QTO - Nhân dịp tỉnh Quảng Trị đăng cai hội nghị tổng kết Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới của Việt Nam năm 2026, phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Hoàng Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, về ý nghĩa của sự kiện, những giá trị đặc biệt của Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và định hướng của tỉnh trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.

● P.V: Trước tiên, xin cảm ơn đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã nhận lời phỏng vấn của Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị. Thưa đồng chí! Việc Quảng Trị đăng cai hội nghị tổng kết Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới của Việt Nam năm 2026, ngay sau khi Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, có ý nghĩa như thế nào đối với tỉnh?

- Đồng chí Hoàng Nam: Chúng tôi rất vinh dự khi Quảng Trị được lựa chọn đăng cai tổ chức hội nghị quan trọng này, đặc biệt là trong năm Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng chính thức được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới thứ 12 của Việt Nam.

Đối với Quảng Trị, việc đăng cai hội nghị không chỉ là cơ hội giới thiệu những giá trị thiên nhiên, văn hóa đặc sắc của địa phương, mà còn thể hiện cam kết và trách nhiệm của tỉnh trong bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị di sản, cũng như sự chủ động đồng hành cùng UNESCO, các cơ quan Trung ương và cộng đồng quốc tế trong thực hiện mục tiêu bảo tồn thiên nhiên gắn với phát triển bền vững.

Đồng chí Hoàng Nam, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh phát biểu tại hội nghị - Ảnh: Ngọc Hải

Chúng tôi nhận thức rằng, được trao tặng một danh hiệu quốc tế là niềm vinh dự, nhưng gìn giữ và phát huy xứng đáng những giá trị của danh hiệu ấy mới là trách nhiệm lâu dài.

Vì vậy, hội nghị là dịp quan trọng để Quảng Trị tiếp cận tri thức khoa học, kinh nghiệm quản trị tiên tiến, các mô hình phát triển bền vững; đồng thời mở rộng hợp tác, huy động nguồn lực, từng bước đưa các cam kết vào thực tiễn.

Đối với chúng tôi, thành công của hội nghị không chỉ được đánh giá qua kết quả tổ chức, mà quan trọng hơn là những kinh nghiệm được vận dụng, sáng kiến được triển khai và chuyển biến thực chất trong  công tác bảo tồn, phát huy giá trị Phong Nha-Kẻ Bàng sau hội nghị.

● P.V: Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã được UNESCO ghi nhận bằng nhiều danh hiệu quốc tế. Theo đồng chí, đâu là giá trị đặc biệt và lợi thế khác biệt của di sản này đối với Quảng Trị?

- Đồng chí Hoàng Nam: Có thể nói, Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng là một trong những tài sản thiên nhiên quý giá nhất mà Quảng Trị được kế thừa và có trách nhiệm gìn giữ.

Nơi đây hội tụ những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, hệ thống hang động kỳ vĩ, những cánh rừng nguyên sinh và sự phong phú, đa dạng của các loài sinh vật quý hiếm. Đây còn là không gian văn hóa, lịch sử gắn bó mật thiết với đời sống của cộng đồng địa phương.

Từ khi được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003, ghi danh bổ sung năm 2015, trở thành một phần của Di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới Phong Nha-Kẻ Bàng và Hin Nam No năm 2025, đến việc được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới năm 2026, Phong Nha-Kẻ Bàng ngày càng khẳng định vị thế đặc biệt trên bản đồ di sản thiên nhiên thế giới.

Đáng chú ý, danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới với tổng diện tích 515.830ha đã mở rộng cách tiếp cận từ bảo vệ một khu di sản sang quản lý tổng thể không gian sinh thái, gắn bảo tồn thiên nhiên với sinh kế, văn hóa và phát triển cộng đồng.

Đây là lợi thế khác biệt để Quảng Trị phát triển du lịch xanh, nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế và xây dựng hình ảnh một địa phương giàu tài nguyên thiên nhiên, có trách nhiệm với môi trường và phát triển bền vững.

● P.V: Một vấn đề được dư luận quan tâm là làm thế nào để vừa bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị di sản, vừa phát huy hiệu quả tiềm năng phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Quan điểm của tỉnh về vấn đề này như thế nào, thưa đồng chí?

- Đồng chí Hoàng Nam: Đây là vấn đề rất quan trọng và cũng là yêu cầu xuyên suốt trong định hướng phát triển của Quảng Trị.

Quan điểm nhất quán của chúng tôi là không đánh đổi môi trường và di sản lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần; nhưng cũng không đồng nhất bảo tồn với việc khép kín các nguồn lực thiên nhiên, hạn chế mọi cơ hội phát triển.

Bảo tồn và phát triển không phải là hai mục tiêu đối lập. Điều cốt lõi là phải xác định đúng những giá trị cần bảo vệ nghiêm ngặt, những không gian có thể phát triển phù hợp và những giới hạn mà các hoạt động phát triển phải tuân thủ.

Vì vậy, mọi hoạt động đầu tư, phát triển trong không gian liên quan đến di sản phải được xem xét thận trọng, tuân thủ pháp luật, dựa trên cơ sở khoa học và đánh giá đầy đủ các tác động đến môi trường, cảnh quan, đa dạng sinh học cũng như đời sống cộng đồng; đặc biệt phải bảo đảm không làm tổn hại đến giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng.

