QTO - Những ngày này, người trồng cà phê ở xã Hướng Phùng đang tất bật bước vào mùa thu hoạch cà phê niên vụ 2026-2027. Mặc dù giá thu mua quả tươi có nhiều biến động nhưng với năng suất khá ổn định, nhiều hộ trồng cà phê vẫn kỳ vọng một mùa vụ mang lại thu nhập cao. Cùng với việc tập trung thu hoạch, người dân và các cơ sở thu mua, chế biến cũng ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm cà phê.

Kỳ vọng một mùa vụ thắng lợi

Đang tất bật thu hoạch những lứa cà phê chín đầu tiên, ông Lê Hữu Hiệp ở thôn Phùng Lâm, xã Hướng Phùng phấn khởi cho biết, niên vụ năm nay vườn cà phê trồng giống THA1 của gia đình ông sinh trưởng khá tốt, sai quả, dự kiến cho sản lượng cao.

Ông Hiệp cho biết, trong tổng số khoảng 8.000 cây cà phê giống THA1 đang trồng, có hơn 3.800 cây đã trồng được 3 năm và đang bước vào giai đoạn thu hoạch rộ, năng suất dự kiến bình quân từ 4-5kg quả tươi/cây. Ngoài ra, khoảng 4.200 cây trồng năm thứ hai cũng bắt đầu cho thu bói với năng suất ước đạt khoảng 1kg/cây.

Gia đình ông Lê Hữu Hiệp ở thôn Phùng Lâm, xã Hướng Phùng phấn khởi trước vườn cà phê THA1 sai quả, hứa hẹn một mùa vụ bội thu - Ảnh: L.A

Theo tính toán của ông Hiệp, dự kiến tổng sản lượng cà phê của gia đình ông trong niên vụ này đạt từ 20 tấn trở lên. Với mức giá thu mua của các cơ sở khoảng 15.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí sản xuất ông thu lãi khoảng 10.000 đồng/kg. Đây là kết quả phấn khởi đối với những diện tích cà phê mới đưa vào sản xuất được vài năm. "Hiện tại gia đình đã thu hoạch được khoảng 5 tạ quả tươi. Dự kiến khoảng 7-10 ngày tới sẽ bắt đầu thu hoạch rộ", ông Hiệp cho hay.

Theo ông Hiệp, ưu điểm của giống cà phê THA1 là cây sinh trưởng khỏe, phân cành đều, quả to, sai quả và thuận lợi cho việc thu hái. Tuy nhiên, để đạt năng suất cao, người trồng phải chú trọng việc cắt tỉa cành, tạo tán, phòng trừ sâu bệnh và cung cấp nước, phân bón phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Đặc biệt, sau khi thu hoạch cần có chế độ chăm sóc hợp lý để cây phục hồi, hình thành mầm hoa cho niên vụ tiếp theo.

Ông Lê Đình Sỹ ở thôn Cợp cho biết, gia đình có khoảng 3ha cà phê được trồng từ năm 1996. Sau nhiều năm khai thác, thay vì phá bỏ những diện tích cà phê già cỗi để trồng mới, ông áp dụng phương pháp đốn tái sinh nhằm kéo dài thời gian khai thác của vườn cây.

Theo ông Sỹ, với phương pháp này, cây cà phê mất khoảng 2 năm để bắt đầu cho thu bói và từ năm thứ 4 trở đi sẽ phục hồi năng suất gần tương đương với trước. Nhờ vậy, gia đình vừa tiết kiệm được chi phí tái canh, vừa duy trì nguồn thu nhập từ những diện tích đang cho thu hoạch.

Nụ cười rạng rỡ của ông Lê Đình Sỹ ở thôn Cợp, xã Hướng Phùng trước triển vọng một mùa cà phê cho năng suất cao - Ảnh: L.A

Ông Sỹ cho hay, niên vụ trước chỉ với khoảng 1,2ha, tương đương 5.000 cây, ông đã thu được hơn 20 tấn quả tươi. Còn năm nay, khi toàn bộ 8.000 cây trên diện tích 2ha cho thu hoạch, sản lượng có thể đạt tới 25-30 tấn. Với giá bán từ 15.000-20.000 đồng/kg như hiện tại, dự kiến ông đạt mức lợi nhuận khoảng 50% sau khi trừ chi phí đầu tư, chăm sóc và thu hái. “Hiện một số diện tích đã bắt đầu cho quả chín, dự kiến khoảng 10-15 ngày nữa sẽ bước vào thu hoạch rộ. Hy vọng thời gian tới giá cà phê sẽ tiếp tục nhích lên”, ông Sỹ chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương, giá cà phê quả tươi từ đầu vụ đến nay có nhiều biến động. Có thời điểm giá tăng lên khoảng 21.000 đồng/kg, sau đó giảm xuống còn 17.000-18.000 đồng/kg. Trừ các khoản chi phí, người trồng cà phê cũng thu lãi khoảng 5.000 đồng/kg.

“Nếu giá thu mua tiếp tục dao động ở mức này trở lên thì người trồng cà phê vẫn có lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế còn phụ thuộc rất lớn vào năng suất từng vườn và khả năng chủ động nhân công”, ông Phương cho hay.

