QTO - Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) không chỉ giúp người dân hiểu rõ các quy định của pháp luật mà còn góp phần hình thành ý thức tự giác chấp hành, chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Bằng việc đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và hướng mạnh về cơ sở, pháp luật đang từng bước đi vào đời sống, trở thành nền tảng xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn.

Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền

Bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương, thời gian qua, công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh được triển khai ngày càng có trọng tâm, trọng điểm, nội dung sát với thực tiễn. Các cơ quan, đơn vị, địa phương chú trọng tuyên truyền những lĩnh vực thiết yếu, gắn trực tiếp với đời sống và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân như pháp luật về bầu cử, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, an toàn giao thông và phòng, chống ma túy. Công tác này đồng thời được gắn với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai các nghị quyết chiến lược trong giai đoạn mới của tỉnh.

Theo Giám đốc Sở Tư pháp Trần Chí Tiến, 5 năm qua, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 65.000 hội nghị phổ biến, quán triệt pháp luật, với khoảng 7,73 triệu lượt người tham gia; phát hành trên 2,85 triệu bộ tài liệu; tổ chức 1.264 cuộc thi, hội thi tìm hiểu pháp luật. Bên cạnh đó, trên 20 phiên tòa giả định dành cho thanh thiếu niên được tổ chức, hơn 600 câu lạc bộ pháp luật được duy trì hoạt động, góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với Nhân dân.

Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Công an tỉnh tổ chức tuyên truyền giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho học sinh Trường THPT Hải Lăng, năm học 2026-2027 - Ảnh: Đức Lục

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, việc ứng dụng công nghệ số ngày càng được chú trọng. Trang thông tin điện tử PBGDPL của tỉnh, cổng và trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị, địa phương cùng các nền tảng mạng xã hội như facebook, zalo, tiktok, youtube được khai thác để truyền tải thông tin pháp luật. Hệ thống loa truyền thanh cơ sở duy trì phát sóng định kỳ 4 chuyên đề pháp luật mỗi tháng, góp phần đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin cho người dân.

Những cách làm này đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Theo ông Trần Chí Tiến, tư duy từ chỗ “buộc phải tuân thủ” đang từng bước chuyển sang ý thức “tự giác tuân thủ”. Người dân ngày càng chủ động tìm hiểu, vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, qua đó góp phần giữ vững an ninh, trật tự, xây dựng đời sống văn hóa và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Ông Lê Thanh, ở thôn Nại Cửu, xã Triệu Phong chia sẻ, thông qua các buổi tuyên truyền, PBGDPL, người dân hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật gắn với đời sống. Những vấn đề liên quan đến đất đai, hôn nhân và gia đình, an ninh, trật tự được giải thích cụ thể, giúp bà con dễ hiểu, dễ nhớ và thực hiện đúng. Nhờ vậy, mỗi người nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, biết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời có trách nhiệm hơn trong xây dựng khu dân cư đoàn kết, bình yên.

Đến gần hơn với người dân

Để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, hoạt động PBGDPL không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt các quy định mà còn được tổ chức linh loạt, phù hợp với điều kiện từng địa bàn, từng nhóm đối tượng. Đặc biệt, tại vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, nơi điều kiện tiếp cận thông tin giữa các vùng miền còn khác nhau, việc lựa chọn phương thức tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu càng có ý nghĩa quan trọng.

Theo Giám đốc Sở Tư pháp Trần Chí Tiến, ngành Tư pháp xác định công tác PBGDPL phải hướng mạnh về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm. Ngành đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp nền tảng số với hệ thống truyền thanh cơ sở, hội nghị trực tiếp và các hoạt động phổ biến pháp luật tại cộng đồng. Đặc biệt, hằng năm, ngành duy trì phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh tổ chức các đoàn công tác trực tiếp đến các xã biên giới, vùng sâu, vùng xa để tập huấn, tuyên truyền pháp luật cho đồng bào.

