QTO - Ở xã biên giới Dân Hóa, nơi núi rừng Trường Sơn án ngữ phía Tây tỉnh Quảng Trị, nhịp sống của đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn lặng lẽ trôi theo những mùa rẫy và bao mùa nắng mưa. Giữa không gian ấy, những già làng, trưởng bản, người có uy tín bằng kinh nghiệm sống và sự gương mẫu của mình đã trở thành điểm tựa tinh thần của cộng đồng, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đi vào đời sống, giữ gìn sự ổn định và bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Giữ bản làng bình yên

Ở bản Cha Cáp, già làng Hồ Móc, năm nay đã ngoài 80 tuổi, vẫn nhớ như in từng lối mòn dẫn ra đường biên, từng cột mốc chủ quyền gắn bó với đời sống người dân bao thế hệ. Với già, bảo vệ đường biên, cột mốc không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm chung của mỗi người dân sinh sống trên mảnh đất này.

Trong những buổi họp bản, hay những lần trò chuyện bên bếp lửa, già Hồ Móc luôn nhắc bà con phải coi việc giữ gìn đường biên như giữ lấy nương rẫy và cuộc sống của chính mình. Lời nói mộc mạc, gần gũi, nhưng dần dần thấm sâu vào nhận thức của từng gia đình. Từ đó, đồng bào Bru-Vân Kiều ở bản Cha Cáp tự giác phối hợp cùng bộ đội biên phòng tuần tra, kịp thời báo tin khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, góp phần giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới.

Cũng bằng cách nói giản dị, dễ hiểu ấy, già làng Hồ Pheo ở bản Ka Ai đã kiên trì vận động người dân thay đổi những tập quán đã tồn tại từ lâu trong đời sống đồng bào DTTS Chứt.

Già làng Hồ Pheo tuyên truyền chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho bà con dân bản - Ảnh: Q.N

Bản Ka Ai hiện có 146 hộ với 740 nhân khẩu. Trước đây, nhiều hủ tục như phụ nữ sinh con phải dựng lán trại bên suối, khe; cưới vợ 3 lần gây tốn kém; tập quán ở rể kéo dài… từng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống và kinh tế của không ít gia đình.

Không áp đặt, không dùng những lý lẽ xa lạ, già Hồ Pheo kiên trì phân tích cái được, cái mất từ chính đời sống hằng ngày. Khi thấy sinh con trong nhà an toàn hơn, cưới hỏi gọn nhẹ bớt gánh nặng, cuộc sống ổn định hơn, người dân dần tin và làm theo. Những hủ tục tồn tại nhiều năm ở Ka Ai từng bước được xóa bỏ, nhường chỗ cho nếp sống tiến bộ, phù hợp với điều kiện hiện nay.

Từ sự vận động bền bỉ của già làng Hồ Pheo, nhiều hộ dân trong bản đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, tập trung chăn nuôi, trồng trọt, cải thiện sinh kế.

Anh Hồ Hùng, Trưởng bản Ka Ai, cho biết: “Nhờ sự tuyên truyền, vận động của già làng Hồ Pheo, bà con trong bản chúng tôi hiểu rằng Đảng và Nhà nước đã quan tâm thì mình cũng phải chủ động phát triển kinh tế. Bản thân tôi học theo già làng, mạnh dạn chăn nuôi, trồng cây, chăm sóc đàn bò cẩn thận hơn để có thu nhập ổn định”.

Khi người có uy tín nêu gương

Không chỉ ở Ka Ai, tại bản K-Ing, người có uy tín Hồ Bông (SN 1976) cũng được người dân nhắc đến như một tấm gương đi đầu trong các phong trào của bản. Là trưởng bản, ông gần như có mặt trong mọi việc lớn nhỏ, từ hiếu hỉ, ốm đau đến sản xuất, sinh hoạt thường ngày của dân bản.

Khi chủ trương xóa nhà tạm được triển khai, Hồ Bông cùng con cháu trong gia đình trực tiếp góp ngày công giúp nhiều hộ dân tháo dỡ nhà cũ, dựng lên những căn nhà sàn kiên cố, nền đổ bê tông, cửa gỗ chắc chắn. Không chỉ vận động bằng lời nói, Hồ Bông còn trực tiếp cầm búa, cầm đục, phụ làm thợ mộc để đóng cửa cho từng hộ dân. Trong năm 2025, Hồ Bông đã giúp hơn 10 hộ có nhà mới để ở. Hiện ông đang hỗ trợ đóng cửa cho gia đình anh Hồ Thông. Chia sẻ trong niềm xúc động, anh Hồ Thông nói: “Nếu không có anh Bông và con cháu giúp ngày công, chắc gia đình tôi chưa làm được nhà mới”.

Từ những việc làm cụ thể của các già làng, trưởng bản, người có uy tín, phong trào tăng gia lao động sản xuất, xây dựng bản văn hóa ở các bản như Ka Ai, K-Ing, Cha Cáp ngày càng lan tỏa. Con em trong bản được nhắc nhở chăm lo học hành, hạn chế bỏ học giữa chừng; người lớn tập trung phát triển sinh kế, bảo vệ rừng, giữ gìn môi trường sống, cùng nhau vun đắp đời sống cộng đồng, để vùng biên Dân Hóa từng bước phát triển ổn định.

Nhìn nhận về vai trò của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trên địa bàn, ông Phạm Văn Bắc, Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa, cho biết: “Dân Hóa là xã biên giới với 28 bản, hiện có 87 già làng, trưởng bản, người có uy tín. Đây là lực lượng đặc biệt quan trọng, là cầu nối giữa chính quyền với Nhân dân. Bằng uy tín cá nhân và sự gương mẫu trong đời sống hằng ngày, đội ngũ này đã góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân một cách gần gũi, dễ hiểu, dễ thực hiện; đồng thời góp phần giữ gìn an ninh biên giới, bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy xây dựng đời sống mới ở cơ sở”.

Quang Ngọc