QTO - Chiều 6/8, tiếp tục nội dung chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh do đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh dẫn đầu đã thảo luận tại tổ về các dự án luật. 

Hoàn thiện quy định về quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền và hoạt động ngân hàng

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra.

Đồng chí cho rằng, việc sửa đổi các luật là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, hoàn thiện thể chế tài chính-tiền tệ và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền.

Đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thảo luận tại tổ - Ảnh: N.M

Đối với quy định về sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, ý kiến bày tỏ sự băn khoăn về việc giao Thống đốc NHNN ban hành quy định các trường hợp ngoại lệ là chưa bảo đảm nguyên tắc "luật định" đối với việc hạn chế quyền. Đồng chí đề nghị quy định rõ ngay trong luật các nguyên tắc, tiêu chí nền tảng và các trường hợp ngoại lệ cơ bản. Trường hợp giao Chính phủ hoặc Thống đốc NHNN quy định chi tiết, cần xác định rõ giới hạn, phạm vi ủy quyền. Đồng thời, cần bổ sung quy định rõ việc hiển thị giá tham chiếu bằng ngoại tệ trên không gian mạng không bị coi là thanh toán bằng ngoại hối trái phép.

Về cơ chế tài chính của NHNN, đồng chí thống nhất với nguyên tắc "lấy thu bù chi", không áp dụng cơ chế dự toán ngân sách hành chính đối với các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng Trung ương. Đồng chí đề nghị cho phép bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu của các năm trước nhưng phải thiết lập thứ tự ưu tiên sử dụng Quỹ dự phòng tài chính và Quỹ dự phòng rủi ro trước; trường hợp các quỹ không đủ mới được trừ vào kết quả tài chính năm sau. Đồng thời sớm ban hành nghị định quy định minh bạch các khoản chi được trừ.

Đối với quy định cho phép áp dụng tỉ lệ an toàn khác đối với tổ chức tín dụng, đồng chí đề nghị luật hóa các tiêu chí cụ thể để tránh phát sinh cơ chế "xin-cho". Theo đó, chỉ áp dụng đối với các dự án trọng điểm quốc gia, do Quốc hội hoặc Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư; việc nắn chỉnh tỉ lệ an toàn (như tỉ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi, hệ số rủi ro...) phải do Chính phủ quyết định trên cơ sở đề xuất của NHNN; quy định rõ giới hạn thời gian áp dụng tối đa và biên độ sai lệch tối đa so với quy định chuẩn.

Về các quy định phòng, chống rửa tiền, đồng chí kiến nghị chủ sở hữu hưởng lợi sớm hoàn thiện và công khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về của doanh nghiệp. Cho phép các tổ chức tín dụng được tra cứu, khai thác dữ liệu này để thực hiện nghĩa vụ nhận biết khách hàng mà không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, chi phí cho doanh nghiệp.

Đối với nội dung báo cáo giao dịch đáng ngờ, đồng chí đề nghị cần nghiên cứu đưa nguyên tắc miễn trừ trách nhiệm pháp lý vào luật đối với tổ chức tín dụng và nhân viên tổ chức tín dụng khi họ thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ một cách trung thực, ngay cả khi cơ quan điều tra sau đó kết luận tài sản đó hợp pháp.

Về dịch vụ tài sản mã hóa, đồng chí đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Công an và NHNN sớm ban hành các bộ công cụ chuẩn hóa để hỗ trợ các tổ chức giám sát; đồng thời cần đồng bộ thuật ngữ với Luật Công nghiệp công nghệ số và thông lệ quốc tế.

Đồng chí cũng tán thành việc bổ sung hoạt động ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời đề nghị quy định rõ trách nhiệm của ngân hàng chỉ giới hạn ở quản lý tài sản bảo đảm, không chịu trách nhiệm thanh toán thay doanh nghiệp phát hành; tăng cường kiểm soát xung đột lợi ích và sớm ban hành quy chuẩn mẫu về hợp đồng đại lý để làm cơ sở cho ngân hàng thương mại triển khai an toàn.

Xây dựng các chỉ tiêu tư pháp phù hợp yêu cầu cải cách và chuyển đổi số

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 96 của Quốc hội về công tác tư pháp, đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng việc xây dựng chỉ tiêu tư pháp cần phù hợp với Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các đạo luật về tư pháp được ban hành từ năm 2015, đồng thời đáp ứng yêu cầu mới trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và giải quyết các tranh chấp dân sự.

