QTO - Dự án (DA) thành phần 1-Đường ven biển (trên địa bàn phía Bắc tỉnh) thuộc công trình đầu tư công trung hạn trọng điểm và có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Tuy nhiên hiện nay, việc thực hiện DA đang gặp rất nhiều khó khăn về bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) nếu không được tháo gỡ sớm và kịp thời sẽ ảnh hưởng lớn kết đến quả hoàn thành theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Vướng mắc trong đền bù, giải phóng mặt bằng

Cán bộ xã Sen Ngư và các đơn vị liên quan gặp gỡ trao đổi, đối thoại với người dân về đền bù, giải phóng mặt bằng - Ảnh: B.T

Với ý nghĩa quan trọng của DA, UBND tỉnh thường xuyên chỉ đạo chủ đầu tư (Sở Xây dựng)và các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan cần tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, nhất là trong thực hiện công tác đền bù, GPMB, phấn đấu thi công vượt mốc tiến độ và hoàn thành DA sớm hơn thời hạn đã được phê duyệt là hết năm 2026. Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, thời gian qua, chủ đầu tư, đơn vị chức năng và UBND các xã, phườngđã tập trung phối hợp thực hiện công tác đền bù, GPMB nhưng vẫn còn nhiều vướng mắc, khó khăn...

Ông Nguyễn Ngọc Quý, Giám đốc Ban Quản lý (BQL) DA đầu tư xây dựng giao thông (đơn vị được Sở Xây dựng giao quản lý DA cho biết: DA gồm 3 đoạn với tổng chiều dài 80km, đi qua địa bàn 11 xã/phường phía Bắc tỉnh Quảng Trị có tổng diện tích đất thu hồi 200ha; ảnh hưởng đến 1.083 hộ (gồm 1.046 hộ dân và 37 tổ chức). DA có tổng mức đầu tư 2.487 tỉ đồng. Đến nay công tác giải ngân của DA được 1.997/2.196,887 tỉ đồng (đạt 79,1%). Trong đó, hiện về thi công, DA đã hoàn thành cơ bản các hạng mục cầu cống, công trình thoát nước trên tuyến; đang thi công nền, mặt đường trong phạm vi đã được bàn giao mặt bằng với giá trị các hợp đồng xây lắp thực hiện đến nay là 1.046/1.575 tỉ đồng (đạt 66,4%).

Về công tác GPMB, hiện đã phê duyệt phương án bồi thường GPMB được 78,86/80km (đạt 98,6%), trong đó phạm vi mặt bằng bàn giao là 77,25/80km (đạt 96,55%).

Đến nay, còn có 5 xã chưa hoàn thành công tác GPMB khi chưa bàn giao được 100% mặt bằng cho chủ đầu tư, gồm: Sen Ngư còn 1,08km; Cam Hồng còn 100m; Ninh Châu còn 0,23km; Đông Trạch còn vướng 0,32km và 1 khu tái định cư (TĐC) chưa hoàn thành; Quảng Trạch còn 0,15km. Nguyên nhân vẫn còn một số vướng mắc về thực hiện đền bù, GPMB liên quan đến xây dựng khu TĐC, công tác định giá đất cụ thể, thủ tục giao đất tái định cư, xác định lại nguồn gốc sử dụng đất do có tranh chấp, việc định giá đất, tài sản trên đất do UBND xã quản lý, nhà sát mốc GPMB... Tổng phạm vi vướng mắc còn lại 2,76/80km, tuy không nhiều nhưng đã ảnh hưởng đến công tác triển khai thi công tại hiện trường do mặt bằng bị ngắt quãng, không liên tục.

Khó khăn do giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng tăng

Theo BQLDA, do ảnh hưởng của tình hình xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông bùng phát mạnh từ cuối tháng 2/2026 đã dẫn đến giá nhiên liệu tăng cao, kéo theo đó giá các loại vật liệu xây dựng (VLXD) cũng tăng cao. Việc này đã ảnh hưởng đến biên lợi nhuận, buộc nhiều nhà thầu phải thi công cầm chừng, đình hoãn các mũi thi công sử dụng nhiều máy móc cơ giới.