Đồn Biên phòng Triệu Vân tuyên truyền, vận động ngư dân chống khai thác IUU - Ảnh: Đức Việt

Cùng với đó, vai trò của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hòa giải viên và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số được chú trọng phát huy. Đây là những lực lượng gần gũi với người dân, có điều kiện truyền tải các quy định pháp luật bằng cách diễn đạt dễ hiểu, phù hợp với thực tiễn địa phương. Hoạt động trợ giúp pháp lý cũng được quan tâm triển khai, tạo điều kiện để người nghèo, người có công, đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng yếu thế tiếp cận dịch vụ pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Ông Bùi Văn Linh, Trưởng thôn Câu Hà, xã Nam Hải Lăng cho biết, thôn thường xuyên tiếp nhận thông tin, tài liệu tuyên truyền pháp luật từ cấp trên, bám sát sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương để phổ biến đến người dân bằng những nội dung thiết thực, gần gũi với đời sống. Trong đó, thôn chú trọng các quy định về đất đai, khoáng sản và những chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của người dân. Qua tuyên truyền, bà con hiểu rõ hơn các quy định, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hạn chế vi phạm trong sản xuất và sinh hoạt.

Thực tiễn ở cơ sở cho thấy, khi nội dung tuyên truyền gắn với những vấn đề người dân quan tâm, được giải thích cụ thể và có sự tham gia của những người gần gũi trong cộng đồng, việc tiếp nhận kiến thức pháp luật sẽ thiết thực hơn. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác PBGDPL, nhằm giúp người dân không chỉ hiểu quy định mà còn biết cách vận dụng trong đời sống hằng ngày.

Ý thức tự giác thượng tôn pháp luật

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PBGDPL vẫn còn những khó khăn, hạn chế. Theo Giám đốc Sở Tư pháp Trần Chí Tiến, kinh phí dành cho hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở các cấp, nhất là cấp cơ sở, còn hạn chế, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn. Đội ngũ làm công tác PBGDPL tuy nhiệt tình nhưng phần lớn kiêm nhiệm, số lượng còn mỏng; năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng tuyên truyền và nghiệp vụ sư phạm của một bộ phận cán bộ chưa đồng đều.

Bên cạnh đó, sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ giữa các vùng miền và tác động phức tạp của thông tin trái chiều trên không gian mạng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tuyên truyền, định hướng thông tin pháp luật kịp thời, phù hợp.

Để khắc phục những hạn chế này trong thời gian tới, Giám đốc Sở Tư pháp Trần Chí Tiến cho biết, ngành Tư pháp tập trung thực hiện 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền, tăng cường các sản phẩm số như video ngắn, infographic, podcast, hỏi-đáp pháp luật, đồng thời kết hợp chặt chẽ chuyển đổi số với tuyên truyền trực tiếp để người dân ở các địa bàn đều có cơ hội tiếp cận pháp luật.

Cùng với đổi mới phương thức, ngành sẽ tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ và kỹ năng truyền thông cho đội ngũ làm công tác PBGDPL từ tỉnh đến cơ sở. Đồng thời, tăng cường phối hợp, huy động nguồn lực, tham mưu bố trí kinh phí phù hợp, phát huy trách nhiệm của các sở, ngành, chính quyền cấp xã và các tổ chức liên quan, bảo đảm công tác tuyên truyền được triển khai thường xuyên, thực chất, hiệu quả.

Nhân Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11), Giám đốc Sở Tư pháp Trần Chí Tiến mong muốn mỗi cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên nêu cao tinh thần tiên phong, gương mẫu chấp hành pháp luật; cộng đồng doanh nghiệp xây dựng văn hóa kinh doanh minh bạch, thượng tôn pháp luật; mỗi người dân chủ động tìm hiểu, thực hiện pháp luật để bảo vệ mình và góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, kỷ cương.

Khi pháp luật được hiểu đúng và trở thành thói quen ứng xử tự giác của mỗi người, công tác PBGDPL sẽ phát huy tốt hơn vai trò phòng ngừa vi phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn và thúc đẩy Quảng Trị phát triển trong giai đoạn mới.

Nguyễn Vinh