QTO - Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, Hoàng Thị Thu Trang (SN 2008), học sinh lớp 12 chuyên Sử, Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, lớn lên giữa những câu chuyện cũ của người lính già, những ký ức không bao giờ phai của một gia đình từng đi qua bom đạn chiến tranh. Từ đó, lịch sử bước vào đời em một cách tự nhiên, bền bỉ như mạch nguồn chảy mãi, để rồi "kết trái" bằng những thành tích nổi bật, xuất sắc.

Yêu lịch sử từ truyền thống gia đình

Chiều xuống, thôn Lệ Kỳ, xã Quảng Ninh, bảng lảng chút sương mỏng. Gió đi qua cánh đồng, lùa vào hiên nhà mang theo mùi bùn đất và cái lạnh se sắt những ngày cuối năm. Trong căn nhà nhỏ, Hoàng Thị Thu Trang ngồi bên bàn học, ánh đèn vàng phủ lên những trang sách đã được gạch chân, ghi chú chi chít. Với em, đó không chỉ là sách giáo khoa hay tài liệu ôn thi. Đó là nơi quá khứ hiện ra, sinh động và đầy tự hào.

Không khó để cắt nghĩa lý do một đứa trẻ ở độ tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới" lại chọn yêu Lịch sử bằng tình yêu đặc biệt như Trang. Với Trang, lịch sử chưa bao giờ là những con số khô cứng hay những mốc thời gian phải học thuộc lòng. Lịch sử bước vào đời em tự nhiên như hơi thở, qua những câu chuyện gia đình, những ký ức chiến tranh còn hằn sâu trong từng nếp nhăn, từng cơn đau của những người ruột thịt. Ông nội Trang, cụ Hoàng Hữu Tiến (SN 1937) từng là người lính Đoàn 559, nếm mật nằm gai suốt những năm tháng hành quân trên tuyến đường Trường Sơn, chiến đấu ở các chiến trường khốc liệt từ Quảng Trị đến Trung Lào. Ông trở về sau chiến tranh với cơ thể không còn nguyên vẹn, mang trong mình dòng máu nhiễm chất độc hóa học loại 1. Thứ chất độc quái ác ấy không chỉ dừng lại ở đời ông, nó ám ảnh sang đời bố Trang, khiến sức khỏe của người đàn ông trụ cột gia đình trở nên sa sút.

Bà Lê Thị Hải Hưng (SN 1943)-bà nội Trang-đi bộ đội từ năm 1965, công tác tại Quân y viện 41, Quân khu 4. Ký ức chiến tranh của bà là những ca cấp cứu xuyên đêm, những vết thương không ngừng rỉ máu, những sinh mệnh mong manh được níu lại giữa tiếng bom đạn rền vang...

Mặc dù hoàn cảnh gia đình khó khăn, nhưng Hoàng Thị Thu Trang không lấy đó làm lý do chùn bước mà luôn nỗ lực, cố gắng hết mình - Ảnh: T.A

Trang lớn lên giữa những câu chuyện như thế. Ngày nhỏ, trong lúc bạn bè cùng trang lứa mải mê với những món đồ chơi hiện đại, Trang lại thích ngồi nghe ông kể về những buổi hành quân dưới mưa bom, nghe bà kể về những ca mổ xuyên đêm dưới hầm chữ A. Lịch sử đến với Trang không phải là những sự kiện khô khan mà là mùi bùn đất của quê hương, là mùi thuốc sát trùng nơi quân y viện qua lời kể của bà, là tiếng bước chân hành quân trong ký ức của ông. Để rồi mỗi khi thấy cơ thể ông nội nhức mỏi lúc trái gió trở trời, chứng kiến cảnh cha chật vật với đôi tai không còn nghe rõ, em hiểu ra một thực tế khốc liệt nhưng đầy kiêu hãnh-lịch sử đang chảy trong huyết quản mình. 

 Và tình yêu lịch sử đến với Trang tự nhiên như thế. Với em, mỗi trang sử được lật mở, mỗi sự kiện được ghi chép thực chất là một cuộc tìm kiếm câu trả lời cho sự hy sinh của thế hệ đi trước. Em học Sử không phải để thuộc lòng quá khứ mà để "giải mã" nỗi đau của chiến tranh, sự hy sinh can trường của ông bà mình. Tình yêu ấy vì thế mang cả sức nặng của lòng biết ơn và sự thấu cảm sâu sắc. "Em rất tự hào về truyền thống gia đình, về sự cống hiến, hy sinh thầm lặng của ông bà. Mỗi ngày, em đều nhắc nhở bản thân phải sống sao cho xứng đáng với những hy sinh ấy, để có thể trở thành niềm tự hào của ông bà, cha mẹ", Trang bày tỏ.

