QTO - Tôi gặp ông Hoàng Anh Triển (ở phường Thái Hòa, tỉnh Nghệ An), cựu chiến binh (CCB) Trung đoàn 27-Triệu Hải tại Quảng Trị trong những ngày tháng 7 tri ân. Ông hoài niệm: “Qua bao nhiêu chiến dịch và trận đánh khắp chiến trường Quảng Trị, rất nhiều đồng đội ngã xuống mà đến nay chưa trở về được quê hương khiến người thân, gia đình ngày ngày vẫn khắc khoải chờ đợi. Để tri ân đồng đội, tôi đã đi khắp các chiến trường xưa, tìm lại từng dòng tên liệt sĩ”...

Hành trình tìm anh trai

Ông Hoàng Anh Triển có anh trai là Hoàng Văn Tuệ, hy sinh ngày 21/3/1968. Liệt sĩ Hoàng Văn Tuệ trước khi hy sinh là Chính trị viên Đại đội 1, Tiểu đoàn 25 công binh, Mặt trận B3-Tây Nguyên. Trong giấy báo tử gửi về cho gia đình, thông tin chỉ vài dòng ngắn gọn “Hy sinh tại Mặt trận phía Nam”.

Sau ngày đất nước thống nhất, như bao gia đình có người thân nằm lại tại chiến trường miền Nam, ông Hoàng Anh Triển bắt đầu một hành trình dài đi tìm mộ anh trai. Nhưng miền Nam có hàng nghìn nghĩa trang liệt sĩ trải dài qua nhiều tỉnh thành, trong lúc đó, thông tin về liệt sĩ Hoàng Văn Tuệ lại quá ít ỏi. Qua các chuyến vào Nam tìm anh, khu vực tìm kiếm cũng được thu hẹp dần ở các tỉnh Tây Nguyên thuộc Mặt trận B3 năm nào.

Ông Hoàng Anh Triển và hành trình tìm tên đồng đội - Ảnh: T.L

Cuối cùng, bằng sự khớp nối giữa các nguồn thông tin, CCB Hoàng Anh Triển đã xác định được địa điểm nơi anh trai mình ngã xuống, đó là trận đánh tại Buôn Rư, xã Cư Suê, huyện Cư M’ga (nay là xã Cư M’ga, tỉnh Đắk Lắk) diễn ra ngày 21/3/1968. Trong trận đánh này, có 15 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 1, Tiểu đoàn 25 công binh hy sinh.

“Mặc dù đến nay, gia đình tôi vẫn chưa biết phần mộ anh Hoàng Văn Tuệ nằm ở đâu. Nhưng cũng được an ủi phần nào khi biết nơi anh Tuệ cùng đồng đội ngã xuống. Ngoài việc xác định chính xác thông tin về anh Tuệ, tôi còn lập danh sách đầy đủ các liệt sĩ hy sinh trong trận đánh này và gửi về địa phương cho thân nhân của họ cùng biết”, ông Hoàng Anh Triển chia sẻ.

Từ hành trình tìm anh trai, ông Hoàng Anh Triển đau đáu một điều: Còn bao nhiêu gia đình, thân nhân đồng đội mình chưa hề có manh mối, thông tin gì về con em mình. Sao mình không tìm kiếm, ghi chép lại, bổ sung thông tin danh tính liệt sĩ đầy đủ rồi gửi cho người thân, gia đình của họ?

Và tìm tên đồng đội

Ông Hoàng Anh Triển tiếp cận từ nhiều nguồn thông tin: Cổng thông tin điện tử ngành chính sách Quân đội; Đảng ủy, Chỉ huy Trung đoàn 27-Triệu Hải; qua đồng chí, đồng đội; đặc biệt, xác thực thông tin ở các nghĩa trang liệt sĩ trong hành trình đi tìm anh trai và trở về thăm lại chiến trường xưa... Rồi ông “biên tập” lại theo cách của riêng mình.

Từ đó, CCB Hoàng Anh Triển tập hợp đầy đủ thông tin về đồng đội: Họ và tên; ngày, tháng, năm sinh; quê quán, ngày nhập ngũ, ngày hy sinh, hy sinh trong trường hợp nào; cấp bậc, chức vụ, đơn vị; nơi hy sinh, mai táng ở đâu, hiện tại phần mộ thuộc nghĩa trang nào...

