QTO - Giữa vùng đất A Dơi còn nhiều gian khó, Trường mầm non Xy hôm nay đã trở thành một điểm sáng đầy ấm áp. Từ những lớp học khang trang, sân trường sạch đẹp đến những bữa ăn bán trú được chăm chút từng ngày, tất cả đều cho thấy sự bền bỉ, tận tâm của chính quyền địa phương, nhà trường và các tổ chức, nhà hảo tâm đã đồng hành với trẻ em vùng biên giới. Nhưng hơn hết, điều làm nên sức sống của ngôi trường nơi đây không chỉ là cơ sở vật chất, mà còn là hành trình kiên trì “gieo” tiếng Việt cho trẻ mầm non dân tộc thiểu số (DTTS), một nhiệm vụ được xem như chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa học tập và giao tiếp cho các em nhỏ.

Nền tảng phát triển toàn diện

A Dơi là địa bàn sinh sống chủ yếu của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, nhất là ở những thôn, bản xa trung tâm như Ra Man 2, Ra Man 3, nơi đường đến trường còn gập ghềnh, cách trở. Trước đây, việc đưa trẻ đến lớp ở vùng đồng bào DTTS không hề dễ dàng. Nhiều gia đình còn lo toan cái ăn, cái mặc nên chưa thực sự quan tâm đến việc học sớm của con em. Không ít em nhỏ khi mới đến lớp còn rất rụt rè, chưa quen môi trường học tập, thậm chí không hiểu cô giáo nói gì vì chưa thành thạo tiếng Việt. Cơ sở hạ tầng thiếu thốn cũng khiến hành trình đưa trẻ đến trường thêm phần nhọc nhằn.

Trong bối cảnh đó, điểm trường mới Ra Man 2, thôn Ra Po, xã A Dơi được tài trợ từ Quỹ Vòng tay Thái Bình cùng sự hỗ trợ của huyện Hướng Hóa (cũ) đã mang đến niềm tin mới cho phụ huynh, đồng thời trở thành điểm đến vui học mỗi ngày của 53 em học sinh mầm non vùng biên giới. Không gian học tập khang trang, sạch sẽ không chỉ là sự đổi thay về điều kiện vật chất, mà còn là tín hiệu tích cực cho thấy trẻ em nơi đây đang có thêm cơ hội phát triển toàn diện ngay từ bậc học đầu tiên.

Cô và trò ở điểm trường mầm non Ra Man 2 - Ảnh: M.H

Thực hiện đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng DTTS”, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giúp học sinh DTTS mạnh dạn hơn trong giao tiếp, sử dụng tốt hơn tiếng phổ thông.

Từ tập huấn chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ quản lý, giáo viên đến đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: Giúp trẻ nghe, nói, hiểu và sử dụng tiếng Việt tốt hơn trong môi trường học đường cũng như trong cuộc sống hằng ngày.

Cô Lê Thị Thúy Quỳnh, giáo viên ở điểm trường Ra Man 2 cho biết, với đặc thù lớp học có 100% trẻ là con em đồng bào Vân Kiều, Pa Kô, giáo viên luôn đặt việc tăng cường tiếng Việt lên hàng đầu. Không chỉ dạy trong giờ học chính khóa, nhà trường còn lồng ghép tiếng Việt ở mọi lúc, mọi nơi, từ giờ ăn đến giờ đi ngủ để trẻ được nghe, được nói, được thực hành thường xuyên. Bên cạnh đó, giáo viên cũng tích cực phối hợp với phụ huynh để tạo môi trường tiếng Việt ngay tại gia đình, giúp việc học của trẻ không chỉ dừng lại ở lớp học mà còn được duy trì liên tục trong đời sống hằng ngày.

Tại Trường mầm non Xy, việc tăng cường tiếng Việt được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Các cô giáo không chỉ chăm sóc, dạy múa, dạy hát mà còn bền bỉ đồng hành với trẻ trong từng lời nói, từng cách giao tiếp giản dị.

Trong lớp học nhỏ, những bài học tiếng Việt không còn khô cứng mà được lồng ghép khéo léo qua trò chơi, bài hát, câu chuyện gần gũi, qua những đồ dùng, nguyên vật liệu sẵn có của địa phương. Nhờ vậy, trẻ dễ tiếp cận, dễ nhớ và có thêm hứng thú trong mỗi giờ học.

