QTO - Những chiếc máy quạt oxy bắt đầu rền vang khi con nước vừa lên. Trên những ao nuôi tôm dọc Quốc lộ 1 đoạn đi qua xã Đông Trạch, một ngày lao động mới của người nuôi thủy sản lại bắt đầu. Bao năm qua, những đầm tôm, ao cá vẫn là nguồn sinh kế của hàng trăm hộ dân, góp phần tạo nên diện mạo kinh tế của vùng quê này.

Mạch sống từ vùng nước lợ

Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất, nuôi trồng thủy sản ở Đông Trạch có nhiều chuyển biến tích cực. Địa phương duy trì khoảng 266ha nuôi trồng thủy sản, trong đó phần lớn là vùng nuôi nước lợ. Bên cạnh hình thức nuôi truyền thống, ngày càng nhiều hộ mạnh dạn đầu tư mô hình nuôi tôm công nghệ cao trong bể xi măng hay ao lót bạt, ứng dụng thiết bị theo dõi môi trường và quy trình nuôi khép kín.

Hiện toàn xã có 25 hộ nuôi tôm công nghệ cao. Không ít hộ đã đầu tư hàng tỉ đồng xây dựng hệ thống xử lý nước tuần hoàn, máy sục khí và các thiết bị giám sát tự động. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật giúp giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và từng bước hình thành vùng nuôi theo hướng hiện đại.

Mô hình nuôi tôm của gia đình anh Mai Thanh Định, thôn Trung Đồng cho sản lượng từ 1,5-2 tấn tôm thương phẩm/năm - Ảnh: N.M

Là một trong những hộ đầu tiên đưa tôm thẻ chân trắng về nuôi tại địa phương từ năm 2006, anh Mai Thanh Định, thôn Trung Đồng đã chứng kiến gần như trọn vẹn chặng đường phát triển của nghề nuôi tôm ở Đông Trạch. 7 năm trước, gia đình anh quyết định đầu tư mô hình nuôi tôm công nghệ cao. Đến nay, gia đình anh đã phát triển khoảng 800m² diện tích nuôi tôm bằng bể xi măng, cùng 1ha ao đất và ao lót bạt. Mỗi năm, mô hình cho sản lượng từ 1,5-2 tấn tôm thương phẩm, mang lại nguồn thu từ 1,5-2 tỉ đồng.

Theo anh Định, nghề nuôi tôm ngày nay không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm mà đòi hỏi người nuôi phải liên tục cập nhật kỹ thuật, theo dõi chặt chẽ các chỉ số môi trường, kiểm soát dịch bệnh và tối ưu quy trình chăm sóc. “Muốn theo được nghề thì phải không ngừng đổi mới kỹ thuật. Chỉ cần lơ là một khâu là có thể ảnh hưởng cả vụ nuôi”, anh chia sẻ.

Nỗi lo từ cửa sông

Nghề nuôi tôm đã mang đến những đổi thay trên vùng đất này nhưng đằng sau những ao tôm được đầu tư bài bản vẫn là nỗi trăn trở về nguồn nước. Nhiều năm trở lại đây, cửa sông Lý Hòa liên tục bị bồi lấp. Lòng cửa sông ngày càng cạn, khả năng trao đổi nước giữa sông và biển giảm đáng kể. Những đợt nắng nóng kéo dài khiến nguồn nước lưu thông chậm, chất lượng môi trường vùng nuôi biến động nhiều hơn trước. Với người nuôi thủy sản, nước chính là yếu tố quyết định thành bại của mỗi vụ nuôi. Khi dòng chảy bị cản trở, nguy cơ phát sinh dịch bệnh, thiếu oxy và tích tụ chất hữu cơ tăng lên, kéo theo chi phí xử lý môi trường, vận hành máy móc và thay nước cũng tăng theo.

Anh Mai Thanh Định cho biết, trước đây, việc lấy nước phục vụ nuôi tôm khá thuận lợi. Từ khi cửa sông bị bồi lấp, gia đình phải thay đổi nguồn nước cấp cho các hồ nuôi, quy trình xử lý cũng phức tạp hơn. Điều đó khiến người nuôi không còn chủ động như trước. “Nguồn nước quyết định gần như toàn bộ sự thành công của vụ nuôi. Khi cửa sông bị bồi lấp, việc cấp và thay nước đều khó khăn hơn, vừa tốn thêm chi phí, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro”, anh Định cho hay.

Trước những khó khăn đó, chính quyền địa phương đang nỗ lực đồng hành với người dân để duy trì và phát triển nghề nuôi thủy sản. Ông Lưu Đức Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Trạch cho biết, địa phương luôn quan tâm hỗ trợ người nuôi trồng thủy sản thông qua việc hướng dẫn lịch thời vụ, theo dõi môi trường nước, kiểm soát dịch bệnh và khuyến khích phát triển các mô hình nuôi tôm công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

“Tuy nhiên, tình trạng cửa sông Lý Hòa bị bồi lấp đang ảnh hưởng lớn đến việc cấp, thoát nước cho các vùng nuôi. Trước thực tế đó, xã đã chủ động phối hợp với các ngành chức năng tổ chức khơi thông dòng chảy, đồng thời tiếp tục kiến nghị cấp trên sớm triển khai giải pháp nạo vét, chỉnh trị cửa sông. Khi dòng chảy được khơi thông, hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy sản sẽ thuận lợi hơn, tạo điều kiện ổn định sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế biển của địa phương”, ông Ngọc nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, Đông Trạch vẫn còn nhiều dư địa để phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao. Người dân đã sẵn sàng đầu tư, đổi mới phương thức sản xuất. Chính quyền cũng đang tích cực đồng hành bằng nhiều giải pháp hỗ trợ. Điều còn thiếu lúc này là một giải pháp căn cơ để xử lý tình trạng bồi lấp cửa sông Lý Hòa, khơi thông dòng chảy và bảo đảm nguồn nước ổn định cho vùng nuôi.

Ngọc Minh