Nhà thầu Công ty CP Tập đoàn Trường Thịnh đang thi công gói thầu đi qua địa bàn xã Sen Ngư - Ảnh: B.T

Đặc biệt, trong cơ cấu chi phí của các DA giao thông đường bộ, công tác thảm bê tông nhựa chiếm tỉ trọng giá trị giải ngân cực kỳ lớn. Nhựa đường là chế phẩm hóa dầu phụ thuộc 100% vào nguồn nhập khẩu (từ Trung Đông, Singapore...). Dưới tác động kép của giá dầu thô thế giới neo cao và cước vận tải biển tăng vọt, giá nhựa đường đã tạo ra cú sốc lớn trên thị trường VLXD.

Theo dữ liệu thị trường hiện nay, giá nhựa đường bán lẻ và bán buôn đã bị đẩy lên mức rất cao. Tình trạng này khiến nhiều tổng kho cung ứng nhựa đường và các trạm trộn BTN quyết định tạm dừng báo giá, ngưng ký hợp đồng dài hạn để "nghe ngóng" rủi ro. Hệ lụy trực tiếp là các nhà thầu của DA đang mất khả năng kiểm soát chi phí đầu vào, không dám nhập vật liệu để thảm nhựa mặt đường, làm đóng băng toàn bộ dòng tiền giải ngân tại các hạng mục vốn dĩ mang lại giá trị cao nhất của DA.

Theo các nhà thầu đang thực hiện DA cho biết: Các hợp đồng đang điều chỉnh giá theo chỉ số giá. Tuy nhiên bảng chỉ số giá xây dựng của Nhà nước ban hành vẫn không đủ để bù do sự chênh lệch giá ngoài thị trường là rất lớn nên đang kiến nghị được điều chỉnh giá trực tiếp theo nguyên vật liệu, nhiên liệu và VLXD thời điểm nhập vào.

Quyết liệt tháo gỡ

Trước các khó khăn và vướng mắc trên, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh và Sở Xây dựng, BQLDA đã có văn bản gửi các nhà thầu thi công xây lắp để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, báo cáo các khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp do biến động về giá nhiên liệu, VLXD.

Trong thực hiện công tác GPMB, Sở Xây dựng tiếp tục phối hợp với các địa phương và đơn vị liên quan để nỗ lực cao nhất có thể tiếp tục rà soát, xem xét, nghiên cứu đề xuất phương án giải quyết theo hướng bảo đảm các quy định của pháp luật và điều kiện thực tế trong thời gian sớm nhất nhằm tập trung giải quyết dứt điểm các khó khăn vướng mắc còn lại để quyết tâm phấn đấu bàn giao toàn bộ mặt bằng còn lại cho các nhà thầu kịp triển khai thi công hoàn thành DA theo kế hoạch.

Các lực lượng chức năng giúp dân di chuyển tài sản đề bàn giao mặt bằng thực hiện dự án cho nhà thầu- Ảnh: B.T

Về giải pháp tháo gỡ bão giá và đứt gãy cung ứng cho nhà thầu do giá nhiên liệu, giá xây dựng tăng đột biến, Sở Xây dựng đang tập hợp kiến nghị của các nhà thầu để trình UBND tỉnh xem xét, quyết định.

Cùng đó, kiến nghị Chính phủ, Bộ Xây dựng và UBND tỉnh khẩn trương ban hành chính sách cho phép tính bù trừ chênh lệch trực tiếp đối với chi phí nhiên liệu (xăng, dầu) và các vật liệu bị ảnh hưởng trực tiếp bởi giá dầu thô (như nhựa đường) vào dự toán và giá hợp đồng, áp dụng hồi tố từ thời điểm tháng 3/2026. Chỉ đạo các cơ quan quản lý thị trường cần vào cuộc rà soát các tổng kho cung ứng vật liệu rời, trạm trộn bê tông nhựa và các nhà phân phối nhựa đường để ngăn chặn hành vi găm hàng, thao túng giá trục lợi.

Cùng với việc đề xuất các giải pháp trên, Sở xây dựng đã chỉ đạo BQLDA yêu cầu các nhà thầu chủ động tìm kiếm các đối tác cung ứng vật tư dài hạn, chấp nhận liên danh, liên kết tạo chuỗi cung ứng chéo để tăng sức chống chịu trước bão giá. Tận dụng triệt để từng ngày thời tiết thuận lợi, tăng ca tăng kíp (thi công 3 ca, 4 kíp) bù đắp tiến độ hao hụt; thực hiện nghiêm túc phương châm "có khối lượng đến đâu, lập hồ sơ nghiệm thu thanh toán ngay đến đó" để đẩy nhanh vòng quay vốn đầu tư công.

 Thành Quảng