Dạy tiếng Việt cho trẻ từ những vật dụng hàng ngày - Ảnh: M.H

Chúng tôi gặp chị Hồ Thị Sao, ở thôn Troan La Reo, phụ huynh có con gái 5 tuổi đang học tại trường. Chị bày tỏ niềm vui khi con được đến lớp từ khi mới 3 tuổi.

Chị cho biết, ở trường, con được các cô quan tâm, chăm sóc và học thêm nhiều điều mới, trong đó có tiếng Việt, tiếng Anh và làm quen với các con số. Với chị, việc con được đến lớp sớm không chỉ giúp gia đình yên tâm lao động mà còn là cách để con tự tin hơn.

Theo cô giáo Dương Thị Thùy Nhung, đặc thù của học sinh nơi đây là các em đều đến lớp với vốn tiếng Việt còn hạn chế, trong khi tiếng mẹ đẻ vẫn là ngôn ngữ quen thuộc trong gia đình và cộng đồng. Vì vậy, nhà trường đã chủ động tăng cường tiếng Việt cho trẻ mọi lúc, mọi nơi, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học theo hướng trải nghiệm, trực quan, sinh động. Giáo viên không chỉ dạy bằng lời nói mà còn tổ chức trò chơi, hoạt động khám phá, sử dụng hình ảnh, đồ vật quen thuộc để trẻ vừa học vừa chơi, vừa tiếp thu ngôn ngữ một cách tự nhiên. Cùng với đó, phụ huynh cũng được vận động phối hợp, tạo ra môi trường tiếng Việt ngay tại nhà để trẻ được củng cố vốn từ, mạnh dạn hơn trong giao tiếp.

Cầu nối mở cánh cửa tri thức

Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ dạy học, Trường mầm non Xy còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng bữa ăn bán trú. Ở vùng đất còn nhiều thiếu thốn này, một bữa ăn đủ chất có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển thể chất của trẻ, đồng thời là động lực quan trọng để các em đến lớp đều đặn hơn. Nguồn hỗ trợ từ Nhà nước cùng sự chung tay của nhiều tổ chức, cá nhân thiện nguyện như Cây Hòa bình Việt Nam, Câu lạc bộ Ánh Sao, Vòng tay Thái Bình, Children of Vietnam… đã giúp bữa ăn của trẻ ngày càng được cải thiện cả về chất lượng lẫn dinh dưỡng.

Cô giáo Hoàng Thị Hà chia sẻ: “Trước đây, việc vận động trẻ đến trường rất khó khăn. Nhưng nhờ sự phối hợp ngày càng chặt chẽ với phụ huynh, số trẻ đến lớp đã đều đặn hơn, đồng thời các em cũng mạnh dạn và tự tin hơn rất nhiều. Chính sự tin tưởng của phụ huynh đã tạo nên bước chuyển bền vững cho giáo dục mầm non vùng biên giới”.

Hiệu trưởng Trường mầm non Xy, cô giáo Đỗ Uyên Thiên Minh, cho biết: “Đối với giáo viên công tác ở vùng biên giới và vùng khó, trước hết phải có kỹ năng giao tiếp phù hợp với đặc thù địa phương. Trẻ ở đây sử dụng song song tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt, vì vậy, việc tăng cường tiếng Việt là giải pháp căn bản để các em tự tin hơn khi giao tiếp. Với nhà trường, nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm, là niềm tin gửi gắm cho tương lai của vùng biên”.

Tại xã A Dơi, hệ thống giáo dục mầm non tiếp tục được quan tâm, với 3 trường mầm non, duy trì kết quả phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2, mức độ 3. Tỉ lệ huy động trẻ mẫu giáo đạt 95,5%, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của phụ huynh cũng như hiệu quả của công tác vận động, chăm sóc, giáo dục trẻ ở cơ sở.

Là địa phương còn nhiều khó khăn với tỉ lệ hộ nghèo cao, A Dơi vẫn đang từng bước tạo nên những đổi thay đáng quý từ chính những lớp học mầm non. Ở đó, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ học tập mà còn là chiếc "cầu nối" giúp trẻ tự tin hòa nhập, kết nối với bạn bè, thầy cô và thế giới rộng lớn hơn. Giáo dục mầm non nơi vùng khó vì thế không đơn thuần là dạy chữ, dạy nói, mà còn là gieo những hạt mầm hy vọng cho một tương lai tươi sáng hơn. Trên hành trình ấy, từng bài hát, từng trò chơi, từng câu nói của cô giáo đang âm thầm tạo nên những “trái ngọt” đầu tiên trên vùng đất biên cương còn nhiều gian khó này.

Minh Hiển