QTO - Với hơn 217.000ha rừng trồng sản xuất, tỉnh Quảng Trị đang từng bước khẳng định vị thế trung tâm cung cấp gỗ nguyên liệu của miền Trung. Minh bạch hóa nguồn gốc lâm sản không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với các thị trường khắt khe như EU, Mỹ mà còn trở thành “chìa khóa” để gia tăng giá trị kinh tế cho người trồng rừng.

Tấm vé thông hành vào thị trường toàn cầu

Trong số hơn 217.000ha rừng trồng sản xuất, có gần 53.000ha đã được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC, VFCS/PEFC), chiếm tỉ lệ 24%. Mục tiêu của tỉnh đến năm 2030 sẽ đạt 80.000ha rừng có chứng chỉ này.

Đây được xem là “chìa khóa kép” cho ngành gỗ Quảng Trị: Một mặt xóa bỏ các rào cản pháp lý tại những thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản; mặt khác tạo sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư chế biến gỗ lớn. Sở hữu “giấy thông hành” quốc tế giúp giá trị gỗ nguyên liệu tăng thêm 15-20%, mở ra cơ hội hình thành chuỗi cung ứng khép kín từ trồng rừng đến xuất khẩu, đồng thời nâng cao trách nhiệm môi trường của tỉnh trên trường quốc tế.

Hoạt động chế biến các sản phẩm gỗ xuất khẩu tại Công ty TNHH Tiến Phong Cam Lộ - Ảnh: T.T

Năm 2025, diện tích khai thác rừng trồng đạt 21.764ha, sản lượng khai thác đạt 2,28 triệu m³, kim ngạch xuất khẩu gỗ và các sản phẩm từ gỗ đạt 47,08 triệu USD (tăng trưởng 29% so với năm 2024). Đà tăng trưởng này tiếp tục duy trì trong quý I/2026 với sản lượng khai thác đạt trên 425.000m³, cho thấynguồn nguyên liệu rừng trồng tại địa phương đang vận hành ổn định, đáp ứng tốt nhu cầu chế biến và xuất khẩu.

Ở phân khúc chế biến sâu, một số doanh nghiệp địa phương đã đầu tư bài bản, hình thành năng lực sản xuất đồ nội thất, ngoại thất phục vụ xuất khẩu. Với công suất hàng chục nghìn mét khối mỗi năm, sản phẩm gỗ hoàn thiện của Quảng Trị đã hiện diện tại nhiều thị trường tiêu chuẩn cao ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Theo Phó Giám đốc Công ty TNHH Tiến Phong Cam Lộ Tạ Văn Hiển, vùng nguyên liệu ổn định và có chứng chỉ là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đầu tư dài hạn, bởi khách hàng quốc tế ngày càng giám sát chặt chẽ nguồn gốc gỗ cùng phương thức quản lý rừng. Cùng với với nguồn gỗ nhập khẩu từ Na Uy, công ty tăng cường thu mua nguyên liệu của các đơn vị trên địa bàn như Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bến Hải. Năm 2025, sản lượng sản phẩm gỗ xuất khẩu của đơn vị đạt 9.000-10.000m³.

Toàn tỉnh hiện có 376 cơ sở kinh doanh, chế biến lâm sản. Trong đó, một số đơn vị đi đầu trong truy xuất nguồn gốc, như: Công ty TNHH Tiến Phong Cam Lộ, Công ty CP gỗ MDF VRG Quảng Trị, Công ty CP đầu tư BVN Quảng Bình và Công ty TNHH Hào Hưng...

