QTO - Trong lộ trình phát triển kinh tế-xã hội, xã Ái Tử xác định lâm nghiệp là ngành kinh tế mũi nhọn. Hiện nay, địa phương đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi từ trồng rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) nhằm thu hút đầu tư và nâng cao thu nhập cho người dân.

Đổi mới tư duy

Xã Ái Tử hiện có 7.497,5ha rừng với độ che phủ trên 55%, trong đó, các hộ gia đình quản lý 3.633,48ha. Những năm gần đây, tư duy của bà con đã thay đổi rõ rệt, chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ chu kỳ 4-5 năm sang rừng gỗ lớn để giảm chi phí tái đầu tư và tăng lợi nhuận trên cùng một đơn vị diện tích.

Ông Phan Danh Tuyển, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Kinh doanh nông lâm nghiệp Hà Xá, xã Ái Tử thông tin, đơn vị có 309 thành viên, đang quản lý 450ha rừng, gồm 110ha của HTX và 350ha của xã viên. Trong 110ha HTX quản lý, diện tích rừng từ 1-5 tuổi chiếm 30ha, còn lại từ 5 năm trở lên. Theo ông Tuyển, chuyển sang rừng gỗ lớn giúp lợi nhuận tăng 50% so với rừng gỗ nhỏ. Thu nhập bình quân của các thành viên HTX đạt trên 60 triệu đồng/người/năm.

Dù mang đến lợi ích kinh tế cao nhưng trồng rừng gỗ lớn đối mặt với nhiều thách thức do chu kỳ sinh trưởng kéo dài 10-12 năm, đòi hỏi nguồn lực tài chính và kỹ thuật khắt khe. Để hỗ trợ, HTX thường xuyên phối hợp chính quyền tổ chức tập huấn kỹ thuật, giúp xã viên nắm vững quy trình tỉa thưa và chăm sóc cây gỗ lớn. Sự thay đổi này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn hướng tới mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững.

Kiểm tra rừng trồng keo gỗ lớn đạt chuẩn FSC tại xã Ái Tử - Ảnh: K.S

Thu hút đầu tư và nâng cao chuỗi giá trị

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển rừng bền vững, xã Ái Tử triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như huy động vốn vay ưu đãi, lồng ghép dự án quốc tế và Dự án 661 về trồng mới rừng. Đặc biệt, mô hình liên kết “4 nhà” trong cấp chứng chỉ FSC được chú trọng nhằm tạo nguồn nguyên liệu sạch, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Ông Đặng Phương Anh, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Ái Tử, cho biết: “Xã nỗ lực tạo môi trường ổn định thu hút doanh nghiệp chế biến sâu thay vì xuất khẩu dăm thô. Địa phương kỳ vọng rừng gỗ lớn FSC đóng góp 40%-60% thu nhập lâm nghiệp của người dân và cam kết hỗ trợ tối đa thủ tục hành chính cho nhà đầu tư”.

Tuy nhiên, kết nối giữa vùng nguyên liệu và doanh nghiệp vẫn còn khó khăn. Hoạt động từ năm 2002, Công ty TNHH MTV Gỗ Nguyên Phong tạo việc làm cho 50-200 lao động địa phương nhưng đang thiếu hụt nguyên liệu có chứng chỉ.

Ông Lê Duy Trinh, Giám đốc công ty, chia sẻ: “Nhà máy của công ty cần 12.000 tấn nguyên liệu mỗi năm, song vùng rừng tại chỗ mới đáp ứng khoảng 30%. Chúng tôi mong muốn chính quyền hỗ trợ hồ sơ FSC và xác nhận nguồn gốc đất cho diện tích chưa có sổ đỏ để các hộ dân yên tâm tham gia. Hiện, đơn vị đã liên kết với các HTX và dự kiến ký kết trực tiếp với chủ rừng để bảo đảm nguyên liệu ổn định, bao tiêu sản phẩm với giá trị cao”.

Dù có kết quả bước đầu, lâm nghiệp Ái Tử vẫn đối mặt thách thức do địa hình đồi dốc và hệ thống giao thông lâm nghiệp chưa đồng bộ, gây trở ngại cho vận chuyển và phòng cháy chữa cháy.

“Để tháo gỡ, chính quyền và doanh nghiệp đề xuất các giải pháp trọng tâm: Ưu tiên nguồn lực nâng cấp đường lâm sinh và hạ tầng logistics; mở rộng các khoản vay dài hạn với lãi suất ưu đãi phù hợp chu kỳ rừng gỗ lớn; tăng cường hỗ trợ kỹ thuật chuyển đổi diện tích rừng keo kém hiệu quả sang rừng gỗ lớn chất lượng cao qua các chương trình khuyến nông”, ông Nguyễn Phương Anh cho biết thêm.

Kỳ vọng rằng, khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng chung sức, lâm nghiệp Ái Tử sẽ có thêm động lực để thay đổi diện mạo, hướng tới một nền sản xuất hiện đại và mang lại giá trị kinh tế lâu dài.

Kô Kăn Sương