QTO - Đối với ngư dân, tấm lưới được xem là “cần câu cơm” trong những chuyến biển mưu sinh. Để ngư cụ không bị rách, sờn, những người phụ nữ ở thôn Cát Sơn, xã Bến Hải, vẫn bền bỉ, cần mẫn vá từng mắt lưới, buộc chắc từng chiếc phao, chì... cho ngư dân yên tâm vươn khơi.

Cứ sau mỗi chuyến biển, khi tàu, thuyền của ngư dân các xã Bến Hải, Cửa Tùng, Cửa Việt, Nam Cửa Việt cập bến, bên cạnh việc cải hoán, tu sửa tàu, thuyền, các chủ tàu luôn cần đến những người phụ nữ làm nghề vá lưới để chuẩn bị cho chuyến ra khơi tiếp theo. Bởi trong lúc đánh bắt thủy sản trên biển, lưới có thể mắc phải ngầm đá, rạn san hô hoặc bị sóng biển đánh rách...

Vì vậy, để kịp chuẩn bị cho những chuyến biển tiếp theo, trong vài ngày ngắn ngủi, chủ tàu, thuyền thường thuê các nhóm thợ đến vá lưới. Có thể đó là lý do nghề vá lưới thuê “ra đời” rồi dần trở thành sinh kế của nhiều phụ nữ vùng biển.

Đang thoăn thoắt, tỉ mỉ vá từng mắt lưới rê bùng nhùng, chị Phạm Thị Thảo ở thôn Cát Sơn, xã Bến Hải cho biết: Để hành nghề vá lưới thuê, thôn Cát Sơn thành lập 2 nhóm, mỗi nhóm khoảng 5 người, chủ yếu là phụ nữ. Mỗi khi tàu, thuyền về bến, chỉ cần chủ tàu, thuyền gọi là nhóm vá lưới thuê nhanh chóng có mặt để bắt tay vào việc. Khi đi vá lưới, người thợ chỉ cần mang theo chiếc kim chuyên dụng, còn dây, nhợ do chủ tàu, thuyền sắm sẵn.

Công việc của những người vá lưới thuê thường bắt đầu từ 7 giờ sáng đến 16 giờ chiều. Họ chỉ nghỉ trưa khoảng 30 phút để ăn cơm rồi lại tiếp tục công việc. Tùy tình trạng của tấm lưới, người thợ sẽ thực hiện những công việc khác nhau như cột lại viền lưới, nức chì lưới, vá lưới, cột phao… Thông thường, để vá một vàng lưới rê bùng nhùng, vây rút chì… cho tàu cá, nhóm thợ phải làm từ 3-5 ngày mới xong. Tiền công vá lưới được tính theo ngày, trung bình mỗi người kiếm được khoảng 300.000 đồng/ngày.

Chị Mai Thị Ngọt (ngoài cùng bên trái) cùng nhóm thợ cần mẫn vá lưới thuê cho các chủ tàu cá - Ảnh: S.H

Chị Bùi Thị Luyến ở thôn Cát Sơn chia sẻ, nghề vá lưới tuy dễ học nhưng để trở thành thợ vá lưới giỏi, luôn được các chủ tàu, thuyền tin tưởng gọi đến vá lưới thường xuyên, người thợ phải tinh mắt, tỉ mỉ và khéo léo trong từng mũi vá. Nghề này không có trường lớp đào tạo, chủ yếu người đã biết hướng dẫn người chưa biết, làm nhiều rồi thành quen.

Muốn trở thành thợ vá lưới giỏi, trước hết phải quan sát lỗ lưới bị rách to hay nhỏ, sau đó tính toán cắt thêm mắt lưới nào, vá từ hướng nào để lưới thẳng, cá đâm vào là mắc lưới. Khi những tấm lưới được vá xong, công đoạn quan trọng tiếp theo là đấu, ráp lưới sao cho lưới có độ chùng, giãn và mềm phù hợp, để khi cá vào lưới sẽ khó quẫy phá thoát ra ngoài.

Việc làm phao, kẹp chì cũng rất quan trọng, bởi các công đoạn này quyết định độ nổi, chìm và độ căng của lưới khi thả xuống biển. Các khoen lưới phải được làm đồng đều, cùng chiều để tránh bị vướng, kẹt khi kéo lên. Có thể nói, chuyến biển của các chủ tàu, thuyền thành công hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn lợi thủy sản, kỹ thuật và kinh nghiệm đánh bắt. Tuy nhiên, những tấm lưới bền chắc, được vá đúng kỹ thuật cũng góp phần không nhỏ vào hiệu quả đánh bắt thủy sản trên biển.

Chị Mai Thị Ngọt ở thôn Cát Sơn cho biết, hầu hết phụ nữ làm nghề vá lưới thuê đều có chồng, con làm nghề đánh bắt thủy sản ở vùng biển bãi ngang, có thu nhập bấp bênh bởi việc đánh bắt phụ thuộc vào thời tiết, những lúc sóng yên, biển lặng. Vì vậy, chị em làm nghề vá lưới thuê để kiếm thêm thu nhập, cùng chồng, con lo cho đời sống gia đình.

Nghề vá lưới thuê không nặng nhọc như nghề biển, nhưng phải siêng năng, cần cù. Người làm nghề phải chịu được những cơn đau lưng, tê vai do phải ngồi vá liên tục trong nhiều giờ. Bình quân mỗi ngày, một người làm nghề vá lưới thuê vá được khoảng 2-3 tay lưới. Công việc vá lưới giúp phụ nữ vùng biển có thêm thu nhập lúc rảnh rỗi, nhưng không diễn ra thường xuyên. Mỗi tháng, họ chỉ làm được vài ngày, thường vào những tuần trăng, khi tàu, thuyền không ra khơi.

Ngoài ra, một số phụ nữ cũng nhận lưới về nhà để gia công cho các chủ tàu, thuyền. Những người làm nghề vá lưới thuê luôn làm việc với tinh thần trách nhiệm cao để phục vụ những chuyến tàu vươn khơi, bám biển.

Không trực tiếp ra khơi, nhưng những người phụ nữ gắn bó với cây kim vá lưới đã trở thành một nét đặc trưng của miền biển. Công việc vá lưới không chỉ tạo việc làm, thu nhập cho nhiều phụ nữ vùng biển, mà còn góp phần quan trọng vào chuỗi dịch vụ hậu cần nghề cá.

Sỹ Hoàng