Chú trọng chất lượng, nâng cao giá trị cà phê

Bên cạnh năng suất và giá bán, chất lượng sản phẩm cũng đang được người trồng cà phê và các cơ sở thu mua, chế biến đặc biệt quan tâm. Theo ông Nguyễn Duy Phương, niên vụ năm nay HTX dự kiến thu mua khoảng 100 tấn cà phê quả tươi, trong đó lựa chọn khoảng 8-10 tấn nguyên liệu đạt yêu cầu để chế biến cà phê đặc sản.

Ông Phương cho biết, để nâng cao giá trị sản phẩm, việc lựa chọn nguyên liệu đầu vào có vai trò rất quan trọng. Cà phê phải được thu hái chọn lọc, bảo đảm tỉ lệ quả chín cao, không lẫn quả xanh, quả bị sâu bệnh hoặc tạp chất. Ngoài ra, kích thước, độ đồng đều và chất lượng quả cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sơ chế, chế biến và giá trị sản phẩm. Do vậy, HTX khuyến khích người dân thu hái quả chín từ 85% trở lên, tuyệt đối không tuốt cả cành nhằm bảo đảm chất lượng nguyên liệu.

Người dân xã Hướng Phùng vui mừng khoe những quả cà phê chín đỏ vừa thu hái - Ảnh: L.A

Đối với cà phê đặc sản, ngoài yêu cầu khắt khe về nguyên liệu, quá trình sơ chế, lên men, phơi sấy cũng phải được kiểm soát chặt chẽ. Theo phương pháp HTX đang áp dụng, bình quân khoảng 10kg cà phê quả tươi cho ra 1kg cà phê thành phẩm. Tuy nhiên, theo ông Phương, không phải toàn bộ sản lượng cà phê thu hoạch đều có thể đưa vào chế biến đặc sản, bởi việc sản xuất còn phụ thuộc vào chất lượng vùng nguyên liệu, năng lực chế biến và nhu cầu thị trường. Do đó, muốn nâng cao giá trị cà phê cần tăng cường liên kết với các hộ sản xuất, bảo đảm nguyên liệu đạt chất lượng ngay từ khâu thu hái.

Phó Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng Phan Ngọc Long cho biết, toàn xã hiện có khoảng 2.500ha cà phê, chiếm gần 75% diện tích cà phê toàn tỉnh. Trong đó, hơn 2.200ha đang ở thời kỳ kinh doanh, tăng khoảng 400ha so với niên vụ trước; diện tích trồng mới dự kiến trên 100ha. Cà phê được trồng tập trung tại 8 thôn, trong đó có các vùng sản xuất lớn như Cợp, Xa Ry, Doa Mã Lai, Cheng và Phùng Lâm. Năng suất bình quân toàn xã được dự kiến đạt khoảng 8-10 tấn quả tươi/ha, những vườn được chăm sóc tốt có thể đạt năng suất từ 11-13 tấn quả tươi/ha, thậm chí lên đến trên 15 tấn/ha.

Về giá cả, trên địa bàn xã hiện có khoảng 30 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở chế biến, thu mua cà phê. Giá thu mua cà phê quả tươi đầu vụ ở mức khoảng 15.000-17.000 đồng/kg. Với mức giá này, sau khi trừ chi phí, người trồng cà phê vẫn có thể thu lãi từ 7.000-9.000 đồng/kg.

Đặc biệt, đối với những vườn được đầu tư thâm canh, năng suất cao, mức giá này vẫn mang lại hiệu quả kinh tế khá cao. Tuy nhiên, để nâng cao thu nhập, bên cạnh việc duy trì năng suất, người dân cần chú trọng chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và tăng cường liên kết với các cơ sở thu mua, chế biến.

Những vườn cà phê xanh tốt ở xã Hướng Phùng đang bước vào mùa thu hoạch niên vụ 2026-2027 - Ảnh: L.A

Theo ông Long, để nâng cao chất lượng cà phê, bước vào niên vụ 2026-2027 này, UBND xã tiếp tục giao các cơ quan chuyên môn tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thu hoạch, thu mua và chế biến cà phê; thành lập các tổ công tác liên ngành tổ chức kiểm tra, hướng dẫn các doanh nghiệp, cơ sở thu mua, người trồng cà phê ký cam kết bảo đảm chất lượng.

Trong đó, yêu cầu cà phê quả tươi phải có tỉ lệ quả chín từ 90% trở lên, không ngâm nước, không trộn lẫn tạp chất; không để xảy ra tình trạng tranh mua, tranh bán, hạ thấp phẩm cấp sản phẩm. Đồng thời, yêu cầu các cơ sở chế biến cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, địa phương tiếp tục đẩy mạnh việc thu thập thông tin, số hóa dữ liệu vùng trồng nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu của thị trường. Đến nay, toàn xã đã có gần 2.280 ha cà phê của hơn 2.260 hộ đáp ứng các yêu cầu liên quan đến quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

“Đây là cơ sở để địa phương từng bước xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tăng cường liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ, hướng đến phát triển cà phê chất lượng cao, cà phê đặc sản”, Phó Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng Phan Ngọc Long khẳng định.

Lê An