Đồng chí Nguyễn Huy Tiến, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao thảo luận tại tổ - Ảnh: N.M

Theo đồng chí, cùng với quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy, các cơ quan tư pháp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới xây dựng nền tư pháp số. Ngành Kiểm sát đã đưa vào vận hành nền tảng số từ ngày 1/7, từng bước hình thành hồ sơ điện tử, tạo cơ sở để quản lý, theo dõi các chỉ tiêu tư pháp minh bạch, chính xác và rút ngắn thời gian giải quyết vụ án, vụ việc.

Đồng chí đề nghị bổ sung vào Nghị quyết số 96 các chỉ tiêu mới theo định hướng của Trung ương, như giảm ít nhất 10% tội phạm về trật tự xã hội, giảm ít nhất 5% số người nghiện ma túy mới; đến năm 2030 có ít nhất 50% số xã, 20% số tỉnh không có ma túy. Đây đều là những mục tiêu khó nhưng cần quyết tâm thực hiện.

Đối với chỉ tiêu giảm số vụ án tạm đình chỉ, đồng chí nhấn mạnh điều quan trọng là không để xảy ra tình trạng vụ án kéo dài đến hết thời hiệu. Các cơ quan tố tụng cần thường xuyên rà soát, kịp thời phục hồi điều tra khi căn cứ tạm đình chỉ không còn, đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật để xử lý hiệu quả các trường hợp bị can bỏ trốn.

Về công tác kháng nghị, đồng chí cho rằng không nên quá đặt nặng tỉ lệ kháng nghị được tòa án chấp nhận. Điều cốt lõi là mọi kháng nghị phải có căn cứ pháp luật, kiểm sát viên phải chủ động phát hiện vi phạm, không bỏ lọt các bản án, quyết định cần được xem xét.

Đối với giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trong lĩnh vực dân sự, đồng chí đề nghị chỉ tiêu được tính trên số hồ sơ thực tế viện kiểm sát đã rút về nghiên cứu, phù hợp với điều kiện hiện nay khi hệ thống hồ sơ điện tử chưa hoàn thiện. Đồng thời, kiến nghị cân nhắc chỉ tiêu 100% kiến nghị của viện kiểm sát được các cơ quan hữu quan trả lời, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Chỉ tiêu tư pháp phải phù hợp thực tiễn, tránh tạo áp lực hình thức

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 96 của Quốc hội về công tác tư pháp, đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cơ bản tán thành việc duy trì hệ thống các chỉ tiêu để tạo động lực nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp.

Tuy nhiên, ý kiến cho rằng cần rà soát kỹ các chỉ tiêu nhằm bảo đảm tính khả thi trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng tăng, trong khi biên chế của ngành Kiểm sát và Tòa án hầu như không tăng trong nhiều năm qua.

Đồng chí Hoàng Nam Hải, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Dân nguyện và Giám sát thảo luận tại tổ - Ảnh: N.M

Theo đồng chí, Nghị quyết số 96 kế thừa các nội dung của các Nghị quyết số 37, 63 và 111, được ban hành nhằm chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp. Sau hơn 15 năm thực hiện, hệ thống chỉ tiêu đã phát huy tác dụng tích cực, song cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay.

Đối với chỉ tiêu giảm 5% số vụ án, vụ việc tạm đình chỉ, đồng chí đề nghị cân nhắc kỹ. Theo đó, tạm đình chỉ là biện pháp tố tụng bình thường khi có căn cứ theo quy định của pháp luật, không đồng nghĩa với bỏ lọt tội phạm hay làm oan người vô tội. Nếu áp dụng chỉ tiêu giảm một cách cứng nhắc có thể khiến cơ quan tiến hành tố tụng e ngại khởi tố vụ án ngay từ đầu để tránh áp lực phải giải quyết dứt điểm trong kỳ báo cáo. Vì vậy, nên tập trung vào chỉ tiêu phục hồi điều tra, bảo đảm các vụ việc đủ điều kiện đều được tiếp tục xử lý.

Đồng chí cũng băn khoăn về chỉ tiêu tỉ lệ khám phá tội phạm trên 75%, riêng tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng trên 90%. Theo đồng chí, chỉ tiêu quá cao có thể khiến cơ quan điều tra chỉ khởi tố khi đã có đầy đủ chứng cứ, ảnh hưởng đến việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo đúng tinh thần của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Đối với chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, ý kiến cho rằng mức 60% đối với án dân sự, hành chính là khó khả thi do hồ sơ chủ yếu do tòa án quản lý, việc nghiên cứu hồ sơ còn nhiều khó khăn. Đồng chí đề nghị phân tách chỉ tiêu giữa án hình sự với án dân sự, hành chính để phù hợp thực tiễn.