Tình yêu "nuôi lớn" ước mơ

Những ngày tháng miệt mài bên trang sách, Hoàng Thị Thu Trang từng bước xây đắp hình hài cho ước mơ lớn nhất đời mình: Trở thành giáo viên Lịch sử. Em muốn đứng trên bục giảng, dùng chính câu chuyện của gia đình, của quê hương, đất nước để thắp lên ngọn lửa tự hào cho thế hệ mai sau, để lịch sử không bao giờ là những con chữ "ngủ quên" trên trang giấy.

Hành trình chạm tay vào ước mơ của cô gái nhỏ ấy là một chuỗi những nỗ lực bền bỉ. Gia đình Trang thuộc diện khó khăn, bố sức khỏe yếu, chỉ quanh quẩn với ruộng nương, mọi gánh nặng dồn lên đôi vai gầy của mẹ, nên em không có điều kiện đủ đầy như nhiều bạn. Nhưng chính từ trong khó khăn, nữ sinh chăm ngoan ấy càng nỗ lực không ngừng. Được học ở Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, rèn luyện trong môi trường học thuật nghiêm túc, bài bản, Trang xây dựng cho mình một phương pháp học tập khoa học, hiệu quả. Em không ghi nhớ sự kiện một cách đơn thuần mà đào sâu bản chất vấn đề, tự đặt câu hỏi, tự phản biện và xây dựng các sự kiện ấy thành những sơ đồ tư duy. Trang thường xuyên tìm đọc thêm các tài liệu chuyên khảo, đối chiếu giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới để có cái nhìn đa chiều. Chính tư duy phản biện và cách tiếp cận khoa học này đã giúp em vượt qua áp lực của các kỳ thi lớn một cách điềm tĩnh.

Em Hoàng Thị Thu Trang (hàng đầu tiên, ngoài cùng bên trái) chụp ảnh cùng đội tuyển chọn học sinh giỏi quốc gia môn Lịch sử và cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương - Ảnh: T.A

Thành tích đến với Trang không bất ngờ. Năm học 2024-2025, Trang xuất sắc giành giải nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Lịch sử lớp 11. Không dừng lại ở đó, bước sang năm học 2025-2026, em giữ vững vị thế với giải nhất cấp tỉnh lớp 12 và tiếp tục xuất sắc giành được giải nhì tại kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia. Đây là "quả ngọt" xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ, nghiêm túc của cô gái nhỏ. Chứng kiến sự trưởng thành của học trò qua từng giai đoạn, cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương, giáo viên chủ nhiệm lớp 12 chuyên Sử, Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp không giấu được sự tự hào: "So với các bạn khác, Trang có hoàn cảnh không mấy thuận lợi, nhưng em chưa bao giờ lấy điều đó làm lý do để chùn bước. Trái lại, Trang rất nỗ lực, biết lắng nghe và có khả năng tự học rất tốt. Điều đáng quý ở Trang không chỉ ở kết quả học tập mà là thái độ. Em học bằng sự nghiêm túc và lòng biết ơn. Mỗi thành tích đạt được đều là kết quả của quá trình cố gắng âm thầm, bền bỉ. Là giáo viên chủ nhiệm, tôi thực sự trân trọng và tự hào về những nỗ lực và kết quả Trang đã đạt được".

Ngoài việc học, Thu Trang còn tích cực tham gia các hoạt động của trường, lớp và các phong trào xã hội. Hiện, em là thành viên của Câu lạc bộ Tình nguyện trẻ Quảng Ninh. Với Trang, những hoạt động ấy giúp em hiểu hơn về đời sống, về con người và trách nhiệm của thế hệ trẻ. "Học Lịch sử không chỉ để biết quá khứ mà để sống tốt hơn cho hiện tại. Việc gắn kiến thức với thực tiễn giúp em nhìn lịch sử gần hơn, sâu hơn. Và đó cũng chính là cách để em tiếp nối truyền thống gia đình, truyền thống của lòng nhân ái và tinh thần vì cộng đồng", Trang chia sẻ.

Tâm An