Thông qua sự trợ giúp của công nghệ, CCB Hoàng Anh Triển tiếp tục “bóc tách” ra, lập danh sách liệt sĩ cùng đơn vị, cùng quê quán đầy đủ chi tiết và gửi đến địa phương nơi có liệt sĩ hy sinh, giúp các cơ quan chức năng báo tin kịp thời cho gia đình, thân nhân liệt sĩ.

Nhiều cựu chiến binh Trung đoàn 27 tìm thấy tên đồng đội tại Khu tưởng niệm và Đền thờ 2.500 liệt sĩ Trung đoàn 27 ở làng Phương Ngạn, thôn Bắc Long, xã Ái Tử - Ảnh: T.L

Tại chiến trường Quảng Trị, giai đoạn 1968-1973, địa bàn chiến đấu Trung đoàn 27-Triệu Hải của CCB Hoàng Anh Triển trải dài từ phía Nam sông Bến Hải đến vùng đất Triệu Phong, Hải Lăng và Thừa Thiên-Huế; đường 9-Khe Sanh, Cam Lộ, Đông Hà...

Trong chiến dịch Xuân-Hè 1972, đặc biệt là 81 ngày đêm giữ Cổ thành Quảng Trị, Trung đoàn 27 hoạt động tại mặt trận cánh Đông, “chia lửa” cho Thành Cổ Quảng Trị. Trên khắp các làng quê hai huyện Triệu Phong, Hải Lăng, nhiều cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 27 ngã xuống... mãi mãi nằm lại với mảnh đất Quảng Trị.

Ngày nay, giữa cánh đồng Phương Ngạn, thôn Bắc Long, xã Ái Tử, đã có Khu tưởng niệm và Đền thờ 2.500 liệt sĩ Trung đoàn 27 (trong đó còn 1.840 liệt sĩ chưa tìm được mộ). Những CCB Trung đoàn 27 tâm niệm đây là “Nghĩa trang không bia mộ” để hương khói tri ân đồng đội, đồng chí mình.

“Trong tổng số 2.500 liệt sĩ Trung đoàn 27 hy sinh trên khắp chiến trường Quảng Trị, Thừa Thiên, tôi đã khớp nối, biên tập thông tin chính xác danh tính 2.359 liệt sĩ, để từ đó Hội Truyền thống CCB Trung đoàn 27 tiến hành khắc lên 14 bia đá ở khu tưởng niệm”, CCB Hoàng Anh Triển cho biết.

Khúc vĩ thanh

Trong một trận đánh diễn ra tại vùng đất Hải Lăng đúng vào ngày 27/7/1972, đồng đội ông Hoàng Anh Triển là ông Lê Văn Tỵ (huyện Con Cuông cũ, tỉnh Nghệ An) bị thương nặng. Trên đường đưa ông Tỵ về trạm phẫu thuật tiền phương thì ông mất. Trước khi hy sinh, ông Tỵ trăn trối lại với ông Triển: “Triển à, lúc vào chiến trường miền Nam, tao có vợ và con rồi. Tao đi nhưng chưa biết mặt con ra răng. Sau này hòa bình, nhớ tìm gia đình, tìm con tao nhé!”.

Canh cánh lời đồng đội, ông Hoàng Anh Triển để tâm đi tìm trong hành trình tìm tên liệt sĩ... nhưng phải mất quãng thời gian gần 40 năm mới gặp được.

“Trong một lần trò chuyện với Bí thư Huyện ủy huyện Con Cuông (cũ), tôi mới nhờ đồng chí ấy lưu tâm dùm trường hợp liệt sĩ Lê Văn Tỵ. Ba ngày sau, Bí thư Huyện ủy huyện Con Cuông điện thoại cho tôi thông tin là đã tìm được gia đình liệt sĩ Lê Văn Tỵ. Sáng hôm sau, tôi cùng vợ đón xe đò vượt hơn 100 cây số lên Con Cuông. Và thật không có hạnh phúc nào bằng khi tôi được ôm con trai liệt sĩ Lê Văn Tỵ trong vòng tay yêu thương của mình. Con anh Tỵ sinh năm 1971, cháu tên Lê Văn Thắng. Từ đó, năm nào cứ đúng dịp tháng 7, Thắng đều vào Quảng Trị, đến Khu tưởng niệm và Đền thờ 2.500 liệt sĩ Trung đoàn 27 để thắp hương cho cha mình”, CCB Hoàng Anh Triển nhớ lại.

Ngô Thanh Long