Trong một nghiên cứu mới đây, Tiến sỹ Giovanni Strona thuộc Trung tâm Nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu (JRC) cho biết thế giới đang đứng trước một cảnh báo chưa từng có về an ninh lương thực.

Thông qua việc sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến để mô phỏng sự tương tác giữa biến đổi khí hậu, dữ liệu kinh tế và đà tăng trưởng nhân khẩu học, nghiên cứu chỉ ra rằng nếu nhân loại tiếp tục duy trì mức phát thải khí nhà kính cao như hiện nay, sẽ có hơn 1,16 tỉ người trên toàn cầu phải đối mặt với ít nhất một cuộc khủng hoảng lương thực nghiêm trọng hoặc nạn đói từ nay đến cuối thế kỷ.

Mô hình AI dự báo 1,1 tỉ người đối mặt nạn đói do biến đổi khí hậu vào năm 2100. Ảnh minh họa: today.ucsd.edu

Điều đáng lo ngại hơn cả là tốc độ gia tăng của thực trạng này khi số người bị mất an ninh lương thực nghiêm trọng đã tăng gần gấp ba lần chỉ trong vòng một thập kỷ qua, từ 50 triệu người vào năm 2011 lên tới gần 150 triệu người vào năm 2020, tạo ra một tiền lệ đầy bất ổn cho những năm tới.

Trọng tâm của cuộc khủng hoảng này được dự báo sẽ rơi vào những khu vực vốn đã dễ bị tổn thương nhất, trong đó châu Phi và châu Á là hai tâm điểm chính. Riêng tại Lục địa đen, sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu khắc nghiệt và động lực dân số trẻ sẽ tạo nên một áp lực khủng khiếp; dự kiến chỉ tính riêng trong năm 2099, hơn 170 triệu người tại đây sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu ăn trầm trọng.

Các khu vực vốn đã khắc nghiệt như Sừng châu Phi và vùng Sahel sẽ biến thành những "vùng đất chết" rộng hàng triệu cây số vuông. Tại đây, thời tiết cực đoan sẽ trở nên tồi tệ đến mức các phương pháp canh tác truyền thống của người dân không còn cách nào để chống chọi, khiến việc trồng trọt và chăn nuôi gần như bị xóa sổ. Gánh nặng này sẽ đè nặng lên vai thế hệ tương lai khi ước tính có hơn 600 triệu trẻ em sẽ phải trải qua cơn đói đầu tiên trước khi tròn 5 tuổi và hàng trăm triệu trẻ sơ sinh sẽ đối mặt với rủi ro ngay từ năm đầu đời nếu các chính sách thích ứng không được triển khai kịp thời.

Tuy nhiên, giữa bức tranh màu xám đó, mô hình AI cũng thắp lên những tia hy vọng dựa trên các kịch bản chính sách khác nhau. Nghiên cứu khẳng định rằng an ninh lương thực không đơn thuần là câu chuyện về việc trồng thêm bao nhiêu cây lương thực, mà là cách thức các xã hội chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững và giảm thiểu bất bình đẳng. Nếu thế giới quyết liệt cắt giảm nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy năng lượng xanh, số lượng người chịu ảnh hưởng từ nạn đói có thể giảm xuống hơn một nửa, cứu sống khoảng 780 triệu người khỏi kịch bản tồi tệ nhất.

Đặc biệt đối với châu Phi, dư địa để thay đổi là rất lớn nếu lục địa này sớm ổn định được các xung đột nội tại và đầu tư mạnh mẽ vào các hệ thống thực phẩm có khả năng chống chịu trước các cú sốc thiên tai như lũ lụt và hạn hán. Kết quả nghiên cứu cuối cùng nhấn mạnh một thông điệp đanh thép: Biến đổi khí hậu tạo ra rủi ro, nhưng chính những lựa chọn chính sách của chúng ta ngày hôm nay mới là yếu tố quyết định liệu rủi ro đó sẽ trở thành thảm họa hay sẽ được hóa giải để bảo vệ quyền được no ấm của những thế hệ mai sau.

Theo TTXVN/Báo TIn tức và Dân tộc