QTO - Cứ đến mùa mưa lũ, hàng chục hộ dân sinh sống hai bên đoạn suối từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến, xã Minh Hóa phải sống trong thấp thỏm, nơm nớp vì nỗi lo sạt lở đất. Bởi, đây là đoạn suối có địa hình dốc, tập trung nước lớn, cắt ngang qua địa bàn trung tâm khu dân cư đông đúc của xã Minh Hóa và là lối thoát nước lũ duy nhất, mỗi khi có mưa lũ.

Di dời nhà vì sạt lở

Từ khi hàng tre xanh hàng chục năm tuổi, có tác dụng như một “vành đai xanh” chắn lũ, giữ đất bị sạt trượt xuống dưới lòng suối này, gia đình anh Trịnh Văn Bình ở thôn Quy Đạt ngày càng lo lắng. Đoạn suối từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến, xã Minh Hóa bắt nguồi từ khe Bến Vôi ở phía thượng nguồn, thực tế là một con suối cạn. Vào mùa khô, nước chỉ cao quá đầu gối. Nhưng vào mùa mưa lũ, con suối “trở mặt” rất hung dữ. Nước lũ từ phía thượng nguồn cuồn cuộn đổ về.

Khu vực sạt lở ở nhà anh Trịnh Văn Bình - Ảnh: C.H

Theo anh Bình, tình trạng sạt lở đất bên dòng suối xảy ra nhiều năm qua, nhất là những năm có mưa lũ lớn. Hôm chúng tôi đến, đứng trên mảnh đất của anh Bình nhìn xuống, lòng suối như một vực sâu. Hàng tre cao gần 15m, giờ chỉ nhoi ngọn lên mặt đất. Nhìn sang phía bờ bên cạnh, còn thấy cả những đoạn hàm ếch khoét sâu vào bờ.

Anh Bình kể: “Hai bên bờ là đất cát pha, lại không có cây cối để che chắn, nên qua mỗi trận lũ, đất cứ thế trôi theo dòng nước lũ. Nhà tôi ở ngay khúc cua, nên dòng nước lũ cứ thế khoan thẳng vào bờ đất”.

Vị trí sạt lở tiến sát nhà anh Trịnh Văn Bình - Ảnh: C.H

Ở ngay bên cạnh nhà anh Bình là gia đình anh Trịnh Văn Lan (anh trai của anh Bình) cũng thấp thỏm không kém. Đây là ngôi nhà thứ 2 của anh. Ngày trước nhà anh ở phía trước nhà của anh Bình, nhưng do điểm sạt lở tiến sát vào nhà, nên anh phải làm nhà lùi sâu vào phía trong.

Anh Lan cho biết: “Trước đây, con suối chảy qua đây rất nhỏ hẹp, nhưng nay đã rộng gần 20m. Nhà tôi còn có cả thửa đất để sản xuất rau màu có chiều rộng 5-6m ngay sát bờ suối nữa. Mấy năm trở lại đây, mặc dù lũ lụt ít hơn, nhưng tình trạng sạt lở đất vẫn không dừng lại”.

Khu vực sạt lở ở gia đình anh Trịnh Văn Lan - Ảnh: C.H

Từng sinh ra và lớn lên bên cạnh dòng suối, anh Lan là người biết rất rõ tình trạng sạt lở đất ở đây. Nói rồi, anh lý giải: “Tình trạng sạt lở đất dọc đoạn suối này có thể do mật độ đô thị hóa. Ngày trước, dân cư vùng thị trấn Quy Đạt-trung tâm huyện lỵ của huyện Minh Hóa (cũ) còn thưa thớt, dòng chảy của nước lũ phân tán. Còn hiện nay, nhà cửa san sát, dòng chảy bị ngăn cản, nên nước lũ chỉ còn lối thoát duy nhất qua đây. Để người dân nơi đây yên tâm sinh sống, chỉ còn một giải pháp là phải đầu tư xây dựng kè chống sạt lở mà thôi”.

Cần xây dựng kè chống sạt lở

Minh Hóa là địa phương có địa hình chủ yếu là đồi núi, bị chia cắt bởi nhiều khe, suối tự nhiên, với hệ thống núi đá vôi xen kẽ giữa những thung lũng hẹp. Đoạn bờ suối từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến cắt ngang qua địa bàn trung tâm xã Minh Hóa là khu vực địa hình dốc, tập trung nước lớn. Mỗi khi xảy ra mưa lớn, nước lũ từ trên cao dồn về hình thành dòng chảy mạnh, tạo áp lực rất lớn lên 2 bên bờ suối.

Nhiều vị trí sạt lở dọc bờ suối - Ảnh: C.H

Theo Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Minh Hóa Đinh Ngọc Tưởng, qua quá trình theo dõi thực tế cho thấy tốc độ sạt lở bờ suối trung bình khoảng 2-3m/năm. Nhiều vị trí bờ đất tự nhiên đã bị khoét hàm ếch, mái taluy mất ổn định, phạm vi sạt lở ngày càng mở rộng và có xu hướng diễn biến nghiêm trọng hơn.

Hiện nay, hệ thống công trình bảo vệ bờ suối trên địa bàn xã Minh Hóa vẫn chưa được đầu tư hoàn chỉnh và đồng bộ. Toàn tuyến mới chỉ được đầu xây dựng khoảng hơn 300m, chưa hình thành tuyến bảo vệ liên tục, dẫn đến hiệu quả chống sạt lở chưa cao. Việc tiếp tục để tồn tại “điểm trống” tại đoạn bờ suối từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến, xã Minh Hóa không những làm giảm hiệu quả của các đoạn kè đã được đầu tư mà còn tạo thành điểm xung yếu, gây nguy cơ mất an toàn trên toàn tuyến.

Quang cảnh khu dân cư có nguy cơ sạt lở ở thôn Minh Tiến - Ảnh: C.H

Chính vì tính cấp thiết đó, vừa qua, xã Minh Hóa đã đề xuất chủ trương đầu tư xây dựng kè chống sạt lở đoạn từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến trình cấp có thẩm quyền xem xét đầu tư. Theo đó, quy mô đầu tư xây dựng có chiều dài khoảng 1,5km. 

Nhiều điểm sạt lở đe dọa nhà ở của người dân - Ảnh: C.H

Phó Chủ tịch UBND xã Minh Hóa Đinh Minh Tuấn cho biết, việc đầu tư xây dựng kè chống sạt lở bờ suối từ thôn Quy Đạt đến thôn Minh Tiến là một trong những yêu cầu cấp bách, nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống công trình phòng, chống sạt lở trên địa bàn. Qua đó ổn định bờ suối, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân, bảo vệ đất ở, đất sản xuất, các công trình hạ tầng kỹ thuật và quỹ đất phục vụ phát triển đô thị của xã Minh Hóa.

Dương Công Hợp