QTO - Bằng tư duy đổi mới, nhiều phụ nữ ở Nam Quảng Trị đang khẳng định vai trò chủ thể kinh tế năng động, góp phần đưa nông sản bản địa phát triển theo hướng bền vững.

Xây dựng thương hiệu

Trước khi trở thành Giám đốc Công ty TNHH MTV QT Hùng Dung ở xã Vĩnh Linh, chị Nguyễn Thị Anh Đào từng có 16 năm là giáo viên mầm non. Năm 1993, sau khi nghỉ công tác, chị bắt đầu mưu sinh bằng việc thu mua sắn, môn, lạc rồi bán lại. Những chuyến đi khắp các vùng quê giúp chị hiểu giá trị nông sản địa phương, đồng thời nhận ra hạn chế khi sản phẩm chủ yếu được bán dưới dạng nguyên liệu thô.

Chị Nguyễn Thị Anh Đào (áo trắng) mạnh dạn đầu tư máy móc để sản xuất chế biến sâu các nông sản địa phương - Ảnh: L.T

Không dừng ở buôn bán nhỏ, chị mạnh dạn vay vốn mở cửa hàng, phát triển hoạt động phân phối thức ăn chăn nuôi. Năm 2005, Nhà phân phối Anh Đào đi vào hoạt động, từng bước mở rộng mạng lưới đến hơn 200 đại lý tại tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình (cũ).

Năm 2017, chị thành lập Công ty TNHH MTV QT Hùng Dung, đầu tư gần 20 tỉ đồng xây dựng trang trại chăn nuôi khép kín trên diện tích hơn 4,5ha. Mỗi năm, trang trại cung cấp khoảng 7.500 con lợn giống và 3.000 con lợn thịt, tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương.

Khi đã có nền tảng kinh tế, điều khiến chị Đào đau đáu là làm thế nào để sản vật quê hương có giá trị cao hơn. Trăn trở trước đầu ra bấp bênh của cây nghệ, chị mạnh dạn đầu tư dây chuyền chế biến tinh bột nghệ, từng bước chuyển từ tiêu thụ nguyên liệu sang phát triển sản phẩm có thương hiệu.

Từ nghệ, doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu sản xuất bánh quy, bột ngũ cốc, tinh dầu; gần đây phát triển thêm bánh quy dứa, kẹo dứa và bánh ngũ cốc hạt. Các sản phẩm đã có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng tiện ích ở các tỉnh miền Trung và TP. Hồ Chí Minh.

Lãnh đạo tỉnh trao đổi với lãnh đạo Công ty TNHH MTV QT Hùng Dung về việc sản xuất, chế biến các sản phẩm nông sản - Ảnh: L.T

Chị Đào chia sẻ: “Tôi luôn tâm niệm không để lãng phí bất cứ thứ gì từ đất. Muốn sản vật quê hương có giá trị cao hơn, không chỉ cần chế biến mà còn phải giữ chất lượng ổn định, xây dựng uy tín thương hiệu và tìm kiếm thị trường lâu dài”.

Bằng sự tìm tòi, chị đã từng bước đưa củ nghệ quen thuộc trở thành sản phẩm mang dấu ấn quê hương. Sản phẩm từ nghệ của công ty đạt OCOP 3 sao năm 2019, 4 sao năm 2020. Năm 2023, dự án chế biến thực phẩm từ nghệ theo chuỗi giá trị đoạt giải nhì toàn quốc cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp phát huy tài nguyên bản địa”.

Không chỉ năng động trong kinh doanh, chị Đào còn tích cực tham gia các hoạt động hướng về cộng đồng. Giai đoạn 2021-2025, gia đình và doanh nghiệp đã dành hơn 1 tỉ đồng cho hoạt động nhân đạo, hỗ trợ học sinh nghèo, trẻ mồ côi và những hoàn cảnh khó khăn.

Đưa sản phẩm dược liệu vươn xa

Cũng lựa chọn nông nghiệp làm điểm khởi đầu, chị Trần Lê Quỳnh Diễm, Giám đốc Công ty TNHH Dược liệu hữu cơ An Xuân ở xã Cam Lộ lại theo đuổi hướng phát triển dược liệu dựa trên tiêu chuẩn chất lượng, khoa học công nghệ và thị trường. Từ nguồn lực hạn chế, doanh nghiệp vừa xây dựng vùng nguyên liệu, vừa hoàn thiện quy trình sản xuất và tìm đầu ra cho sản phẩm.

