QTO - Qua hết dốc Ma Nang là đến thung lũng Rào Trù, chiến khu xưa của huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình trước đây trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Bây giờ, thung lũng Rào Trù trở thành địa bàn sinh sống của đồng bào Bru-Vân Kiều tại các bản: Khe Dây, Khe Ngang, Hang Chuồn... thuộc xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị. Khắp một vùng thung lũng Rào Trù là một màu xanh bạt ngàn lúa nước.

Trên hành trình định canh, định cư xây dựng cuộc sống mới, đồng bào Bru-Vân Kiều xã Trường Sơn ngày càng gắn bó hơn với cây lúa nước, giúp bà con no “cái bụng”, đoạn tuyệt sản xuất lúa rẫy theo lối canh tác truyền thống “chặt-đốt-cốt-trỉa”. Vụ đông-xuân năm nay, toàn xã Trường Sơn gieo cấy trên 90ha lúa nước, tập trung tại các bản: Khe Ngang 19ha; Rào Trù 18ha; Khe Dây 10ha; Rào Đá 10,5ha; Lâm Ninh 5,5ha; Sắt 7,9ha...

Thung lũng Rào Trù, xã Trường Sơn bạt ngàn màu xanh lúa nước - Ảnh: T.L

Ông Trần Đức Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Sơn cho biết: Do đặc thù các bản đồng bào định cư chủ yếu địa hình vùng núi, vùng sâu xa nên diện tích trồng lúa nước rất manh mún, khó khăn trong vận động bà con mở rộng thêm diện tích, áp dụng khoa học, kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất. Diện tích lúa nước chủ yếu tập trung tại các bản ở xã Trường Xuân cũ. Dù còn khó khăn trong đầu tư, mở rộng diện tích tăng năng suất, nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, đồng bào Bru-Vân Kiều những bản làm được lúa nước thực sự gắn bó hơn với cây lúa nước. Sản xuất lúa hai vụ giúp cho bà con ổn định lương thực khoảng 7 tháng trong năm.

Bản Khe Ngang là nơi có diện tích lúa nước lớn nhất xã Trường Sơn với 19ha. Dân số toàn bản 124 hộ nhưng chỉ mới có 75 hộ có đất trồng lúa nước vì không còn quỹ đất để mở rộng diện tích. Nhờ nguồn nước ổn định từ đập thủy lợi Chân Trôộng mà đồng bào Bru-Vân Kiều bản Khe Ngang canh tác lúa nước hai vụ, năng suất bình quân đạt 52tạ/ha. Gắn bó với cây lúa nước lâu năm nên bà con biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, vì thế, lúa nước tại bản Khe Ngang vụ đông-xuân này sinh trưởng, phát triển tốt, đang bước vào giai đoạn làm đòng, hứa hẹn thêm một vụ mùa no ấm.

Đồng bào Bru-Vân Kiều bản Khe Ngang chăm sóc lúa vụ đông-xuân - Ảnh: T.L

Trên cánh đồng Chân Trôộng, ông Hồ Nghiên, bản Khe Ngang đang cùng với vợ tranh thủ thời gian bón phân cho lúa. Nắm chắc vòng đời sinh trưởng của cây lúa, ông Hồ Nghiên khoe: Giống như nhiều gia đình khác trong bản, gia đình mình chỉ sử dụng phân hữu cơ bón thúc giai đoạn cây lúa đang làm đòng. Như vậy sẽ bông lúa sẽ chắc hạt hơn, năng suất lúa cao hơn.

Bí thư, Trưởng ban công tác Mặt trận bản Khe Ngang Hồ Nam chia sẻ: Gia đình mình làm được 3 sào lúa nước hai vụ. Nhờ làm lúa nước mà đời sống đồng bào trong bản cải thiện hơn so với trước đây, chủ động nguồn lương thực khoảng 5-7 tháng trong năm, giảm nhẹ gánh nặng hỗ trợ lương thực từ Nhà nước.

Thực sự cây lúa nước đã bám chắc cùng đồng bào Bru-Vân Kiều ở xã miền núi Trường Sơn. Dù diện tích chưa lớn, năng suất chưa cao nhưng tại một số bản trồng được lúa nước, “cái bụng” bà con đang ấm dần, bớt đi gánh nặng thiếu lương thực hàng năm như trước đây. Định hình và phát triển cây lúa nước tại các bản làng đồng bào Bru-Vân Kiều, giúp bà con gắn bó với nền sản xuất mới đang tạo ra một bức tranh nông nghiệp bền vững ở xã biên giới Trường Sơn trên hành trình giảm nghèo.

Ngô Thanh Long