QTO - Suốt hàng chục năm qua, người dân thôn La Hà, xã Nam Gianh đã bền bỉ gìn giữ và phát triển nghề mây xiên truyền thống do cha ông để lại. Những sợi mây mộc mạc, qua bàn tay khéo léo, không chỉ tạo sinh kế bền vững mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa của địa phương.

Tạo sinh kế từ mây xiên

Đến thôn La Hà hôm nay, không khó để bắt gặp hình ảnh những bó mây được sơ chế sẵn chất đầy từ sân vườn đến mái hiên của mỗi hộ gia đình. Theo các bậc cao niên, nghề mây xiên đã gắn bó với vùng đất này từ nhiều thập kỷ trước và được trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong nếp sống hằng ngày.

Nghề mây xiên mang lại thu nhập ổn định cho người dân thôn La Là - Ảnh: L.Lan

Bất kể ngày nắng hay mưa, ngôi nhà của chị Phạm Thị Hiền lại rộn rã tiếng cười nói. Trong khoảng sân rộng, các bà, các chị miệt mài đan từng sợi mây để tạo nên những sản phẩm thủ công tinh xảo. Chị Hiền chia sẻ, trước đây kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thu nhập bấp bênh và gặp nhiều khó khăn. Từ khi có nghề mây xiên, chị tranh thủ thời gian nông nhàn để tăng thu nhập.

“Đến nay, hầu hết các thành viên trong gia đình tôi ai cũng biết làm mây xiên, rảnh lúc nào là làm lúc đó. Có những đợt hàng gấp, tôi còn tranh thủ làm cả ban đêm để kịp giao cho thương lái”, chị Hiền chia sẻ.

Từng nan mây được chuốt, vót tỉ mỉ - Ảnh: L.Lan

Điểm đặc biệt của nghề mây xiên ở La Hà là không gia công thành các vật dụng gia dụng thông thường, mà chủ yếu đan thành các tấm dài khoảng 15m, rộng từ 0,4-0,9m theo đơn đặt hàng riêng. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, người dân đã linh hoạt kết hợp giữa mây tự nhiên truyền thống và nguyên liệu mới như mây nhựa nhằm tăng độ bền, chống mối mọt.

Nghề làm mây xiên không phân biệt nam nữ, rất phù hợp với lao động nhàn rỗi như phụ nữ, người trung niên và người cao tuổi. Bà Mai Thị Vân, người có thâm niên vài chục năm gắn bó với nghề, vừa thoăn thoắt đôi tay đan từng mối chắc chắn vừa cho biết: “Đặc điểm của nghề là đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ, mất nhiều thời gian nhưng không nặng nhọc, lại tranh thủ được lúc nông nhàn nên rất phù hợp với người lớn tuổi. Trung bình mỗi tháng tôi có thể đan được 3-4 tấm, mang lại nguồn thu nhập ổn định”.

Đổi mới sản xuất, mở rộng thị trường

Để gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của địa phương, năm 2020, Chi hội mây xiên La Hà được thành lập, do chị Mai Thị Thanh Huyền làm chi hội trưởng. Chi hội hiện có 30 thành viên, đóng vai trò là “cầu nối” thu mua và tiêu thụ sản phẩm cho người dân trong xã.

Theo chị Mai Thị Thanh Huyền, chi hội hiện đang sản xuất và thu mua các tấm mây xiên kiểu “mắt cáo” để cung cấp cho các công ty chuyên xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ trên toàn quốc. Bên cạnh nguồn nguyên liệu mây truyền thống, chi hội cũng chủ động nhập sợi nhựa cao cấp để đáp ứng đa dạng yêu cầu từ thị trường.

Tạo việc làm cho lao động địa phương - Ảnh: L.Lan

“Thị trường ngày càng đòi hỏi khắt khe hơn về chất lượng và tính thẩm mỹ, buộc chúng tôi phải không ngừng đổi mới. Thời gian qua, nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, chi hội đã nỗ lực tìm kiếm nguồn nguyên liệu chất lượng cao, mở rộng sản xuất và tiếp cận thị trường mới. Hy vọng trong tương lai không xa, sản phẩm mây xiên La Hà sẽ có chỗ đứng vững chắc, góp phần nâng cao đời sống cho người dân”, chị Huyền bày tỏ.

Hiện tại, thôn La Hà có tới 500 hộ dân tham gia làm nghề mây xiên. Đối với người dân nơi đây, duy trì nghề không chỉ để phát triển kinh tế gia đình mà còn là trách nhiệm giữ gìn bản sắc và truyền thống quê hương.

Sản phẩm mây xiên ở La Hà được cung ứng cho các công ty chuyên xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ trên toàn quốc - Ảnh: L.Lan

Theo Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Gianh Nguyễn Thị Thủy, nghề mây xiên là sinh kế chủ đạo của người dân thôn La Hà. Công việc không nặng nhọc, dễ làm, thu hút đông đảo phụ nữ, người cao tuổi và cả học sinh tham gia. Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, nghề mây xiên còn giải quyết việc làm thường xuyên, góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho địa phương. Thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục tạo điều kiện để bà con tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, phát triển sản xuất và giữ vững nghề truyền thống.

Giữa nhịp sống hiện đại nhiều đổi thay, nghề mây xiên truyền thống ở thôn La Hà vẫn đang được các thế hệ tiếp nối gìn giữ và phát huy. Trải qua bao thăng trầm, bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, sản phẩm mây xiên La Hà tiếp tục khẳng định thương hiệu, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Linh Lan