Để đáp ứng các yêu cầu về môi trường và trách nhiệm xã hội, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư đồng bộ từ nhà xưởng, quản trị đến quy trình kiểm soát nguồn gốc để đạt các chứng nhận quốc tế như CoC, BSCI, QMI. Đồng thời, các đơn vị này chủ động liên kết với các vùng rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC tại địa phương, tạo tiền đề để ngành gỗ Quảng Trị tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Gỡ nút thắt từ mã số vùng trồng

Nhằm đáp ứng quy mô sản xuất và xuất khẩu ngày càng lớn, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã chủ động triển khai hệ thống kiểm tra và truy xuất nguồn gốc toàn diện trên toàn bộ chuỗi cung ứng lâm sản. Đối với nguồn gỗ rừng trồng trong nước, cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu khai thác, 100% diện tích phải lập hồ sơ, được kiểm tra xác nhận tại hiện trường và quản lý nghiêm ngặt bảng kê lâm sản suốt quá trình vận chuyển.

Nguồn gỗ nhập khẩu, gỗ tận thu hay tịch thu cũng được giám sát chặt chẽ bằng cách đối chiếu chứng từ hợp pháp, quyết không để xảy ra tình trạng hợp thức hóa lâm sản không rõ nguồn gốc.

Khai thác gỗ rừng trồng theo đúng quy chuẩn nhằm nâng cao giá trị thương phẩm và phục vụ chế biến sâu - Ảnh: T.T

Tại các cơ sở chế biến và kinh doanh, lực lượng kiểm lâm tăng cường hậu kiểm, đối soát định kỳ và đột xuất giữa nguyên liệu đầu vào với sản phẩm đầu ra nhằm kịp thời phát hiện vi phạm. Đặc biệt, đối với các dòng sản phẩm xuất khẩu, quy trình truy xuất hiện được thực hiện xuyên suốt từ chủ rừng, vị trí khai thác đến đơn vị vận chuyển và nhà máy chế biến. Áp dụng cơ chế quản lý rủi ro thông qua phân loại doanh nghiệp không chỉ giúp tập trung nguồn lực kiểm soát vào các đơn vị có nguy cơ cao mà còn tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp chấp hành tốt yên tâm đầu tư.

Để đạt mục tiêu minh bạch hóa 100% nguồn gốc gỗ rừng trồng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát từ khai thác, vận chuyển đến chế biến. Cấp mã số rừng sản xuất theo Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm soát nguồn gốc gỗ hợp pháp. Thông qua kết nối dữ liệu giữa chủ rừng, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, mã số rừng trồng giúp bảo đảm tính minh bạch khi truy xuất nguồn gốc và cấp chứng chỉ rừng bền vững.

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Nguyễn Văn Long cho biết: “Chuyển biến tích cực nhất hiện nay chính là ý thức của người dân về tính pháp lý của rừng trồng. Với sự hướng dẫn tận tình của kiểm lâm và hỗ trợ từ doanh nghiệp, người dân đã bắt đầu trồng rừng bài bản và chú trọng hồ sơ mã số vùng trồng. Thay vì thói quen bán cây đứng trọn lô cho thương lái và ít quan tâm đến giấy tờ, nay người dân hiểu rằng rừng có lý lịch rõ ràng mới bán được giá cao. Khi có mã số vùng trồng, gỗ có chứng từ hợp pháp, giúp doanh nghiệp yên tâm thu mua”.

Hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm cung cấp nguyên liệu và chế biến gỗ rừng trồng trọng điểm của miền Trung vào năm 2030, Quảng Trị tiếp tục duy trì rừng trồng nguyên liệu chất lượng cao, đặc biệt là chuyển đổi từ gỗ nhỏ sang kinh doanh gỗ lớn. Đồng thời dự kiến mở rộng diện tích có chứng chỉ quản lý rừng bền vững thêm khoảng 27.000ha, đẩy mạnh cấp mã số rừng trồng để tạo sự minh bạch. Hoàn thiện hệ thống dữ liệu số lâm nghiệp đồng bộ sẽ giúp minh bạch hóa 100% nguồn gốc gỗ rừng trồng, bảo đảm sản phẩm đáp ứng đầy đủ rào cản kỹ thuật quốc tế và phát triển bền vững.

Thanh Trúc