QTO - Thực hiện nghị quyết về phát triển kinh tế biển, các địa phương ven biển tỉnh Quảng Trị như: Cửa Tùng, Triệu Cơ, Cửa Việt, Mỹ Thủy… đã gặt hái nhiều kết quả quan trọng. Các doanh nghiệp và hộ kinh doanh mạnh dạn đầu tư công nghệ, xây dựng thương hiệu để đưa sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế, tạo đột phá cho phát triển kinh tế địa phương.

Chinh phục thị trường khó tính

Công ty TNHH MTV Ngọc Tuấn Cửa Tùng được biết đến là đơn vị tiên phong trong việc đưa sản phẩm hải sản tinh chế ra thị trường quốc tế. Điểm nhấn làm nên thương hiệu của đơn vị này chính là việc sở hữu mã số xuất khẩu DL 1104, đủ tiêu chuẩn bước chân vào thị trường Liên minh châu Âu (EU), nơi có những quy định khắt khe nhất về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Chia sẻ về quyết định chọn chả cá Surimi làm sản phẩm “mũi nhọn”, ông Hồ Thanh Ngọc, giám đốc công ty cho biết: “Chúng tôi không chọn con đường dễ mà chọn con đường bền vững. Các mặt hàng truyền thống thường có giá trị gia tăng thấp và cạnh tranh gay gắt về giá. Trong khi đó, Surimi là sản phẩm tinh chế, đòi hỏi công nghệ cao. Việc chinh phục thị trường EU không chỉ giúp nâng cao giá trị thặng dư trên mỗi kg cá mà còn là lời khẳng định về năng lực sản xuất của doanh nghiệp”.

Hiện nay, bên cạnh sản phẩm Surimi chủ lực xuất khẩu sang Thái Lan, Philippines và Nhật Bản, công ty còn tạo ra bước đột phá với sản phẩm bột cá đóng gói. Đây là kết quả của việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu. Phần thịt cá được dùng làm Surimi, phần phụ phẩm được chế biến thành bột cá đạm cao. Sự tiên phong này đã mang lại doanh thu khoảng 500 tỉ đồng/năm cho doanh nghiệp, đóng góp ngân sách nhà nước khoảng 20 tỉ đồng (bao gồm các loại thuế và phí).

Hệ thống tàu thuyền của ngư dân Quảng Trị được nâng cấp để vươn khơi bám biển dài ngày - Ảnh: K.S

Đặc biệt, doanh nghiệp đã giải quyết việc làm ổn định cho 220 lao động chính thức với mức lương bình quân 10 triệu đồng/tháng và hơn 200 lao động thời vụ. “Sự đồng hành của chính quyền trong việc hỗ trợ hạ tầng điện, đường vào nhà máy và tháo gỡ thủ tục đất đai chính là bệ đỡ để chúng tôi yên tâm đầu tư công nghệ xanh, bảo vệ môi trường biển”, ông Ngọc nhấn mạnh.

Nâng tầm đặc sản và hiện đại hóa nghề cá địa phương

Tại các xã vùng biển Quảng Trị, tinh thần nghị quyết về phát triển kinh tế biển đã lan tỏa mạnh mẽ đến tư duy sản xuất của từng hộ kinh doanh và doanh nghiệp.

Ở Cửa Tùng, địa phương đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nghề gắn với chương trình OCOP. Chủ tịch UBND xã Cửa Tùng Võ Đức Diện cho biết, với hơn 350 phương tiện khai thác, xã xác định không thể dựa vào bán thô. Hiện xã Cửa Tùng đã hỗ trợ các cơ sở xây dựng được 6 sản phẩm OCOP 3 sao, đồng thời kiểm soát chặt nguồn thải, khuyến khích công nghệ tuần hoàn để phát triển bền vững. Tại xã Triệu Cơ lại tập trung đánh thức tiềm năng biển qua việc chuẩn hóa làng nghề truyền thống.

Bà Hoàng Thị Hồng Huế, Phó Chủ tịch UBND xã khẳng định, địa phương đang khuyến khích các hộ nhỏ lẻ chuyển sang mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã. Điển hình là nước mắm Gia Đẳng đã nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ chú trọng bao bì, truy xuất nguồn gốc và đang hoàn thiện hồ sơ OCOP gắn với bảo vệ môi trường biển.

Công ty TNHH Ngọc Tuấn Cửa Tùng tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương - Ảnh: K.S

Trong khi đó, xã Cửa Việt tạo đột phá bằng ứng dụng khoa học kỹ thuật. Mô hình hầm bảo quản vật liệu mới (PU) giúp tàu cá giữ độ tươi hải sản tốt hơn, tăng tuổi thọ hầm tàu lên đến 20 năm. Việc sử dụng đèn LED chuyên dụng giúp ngư dân tiết kiệm 25% nhiên liệu. Xã cũng đã quy hoạch 20ha khu chế biến tập trung để thu hút đầu tư công nghiệp chế biến sâu. Việc nâng tầm đặc sản gắn liền với uy tín và chất lượng được xã Mỹ Thủy đặc biệt quan tâm.

Chủ tịch UBND xã Cáp Xuân Tá chia sẻ, địa phương luôn đồng hành với doanh nghiệp xúc tiến thương mại và tiếp cận thị trường. Với các sản phẩm OCOP tiêu biểu như nước mắm Mỹ An (4 sao), ném và mướp đắng sấy lạnh, xã đang ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông và mặt bằng sản xuất để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, đưa đặc sản vươn xa.

Để kinh tế biển thực sự cất cánh

Dù đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, nhưng thực tế cho thấy, để các sản phẩm đặc trưng vùng biển Quảng Trị có thể đứng vững và “vươn xa” hơn nữa trên trường quốc tế, vẫn cần những giải pháp mang tính căn cơ và đồng bộ hơn.

Các doanh nghiệp và lãnh đạo địa phương đều chung nhận định, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là hạ tầng logistics và nguồn vốn đầu tư cho công nghệ chế biến sâu. Ông Hồ Thanh Ngọc kiến nghị: “Chúng tôi cần 3 điểm tựa: Cơ chế vốn ưu đãi để đầu tư công nghệ; nâng cấp hạ tầng cảng cá, khu neo đậu để tàu lớn dễ dàng cập bến nhằm bảo đảm độ tươi của nguyên liệu và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao để vận hành dây chuyền tự động hóa”.

Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ môi trường và tuân thủ các quy định về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là yếu tố sống còn để hải sản Việt Nam nói chung và Quảng Trị nói riêng giữ vững thị trường xuất khẩu. Các địa phương như Cửa Tùng, Cửa Việt đã và đang triển khai hệ thống nhật ký điện tử, giám sát hành trình tàu cá chặt chẽ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Việc phát triển sản phẩm OCOP và công nghiệp nông thôn tiêu biểu cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của các ngành chức năng trong việc kết nối cung-cầu, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nghị quyết về phát triển kinh tế biển đang được các địa phương ven biển Quảng Trị hiện thực hóa bằng những mô hình cụ thể, những con người cụ thể. Với sự quyết liệt của chính quyền và tư duy đổi mới của doanh nghiệp, tin rằng những sản phẩm mang đậm hương vị biển sẽ còn vươn xa hơn nữa, góp phần xây dựng quê hương giàu mạnh từ biển.

Kô Kăn Sương