Về quy định chuyển hồ sơ từ cơ quan thanh tra, kiểm toán sang cơ quan điều tra khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, đồng chí đề nghị rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Phòng, chống tham nhũng và Bộ luật Tố tụng hình sự, tránh quy định chồng chéo hoặc thấp hơn các quy định hiện hành.

Xây dựng hệ thống chỉ tiêu tư pháp thống nhất, bảo đảm tính khả thi

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và thi hành án, đồng Ly Kiều Vân, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy bày tỏ thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát của Quốc hội đối với các cơ quan tư pháp.

Đồng chí Ly Kiều Vân, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy thảo luận tại tổ - Ảnh: N.M

Đồng chí cho rằng điểm mới của dự thảo không chỉ là sửa đổi, bổ sung một số chỉ tiêu hiện hành mà cần xây dựng một hệ thống chỉ tiêu thống nhất, phản ánh đầy đủ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Qua nghiên cứu Điều 2 và Điều 5 của dự thảo, cho thấy thấy vẫn còn nhiều chỉ tiêu được quy định bằng các khái niệm định tính như “giảm mạnh”, “hạn chế tối đa”, “nâng cao chất lượng”, trong khi một số chỉ tiêu khác lại được lượng hóa bằng tỉ lệ cụ thể. Vì vậy,  đồng chí đề nghị cần tiếp tục rà soát, lượng hóa các chỉ tiêu khi có đủ điều kiện hoặc làm rõ tiêu chí đánh giá đối với các chỉ tiêu định tính để thuận lợi cho quá trình triển khai.

Đối với các chỉ tiêu về hoạt động của Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân, đồng chí đồng tình với phương án 2 của dự thảo. Theo đó, quy định này không chỉ hướng đến việc nâng tỷ lệ giải quyết mà còn đặt ra yêu cầu giải quyết vụ việc đúng thời hạn, đúng quy định của pháp luật và ưu tiên xử lý các đơn sắp hết hạn kháng nghị.

Hoàn thiện cơ chế quản lý kiến trúc, bảo đảm minh bạch và kiểm soát quyền lực

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, đồng chí Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số quy định liên quan đến cơ chế kiểm soát quyền lực và quản lý kiến trúc.

Đồng chí Nguyễn Khánh Vũ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị thảo luận tại tổ - Ảnh: N.M

Đối với quy chế quản lý kiến trúc, dự thảo đã bỏ quy định trình HĐND cùng cấp thông qua và không còn yêu cầu lấy ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với đô thị loại đặc biệt, loại I. Theo đồng chí, quy chế quản lý kiến trúc quyết định nhiều nội dung quan trọng như chiều cao, mật độ xây dựng, khoảng lùi và bản sắc đô thị.

Vì vậy, việc giao UBND cấp tỉnh vừa xây dựng vừa ban hành quy chế mà thiếu cơ chế giám sát có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát quyền lực. Đồng chí đề nghị khôi phục quy định HĐND cấp tỉnh thông qua quy chế và lấy ý kiến Bộ Xây dựng đối với các đô thị lớn.

Về quy định thi tuyển kiến trúc, dự thảo cho phép công trình không sử dụng vốn đầu tư công được lựa chọn hình thức thi tuyển hoặc tuyển chọn, đồng thời thu hẹp danh mục công trình bắt buộc thi tuyển. Điều này có thể tạo khoảng trống trong quản lý đối với các công trình điểm nhấn đô thị. Đồng chí đề nghị quy định nghĩa vụ thi tuyển căn cứ vào tính chất công trình, không phân biệt nguồn vốn; đồng thời giữ quy định công khai kết quả thi tuyển, xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và công khai trên phương tiện thông tin đại chúng nhằm bảo đảm tính minh bạch.

Đối với việc phân cấp lập quy chế quản lý kiến trúc cho cấp xã, đồng chí ủng hộ chủ trương phân cấp nhưng cho rằng nhiều địa phương hiện chưa đáp ứng về nguồn lực và chuyên môn. Đồng chí đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc hỗ trợ kinh phí, chuyên môn, ban hành quy chế mẫu và tổ chức thẩm định trước khi cấp xã ban hành quy chế, góp phần nâng cao chất lượng quản lý kiến trúc, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình triển khai luật.

Ngọc Mai