Việc tham vấn các cơ quan chuyên môn, chuyên gia và UNESCO theo quy định, cùng với giám sát chặt chẽ trong quá trình triển khai và vận hành, là những yêu cầu quan trọng. Bởi bảo vệ di sản không chỉ là trách nhiệm ở khâu thẩm định, mà phải được thực hiện xuyên suốt trong thực tế. Chúng tôi cũng cho rằng, hiệu quả phát triển du lịch không thể chỉ đo bằng số lượng du khách hay doanh thu, mà còn phải được đánh giá bằng chất lượng môi trường, mức độ bảo tồn hệ sinh thái và lợi ích mang lại cho người dân. Bảo tồn tốt sẽ tạo nền tảng cho phát triển lâu dài; ngược lại, phát triển đúng hướng sẽ tạo thêm nguồn lực để bảo tồn tốt hơn. Đó là mối quan hệ mà Quảng Trị đang nỗ lực hiện thực hóa.

● P.V: Từ quan điểm đó, Quảng Trị sẽ tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên thiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng trong thời gian tới?

- Đồng chí Hoàng Nam: Chúng tôi xác định phải chuyển những nhận thức và cam kết thành hành động cụ thể, tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị di sản theo hướng tích hợp, thống nhất và hiệu quả; kiện toàn tổ chức quản lý Vườn Quốc gia, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng, xây dựng quy chế quản lý và cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương, bảo đảm hài hòa giữa quản lý di sản, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế-xã hội.

Thứ hai, phát triển Phong Nha-Kẻ Bàng trở thành khu du lịch quốc gia theo hướng xanh, chất lượng, có trách nhiệm và bền vững; ưu tiên các sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên, du lịch cộng đồng và giáo dục trải nghiệm. Đồng thời, nghiên cứu lộ trình đề cử Công viên địa chất toàn cầu UNESCO khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết.

Thứ ba, đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình bảo tồn. Tỉnh chú trọng phát triển các mô hình sinh kế xanh, du lịch cộng đồng, sản phẩm bản địa, nông-lâm nghiệp bền vững và bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc. Người dân phải thực sự được tham gia, được hưởng lợi và trở thành lực lượng tích cực trong bảo vệ di sản.

Thứ tư, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên, bảo vệ rừng, giám sát đa dạng sinh học và kiểm soát hoạt động du lịch theo sức chịu tải của môi trường. Vừa qua, UBND tỉnh cũng vừa thống nhất chủ trương triển khai áp dụng các thành tựu công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị bay không người lái (UAV) vào công tác quản lý, giám sát toàn bộ khu vực Phong Nha-Kẻ Bàng. Việc này sẽ giúp chúng ta phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại tài nguyên, kiểm soát tốt hơn các hoạt động du lịch và bảo vệ hệ sinh thái một cách chủ động, hiệu quả hơn.

Cuối cùng, tăng cường hợp tác với UNESCO, các tổ chức nghiên cứu, đối tác phát triển và nước bạn Lào trong bảo tồn hệ sinh thái xuyên biên giới Phong Nha-Kẻ Bàng-Hin Nam No.

Chúng tôi nhận thức rằng thiên nhiên không có ranh giới hành chính, và trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên cũng không thể dừng lại ở ranh giới của một địa phương hay một quốc gia. Vì vậy, hợp tác và chia sẻ tri thức là điều kiện quan trọng để bảo tồn bền vững.

● P.V: Nhìn về tương lai, đồng chí kỳ vọng Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng sẽ đóng góp như thế nào vào khát vọng phát triển của Quảng Trị, đặc biệt khi tỉnh đang hướng tới Năm Du lịch quốc gia 2027?

- Đồng chí Hoàng Nam: Quảng Trị là vùng đất từng trải qua những mất mát, hy sinh to lớn của chiến tranh, nhưng cũng là vùng đất luôn mang trong mình khát vọng hòa bình, hòa hợp và phát triển.

Hôm nay, từ một vùng đất từng là biểu tượng của chia cắt, Quảng Trị đang nỗ lực trở thành không gian của kết nối, hợp tác và phát triển bền vững. Trong hành trình ấy, Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng có vị trí đặc biệt, không chỉ là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên, mà còn là nguồn lực quan trọng góp phần định vị hình ảnh và tương lai phát triển của tỉnh.

Chúng tôi kỳ vọng Phong Nha-Kẻ Bàng sẽ trở thành một hình mẫu về quản trị di sản, bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển du lịch xanh và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng; đồng thời là điểm đến quốc tế có sức hấp dẫn, đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển bền vững của Quảng Trị.

Năm Du lịch quốc gia 2027 sẽ là cơ hội để Quảng Trị giới thiệu mạnh mẽ hơn những giá trị đặc biệt của Phong Nha-Kẻ Bàng và tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Nhưng điều chúng tôi hướng tới không chỉ là gia tăng lượng khách, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng du lịch, giá trị thương hiệu và khả năng phát triển lâu dài.

Thông điệp mà Quảng Trị muốn gửi gắm là: Bảo tồn để phát triển và phát triển để có thêm nguồn lực bảo tồn; lấy thiên nhiên làm nền tảng, con người làm trung tâm và trách nhiệm với các thế hệ tương lai làm thước đo.

Đó là con đường Quảng Trị kiên định theo đuổi, để Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng mãi là di sản vô giá của nhân loại, đồng thời trở thành động lực cho một Quảng Trị xanh hơn, thịnh vượng hơn và phát triển bền vững hơn.

● P.V: Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Mỹ Nhị (thực hiện)