Theo các chuyên gia, việc cấp học bổng bậc đại học và sau đại học cho 15 nhóm ngành STEM sẽ tạo động lực thu hút nhân tài, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực có vai trò then chốt này.

Việc được cấp học bổng sẽ giúp các sinh viên, học viên giảm áp lực tài chính, chuyên tâm hơn cho học tập và nghiên cứu. (Ảnh: Phạm Mai/Vietnam+)

Đề xuất cấp học bổng cho 15 nhóm ngành lĩnh vực STEM của Bộ Giáo dục và Đào tạo được đánh giá sẽ tạo tác động tích cực để thu hút nhân tài và nâng cao chất lượng đào tạo cho các lĩnh vực then chốt có vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cấp học bổng từ đại học đến tiến sỹ

Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay Bộ Giáo dục và Đào tạo đang trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, dự kiến áp dụng từ 1/9/2026 nếu được thông qua.

Danh mục nhóm ngành đề xuất được cấp học bổng gồm 15 nhóm ngành bao gồm: Sinh học, Sinh học ứng dụng, Khoa học vật chất, Khoa học trái đất, Toán học, Thống kê, Máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, Kỹ thuật điện - điện tử và viễn thông, Kỹ thuật hóa học - vật liệu - luyện kim và môi trường, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật địa chất - địa vật lý và trắc địa, Kỹ thuật mỏ, và Xây dựng.

Các mức học bổng dự kiến chia theo bậc học và nhóm ngành, được thiết kế trên nguyên tắc bảo đảm nhu cầu học tập - sinh hoạt tối thiểu và có tính khuyến khích. Cụ thể, mức hỗ trợ dao động từ khoảng 3,7 đến 5,5 triệu đồng/tháng ở bậc đại học và tối đa lên tới 8,4 triệu đồng/tháng ở bậc thạc sỹ và tiến sỹ.

Đối tượng được xét học bổng hỗ trợ học bổng được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất, các thí sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đạt giải không quá 3 năm).

Nhóm thứ hai, các thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trong tổ hợp xét tuyển gồm môn Toán và hai môn trong số bốn môn Lý, Hóa, Sinh, Tiếng Anh từ 22,5 điểm trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, không tính điểm quy đổi môn tiếng Anh nếu thí sinh sử dụng chứng chỉ Ngoại ngữ để miễn thi tốt nghiệp), đồng thời phải nằm trong nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc.

Để duy trì học bổng trong toàn khóa, người học phải đáp ứng các yêu cầu về kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ, kỷ luật học tập và, đối với bậc sau đại học, là năng lực nghiên cứu khoa học.

Nguyễn Nhật Ly thực hiện thí nghiệm tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. (Ảnh: Phạm Mai/Vietnam+)

Nguyễn Nhật Ly, học viên thạc sỹ ngành Công nghệ sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng đây sẽ là chương trình rất có ý nghĩa với các sinh viên, học viên khi giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính.

Theo Ly, học viên cao học các ngành khoa học cơ bản phải học toàn thời gian trên phòng thí nghiệm nên không thể đi làm bên ngoài. Để kiếm thêm thu nhập trang trải học phí, học viên phải đi làm thêm ngoài giờ nên khá áp lực. “Nếu có học bổng, em có thể yên tâm tập trung cho việc học, nâng cao chất lượng nghiên cứu. Đây cũng là sẽ động lực để các học viên phải cố gắng đạt kết quả học tập tốt nhất,” Ly nói.

“Bệ đỡ” cho đào tạo nhân lực chất lượng cao

Theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia đạt mục tiêu giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết 71-NQ/TW đặt mục tiêu giáo dục đại học thực sự trở thành các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp của quốc gia. Dự thảo về chính sách học bổng cho 15 nhóm ngành lĩnh vực STEM là một trong nhiều chính sách để hiện thực hóa các nghị quyết này.

Giáo sư Nguyễn Đình Đức nhận định chính sách vừa có ý nghĩa định hướng, vừa khích lệ động viên người học đồng thời thu hút nhân lực giỏi, từ đó góp phần đào tạo nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực STEM, đặc biệt trong bối cảnh lĩnh vực này đang thiếu hụt nhân sự và số lượng thí sinh đăng ký theo học còn khiêm tốn so với nhu cầu.

Giờ học của sinh viên khối ngành STEM, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Phạm Mai/Vietnam+)

Tiến sỹ Nguyễn Đức Toàn, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin, Học viện Phụ nữ Việt Nam nhận định chính sách học bổng sẽ thu hút nhiều người giỏi theo học các ngành khoa học cơ bản, công nghệ và kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước đồng thời giúp các trường đại học tăng nguồn giảng viên cho nhóm ngành này.

Đây cũng là nhận định của Phó giáo sư, Tiến sỹ Trần Mạnh Cường, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Phó giáo sư Trần Mạnh Cường cho hay Đại học Khoa học tự nhiên là trường có thế mạnh và truyền thống gần 70 năm đào tạo khoa học cơ bản. Đa số sinh viên, học viên của trường đến từ các tỉnh ngoài Hà Nội. Vì vậy, nếu được hưởng học bổng theo chính sách này, người học sẽ có thêm điều kiện để tập trung học tập, nghiên cứu, phát triển chuyên môn.

Với sự hỗ trợ về tài chính, chương trình học bổng sẽ tác động định hướng mạnh mẽ đối với phụ huynh và học sinh trong con đường học tập và nghề nghiệp. Học sinh sẽ ưu tiên chọn học các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học ở bậc phổ thông; ưu tiên lựa chọn ngành khoa học cơ bản, công nghệ, khoa học kỹ thuật ở bậc đại học và sau đại học.

Qua đó, học bổng sẽ góp phần thu hút người giỏi học tập, nghiên cứu và làm việc trong các lĩnh vực của nền kinh tế tri thức như khoa học cơ bản, công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo đồng thời tạo động lực để các nhà trường phát huy thế mạnh đào tạo.

“Vì vậy, chính sách không chỉ có ý nghĩa với giáo dục đại học mà còn có ý nghĩa chiến lược với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước trong dài hạn,” Phó giáo sư Trần Mạnh Cường nhấn mạnh.

Theo Vietnam+