QTO - Từ Lễ hội Vì Hòa bình, hình ảnh những cánh chim bồ câu tung bay đã gửi gắm thông điệp về khát vọng ngàn đời của người dân Quảng Trị. Khát vọng ấy cũng đang hiện hữu sinh động, bình yên, đầy lay động tại Nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) quốc gia Đường 9. Nơi đây, hơn 10 năm nay, một đàn chim hòa bình đã quần tụ, hằng ngày gieo vào lòng du khách khúc "vĩ thanh" dịu ngọt.

Khúc "vĩ thanh" dưới bóng tượng đài

Giữa cơn mưa giông hiếm hoi của những ngày tháng 7 bỏng rát, dòng người vẫn nườm nượp đến viếng NTLS quốc gia Đường 9. Dưới chân tượng đài chiến thắng, cựu chiến binh Hoàng Văn Cừ đến từ Hà Nội đứng lặng yên. Đôi mắt ông như nhòe lệ khi nhìn thấy đàn chim bồ câu thong dong đi lại, chao lượn trên sân hành lễ. Ngày xưa, trong những phút giây cam go của cuộc chiến, ông Cừ và đồng đội chỉ mong nhìn thấy những hình ảnh bình yên như thế này. Ước mơ giản dị ấy đã theo nhiều người lính nằm lại ở chiến trường.

Theo dòng cảm xúc, ông Cừ cho biết, dù tuổi cao, sức yếu nhưng năm nào, ông cũng thu xếp vào Quảng Trị thăm đồng đội. Trong lịch trình, NTLS quốc gia Đường 9 là điểm đến không thể thiếu. Mỗi lần đặt chân tới đây, trái tim ông lại cuộn trào xúc cảm.

“Khi nhìn thấy những chú chim bồ câu giữa không gian linh thiêng, lòng tôi như dịu lại. Bóng chim ấy khiến tôi nhớ kỷ niệm xưa, nhớ những đồng đội đã hy sinh vì hòa bình”, ông Cừ xúc động chia sẻ.

Những chú chim bồ câu tung bay tự do giữa không gian Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 - Ảnh: Q.H

Không riêng ông Hoàng Văn Cừ, hầu như ai đến dâng hương tại NTLS quốc gia Đường 9 đều không khỏi ngạc nhiên, xúc động trước những cánh chim bồ câu. Mỗi khi du khách hành lễ, hàng trăm cánh chim câu trắng, xám lại sà xuống, ríu rít quanh chân.

Hơn 10 năm nay, nơi yên nghỉ vĩnh hằng của 10.912 liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào không chỉ để lại dư âm với tiếng chuông ngân, gió ngàn…, mà còn có tiếng chim gù vun đắp sự sống.

10 năm đưa đàn chim về tổ

Chia sẻ về đàn chim hòa bình, chị Đinh Thị Minh Lý, phụ trách Ban Quản lý NTLS quốc gia Đường 9, bồi hồi nhớ lại: Cách đây khoảng 10 năm, trong một chuyến công tác tại công viên Hòa Bình (Đà Nẵng), cán bộ quản lý nghĩa trang vô tình thấy đàn chim bồ câu được nuôi ở đây. Những chú chim hiền lành, thân thiện khiến ai cũng thích. Nghĩ về ý nghĩa biểu tượng của loài chim này đối với một vùng đất từng chịu nhiều đau thương, mất mát của chiến tranh như Quảng Trị, các thành viên trong ban quản lý đã xây dựng đề án nuôi bồ câu ngay tại nghĩa trang.

Từ nguồn kinh phí xã hội hóa, hơn 100 con bồ câu giống đầu tiên sớm được đưa về. Để đàn chim quen với không gian tâm linh, một nghệ nhân giàu kinh nghiệm được mời ra từ Đà Nẵng để huấn luyện. Bài học đầu tiên và thiêng liêng nhất là “nghe tiếng chuông thỉnh, chim bay về hội tụ”.

Mỗi khi có đoàn khách đến viếng, tiếng chuông nghĩa trang vang lên, đàn chim từ chuồng trại, cành cây… lại sà xuống sân hành lễ. Đến ngày đàn chim đã hình thành thói quen, người nghệ nhân mới bàn giao việc quản lý và yên tâm rời đi.

Anh Nguyễn Văn Phú chăm sóc đàn bồ câu - Ảnh: Q.H

NTLS quốc gia Đường 9 rộng tới 15ha. Dẫu khối lượng công việc chăm sóc nơi yên nghỉ vĩnh hằng của các liệt sĩ rất lớn, nhưng 12 cán bộ, nhân viên nơi đây vẫn dành sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt cho đàn chim bồ câu. Họ nhắc nhau phải “chăm bồ câu như chăm trẻ”. Mỗi ngày, từng máng ăn, dòng nước uống cho chim đều được kiểm tra kỹ lưỡng.

Anh Nguyễn Văn Phú, một trong những người trực tiếp chăm sóc đàn chim, chia sẻ: “Mỗi ngày, chúng tôi cho chim ăn 2-3 lần, dọn dẹp chuồng trại sạch sẽ. Giữa không gian trầm mặc này, chăm sóc đàn chim khiến tâm hồn chúng tôi bình yên đến lạ, cảm giác như đang chăm chút cho niềm vui của các bác, các chú đang nằm dưới lòng đất mẹ”.

Đất lành cho khát vọng xanh

Ban đầu, đàn chim được nuôi tại NTLS quốc gia Đường 9 hoàn toàn là giống bồ câu Pháp thuần chủng, có màu lông trắng muốt. Điều đặc biệt là theo thời gian, nhiều cánh chim bồ câu từ các vùng lân cận đã bay về đây “góp đàn”, chọn nghĩa trang làm nhà. Đất lành chim đậu. Sự hòa nhập tự nhiên ấy khiến đàn chim ngày càng đông. Những chú chim non ra đời, mang nhiều sắc màu.

Những cánh chim hòa bình chao lượn trên bầu trời NTLS quốc gia Đường 9 đã gieo vào lòng mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ bài học lịch sử sống động và sâu sắc. Cùng bà đến dâng hương, dâng hoa tại nghĩa trang, em Võ Hạnh Dung, học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn, xã Vĩnh Linh, xúc động chia sẻ: “Đứng trước hàng nghìn ngôi mộ, em hiểu được sự khốc liệt của chiến tranh. Mặt khác, nhìn đàn chim câu tự do bay lượn, em cảm nhận sâu sắc hơn giá trị thiêng liêng của hòa bình. Đàn chim như sợi dây kết nối quá khứ khói lửa với tương lai xanh màu hy vọng”.

Chiến tranh đã lùi xa, Quảng Trị đang hồi sinh từng ngày. Dưới bóng tượng đài NTLS quốc gia Đường 9, hằng ngày, tiếng chuông vẫn vang lên đều đặn và những cánh chim hòa bình vẫn yên lành tung cánh. Hình ảnh, âm thanh ấy như diễn tả một bức thông điệp đầy ý nghĩa: Hòa bình và sự sống luôn nảy mầm từ những hy sinh cao cả nhất.

Quang Hiệp