QTO - Chiều 23/8, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục nội dung thảo luận về các dự án luật. Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh do đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh dẫn đầu đã tích cực đóng góp nhiều ý kiến.

Bảo đảm tính bắt buộc, thống nhất khi áp dụng thủ tục rút gọn

Thảo luận dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao việc dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm đổi mới trình tự, thủ tục giải quyết vụ án hình sự, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Đồng chí Nguyễn Minh Tâm, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh thảo luận về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) - Ảnh: N.M

Bên cạnh đó, đối với chế định thủ tục rút gọn, đồng chí cho rằng việc bổ sung thủ tục rút gọn đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt là cần thiết, phù hợp yêu cầu cải cách tư pháp. Quy định này góp phần khuyến khích người phạm tội chủ động khai báo, phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng, qua đó rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nguồn lực trong những vụ án có hành vi phạm tội, chứng cứ và các tình tiết khách quan tương đối rõ ràng.

Từ đó, đồng chí đề nghị tiếp tục nghiên cứu cơ chế xử lý hình phạt theo hướng, khi bị can, bị cáo đủ điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn, tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt, có thể xem xét quyết định hình phạt ở mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng, nhưng không nhất thiết phải chuyển sang khung hình phạt nhẹ hơn. Đồng thời, cần rà soát, bổ sung các quy định liên quan của Bộ luật Hình sự để bảo đảm thống nhất với Bộ luật Tố tụng hình sự.

Cùng với đó, đồng chí đề nghị làm rõ tính bắt buộc trong áp dụng thủ tục rút gọn. Theo dự thảo, khi đủ điều kiện, cơ quan tiến hành tố tụng “có thể” áp dụng thủ tục này. Theo đồng chí, cách quy định trên có thể dẫn đến sự không thống nhất trong thực tiễn, làm giảm hiệu quả của chính sách. Do đó, đề nghị quy định theo hướng khi vụ án đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định thì cơ quan có thẩm quyền phải áp dụng thủ tục rút gọn trong các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm.

Đối với quy định tại khoản 2 Điều 447 quy định, trong thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận quyết định truy tố và hồ sơ vụ án, Tòa án xem xét, quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục rút gọn; trường hợp không đồng ý áp dụng thì giải quyết theo thủ tục chung.

Tuy nhiên theo đồng chí, cách quy định này có thể dẫn đến cách hiểu rằng Tòa án có quyền lựa chọn áp dụng hoặc không áp dụng thủ tục rút gọn, ngay cả khi vụ án đã đủ điều kiện luật định. Vì vậy, đồng chí đề nghị thay cụm từ “trường hợp không đồng ý” bằng “trường hợp không đủ điều kiện”, bảo đảm thống nhất với tính bắt buộc của thủ tục rút gọn và tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ án, đồng thời phát huy đầy đủ ý nghĩa của thủ tục rút gọn.

Đề nghị mở rộng thủ tục rút gọn, tăng hiệu quả đấu tranh tội phạm công nghệ cao

Thảo luận dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cơ bản thống nhất với nhiều nội dung và 6 chính sách lớn được bổ sung, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án, tiết kiệm nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, không để xảy ra oan, sai.

Đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội thảo luận về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) - Ảnh: N.M

Về thủ tục rút gọn, đồng chí cho rằng, thực tế có nhiều vụ án phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú, chứng cứ rõ ràng nhưng vẫn phải thực hiện đầy đủ trình tự tố tụng thông thường, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian giải quyết. Trong khi đó, các cơ quan tiến hành tố tụng đang được đặt ra yêu cầu cao về tỉ lệ giải quyết tin báo, điều tra, khám phá tội phạm.

Từ thực tiễn này, đồng chí đề nghị chỉnh lý Điều 444 theo hướng mở rộng áp dụng thủ tục rút gọn đối với trường hợp phạm tội quả tang hoặc người phạm tội tự thú, đầu thú, chứng cứ rõ ràng, không phân biệt loại tội phạm. Việc áp dụng vẫn phải bảo đảm đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Trường hợp cần thiết, cơ quan tiến hành tố tụng có thể chuyển sang thủ tục thông thường. Qua đó, vừa rút ngắn thời gian, giảm chi phí tố tụng, vừa tập trung nguồn lực cho những vụ án phức tạp.

Đồng chí cũng đề nghị nghiên cứu gộp quy định tại Điều 445 thành một khoản của Điều 444 nhằm bảo đảm tính thống nhất, logic và phù hợp với kỹ thuật lập pháp.

Đối với thẩm quyền áp dụng một số biện pháp ngăn chặn đối với cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra, đồng chí tán thành việc bổ sung cơ quan an ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh với loại tội phạm ngày càng tinh vi.

Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định đầy đủ thẩm quyền áp dụng các biện pháp cần thiết, trong khi tội phạm công nghệ cao có đặc điểm dễ xóa dấu vết, nhanh chóng luân chuyển tài sản qua nhiều tài khoản. Do đó, đồng chí đề nghị nghiên cứu cho phép cơ quan này, trong trường hợp đủ căn cứ và đáp ứng điều kiện luật định, được áp dụng một số biện pháp khẩn cấp như khám xét, phong tỏa tài khoản, tạm dừng truy cập hệ thống đang được sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội.

Để bảo đảm kiểm soát quyền lực, đồng chí đề nghị cần quy định cơ chế thông báo ngay cho Viện Kiểm sát cùng cấp; đồng thời cho phép Viện Kiểm sát kiểm tra, hủy bỏ biện pháp nếu không đủ căn cứ hoặc thực hiện không đúng quy định pháp luật. Ý kiến khẳng định, việc bổ sung thẩm quyền theo hướng này vừa đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh chóng, kịp thời tội phạm công nghệ cao, vừa bảo đảm kiểm soát quyền lực, hạn chế lạm quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân liên quan.

Ngọc Mai