mục tiêu phòng, chống bạo lực học đường, chiến dịch còn gửi đến học sinh thông điệp: Khi gặp vấn đề trên không gian mạng, các em không nên giấu kín hay tự giải quyết, mà cần chia sẻ với thầy cô, cha mẹ để được hỗ trợ kịp thời. Trường cũng duy trì hòm thư góp ý, kênh tiếp nhận thông tin của giáo viên chủ nhiệm để học sinh có thể phản ánh những vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng mạng xã hội.

Nhà trường còn phối hợp với Công an địa phương, Đoàn Thanh niên và các đơn vị chuyên môn tổ chức các buổi tuyên truyền về an ninh mạng, nhận diện thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, phòng, chống bạo lực mạng và hướng dẫn học sinh kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Chiến dịch truyền thông “Không một mình-cùng nhau an toàn trực tuyến” góp phần xây dựng môi trường học đường thân thiện, hiện đại và an toàn trên không gian mạng - Ảnh: P.V

“Đối với phụ huynh, chúng tôi duy trì trao đổi thường xuyên thông qua các nhóm liên lạc của lớp và các buổi họp cha mẹ học sinh để hướng dẫn phụ huynh đồng hành với con trong việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội và internet an toàn. Phụ huynh chính là “lá chắn” đầu tiên của con em mình khi các em sử dụng thiết bị tại nhà.

Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng tạo môi trường học tập và hoạt động tích cực thông qua các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và các sân chơi kỹ năng. “Lá chắn” hiệu quả nhất không phải là cấm học sinh sử dụng internet, mà là giúp các em biết phân biệt đúng-sai, biết tự bảo vệ mình và biết chịu trách nhiệm với mỗi hành vi trên không gian mạng. Khi nhà trường, gia đình và xã hội cùng đồng hành thì đó sẽ là nền tảng bền vững để bảo vệ thanh thiếu niên trong môi trường số”, ông Lê Vĩnh Hiệp nhấn mạnh.

Từ thực tiễn cơ sở, yêu cầu xây dựng “điểm an toàn số” trong từng trường học cũng được ngành GD-ĐT đặt ra theo hướng lâu dài. Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Phan Hữu Huyện cho rằng, “lá chắn tư tưởng” cho học sinh trên không gian mạng phải được hình thành bằng giáo dục, kỹ năng và một môi trường học đường an toàn, hướng tới xây dựng những công dân số có trách nhiệm. Đây cũng là nền tảng để các chương trình, mô hình, như: “SafeGate School Plus-Bảo vệ trẻ em khỏi các nguy hại và rủi ro trên môi trường mạng”, “Không một mình-cùng nhau an toàn trực tuyến”, “Lan tỏa thông tin tích cực”… được triển khai, mở rộng trong các cơ sở giáo dục.

Thời gian tới, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục đưa giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng, kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc và văn hóa ứng xử trên không gian mạng trở thành nội dung thường xuyên trong chương trình giáo dục và các hoạt động trải nghiệm; đồng thời, nhân rộng những mô hình hiệu quả, từng bước xây dựng mỗi cơ sở giáo dục trở thành một “điểm an toàn số” cho học sinh. Ngoài ra, sở sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác tuyên truyền, xây dựng các kho học liệu số, video clip tình huống, infographic và các nền tảng học tập trực tuyến về an toàn không gian mạng.

Tăng cường phối hợp, đa dạng kết nối

Theo đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc Công an tỉnh, công tác xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho thanh thiếu niên trên không gian mạng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và ngày càng phức tạp, đòi hỏi lực lượng Công an phải chuyển mạnh từ phương thức xử lý vụ việc sang chủ động nắm tình hình, phòng ngừa từ sớm, từ xa; đồng thời, nâng cao khả năng tự phòng vệ của thanh thiếu niên.

Công an tỉnh kiến nghị cấp ủy, chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm chỉ đạo, bố trí nguồn lực cho công tác bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường mạng; tăng cường cơ chế phối hợp giữa Công an, ngành GD-ĐT, Đoàn Thanh niên, gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và các nền tảng mạng xã hội.

Học sinh Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp chia sẻ kỹ năng tạo “lá chắn tư tưởng” trên không gian mạng - Ảnh: P.V

Theo đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng cần xác định đây là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, không phải nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an. Trong đó, Công an giữ vai trò nòng cốt trong công tác nắm tình hình, phòng ngừa, đấu tranh, xử lý vi phạm và tham mưu giải pháp; nhà trường và gia đình giữ vai trò giáo dục, định hướng; Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội phát huy vai trò tập hợp, dẫn dắt, tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh cho thanh thiếu niên.

Bởi mục tiêu cuối cùng chính là xây dựng một “lá chắn” nhiều lớp, trong đó lớp ngoài là cơ chế quản lý, phát hiện và xử lý của cơ quan chức năng; lớp giữa là sự đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội; lớp cốt lõi là bản lĩnh, nhận thức, kỹ năng và khả năng tự bảo vệ của chính thanh thiếu niên. Khi mỗi thanh thiếu niên có đủ “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc, biết sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm và biết phân biệt đúng-sai, thật-giả, tích cực-tiêu cực, đó chính là “lá chắn tư tưởng” bền vững và hiệu quả nhất trên không gian mạng.

Cùng chung quan điểm này, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Đinh Trung Hiếu nhấn mạnh: Ban Thường vụ Tỉnh đoàn xác định công tác xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho thanh thiếu niên trên không gian mạng phải được thực hiện đồng bộ, từ giáo dục, tuyên truyền đến nâng cao kỹ năng và phát huy vai trò chủ thể của chính đoàn viên, thanh niên.

Thời gian tới, Tỉnh đoàn tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền trên fanpage, website và các nền tảng mạng xã hội; duy trì đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội, cộng tác viên bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng để kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng, định hướng thông tin và phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh trên không gian mạng. Các hoạt động giáo dục lý tưởng cách mạng cũng được gắn với những sản phẩm số về lịch sử, văn hóa quê hương, như: Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”, chiến dịch “Quảng Trị on the Map”-“Khám phá 78 xã, phường, đặc khu” và các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, địa chỉ đỏ trực tuyến.

Tỉnh đoàn kiến nghị Trung ương Đoàn và các bộ, ngành tiếp tục quan tâm xây dựng, hoàn thiện hệ thống tài liệu tuyên truyền thống nhất; tăng cường tập huấn, chuyển giao các giải pháp công nghệ, đồng thời hỗ trợ xây dựng các nền tảng truyền thông số phù hợp với hoạt động của tổ chức Đoàn.

Bên cạnh đó, cấp ủy, chính quyền các cấp cần tiếp tục quan tâm, bố trí nguồn lực, tạo điều kiện để tổ chức Đoàn phát huy vai trò trong giáo dục, định hướng thế hệ trẻ; tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn, lực lượng Công an và các cơ quan báo chí nhằm chủ động bảo vệ thanh thiếu niên trước những tác động tiêu cực, thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Hiền Chi - Mai Nhân

Định hình 'bản lĩnh số' cho thanh thiếu niên - Kỳ 2:  An toàn không gian mạng, vững vàng tư tưởng thanh niên