Chị Trần Lê Quỳnh Diễm trực tiếp kiểm tra vùng nguyên liệu cà gai leo trước khi thu hoạch chế biến sâu - Ảnh: L.T

Chị Diễm cho biết, hành trình khởi nghiệp không ít lần gặp khó khăn về vốn, nhân sự, thị trường và những thử nghiệm chưa đạt kỳ vọng. Chính những trải nghiệm ấy khiến chị xác định, muốn phát triển lâu dài phải lấy chất lượng, tính minh bạch và uy tín làm nền tảng, thay vì chỉ chạy theo sản lượng.

Sau 10 năm kiên trì, doanh nghiệp An Xuân từng bước hoàn thiện vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO, chuẩn hóa sản xuất, phát triển nhiều sản phẩm OCOP 4 sao và một sản phẩm OCOP 5 sao. Doanh nghiệp mở rộng hệ thống phân phối trong nước và xuất khẩu lô hàng đầu tiên sang Mỹ. Từ cây dược liệu quê hương, An Xuân đang từng bước nâng cao giá trị sản phẩm bằng việc tổ chức vùng nguyên liệu, chế biến theo tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu để vươn ra thị trường quốc tế.

Để tạo nguồn lực phát triển doanh nghiệp, chị Trần Lê Quỳnh Diễm mạnh dạn tham gia các chương trình tăng tốc, kết nối chuyên gia và gọi vốn - Ảnh: L.T

Để có thêm nguồn lực phát triển, chị Diễm chủ động tham gia các chương trình tăng tốc, kết nối chuyên gia và gọi vốn. Năm 2024, An Xuân đạt giải nhì Chương trình Tăng trưởng doanh nghiệp sinh thái rừng-Forest Ecopreneur 2024, nhận thưởng 2.000 USD; đồng thời lọt top 5 Chương trình “Vững Tài chính-Sáng Niềm tin” do Quỹ Khởi nghiệp Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (SVF) tổ chức, nhận 4.000 USD vốn mồi.

“Giá trị của những sân chơi này không chỉ nằm ở giải thưởng hay nguồn vốn nhận được, mà quan trọng hơn là cơ hội học hỏi từ chuyên gia, hoàn thiện mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và kết nối nguồn lực mới. Đây cũng là động lực để An Xuân tiếp tục nâng cao giá trị dược liệu Quảng Trị theo hướng khoa học, bền vững và thân thiện với môi trường”, chị Diễm cho biết.

Chị Trần Lê Quỳnh Diễm nhận giải nhì Chương trình Tăng trưởng doanh nghiệp sinh thái rừng-Forest Ecopreneur 2024 và tiền thưởng 2.000 USD - Ảnh: L.T

Bà Nguyễn Thị Hồng Hà, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cho biết, từ câu chuyện của chị Nguyễn Thị Anh Đào và chị Trần Lê Quỳnh Diễm có thể thấy điểm chung nổi bật của những phụ nữ khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa chính là tư duy đổi mới và khát vọng nâng cao giá trị sản phẩm quê hương.

Không dừng lại ở việc bán nguyên liệu thô, các chị đã chủ động tổ chức sản xuất, đầu tư chế biến, nâng cao chất lượng và tìm kiếm thị trường. Dù khác nhau về quy mô và cách tiếp cận, các mô hình đều cho thấy sự chuyển biến từ tư duy sản xuất đơn thuần sang tư duy kinh tế gắn với nhu cầu thị trường.

“Để những mô hình hiệu quả tiếp tục phát triển và được nhân rộng, các cấp Hội Phụ nữ trong tỉnh đang tập trung hỗ trợ hội viên tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.

Đặc biệt, chú trọng thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ phụ nữ tạo ra sản phẩm, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực làm kinh tế, gia tăng giá trị sản phẩm và phát triển sinh kế bền vững trên chính tiềm năng, lợi thế của quê hương”, bà Hà nhấn mạnh.

Lê Trường