QTO - Chợ là nơi tập trung đông người, nhiều loại hàng hóa và hoạt động sử dụng điện, nguồn nhiệt nên luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Vì vậy, chủ động phòng ngừa từ ban quản lý (BQL) đến từng tiểu thương, chuẩn bị lực lượng, phương tiện chữa cháy tại chỗ luôn được các chợ trên địa bàn tỉnh chú trọng.

Chủ động từ những việc nhỏ

Mỗi ngày, khi những cánh cửa quầy hàng mở ra, chợ lại bắt đầu một nhịp sống quen thuộc. Người mang rau, người đưa cá, người bày quần áo, hàng gia dụng; tiếng gọi nhau, tiếng trao đổi mua bán hòa vào dòng người ra vào. Sau mỗi gian hàng là sinh kế, là những đồng vốn được chắt chiu qua nhiều năm của mỗi gia đình.

Do đó, công tác phòng cháy được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, trong đó việc nhận diện và loại trừ nguy cơ ngay từ mỗi lô quầy có ý nghĩa quan trọng. BQL các chợ tăng cường kiểm tra hệ thống điện, quản lý nguồn lửa, nguồn nhiệt, sắp xếp hàng hóa gọn gàng, giữ thông thoáng lối đi, lối thoát nạn; đồng thời chuẩn bị lực lượng, phương tiện để có thể xử lý ngay khi xảy ra sự cố.

Ông Nguyễn Loài, Quyền Trưởng BQL chợ Mỹ Chánh, cho biết chợ được xây dựng và đưa vào hoạt động từ năm 2016, có 180 lô quầy của tiểu thương buôn bán cố định; trong đó nhiều lô quầy kinh doanh các mặt hàng dễ cháy như hàng mã, áo quần và hàng tạp hóa.

Lãnh đạo Ban quản lý chợ Mỹ Chánh kiểm tra thiết bị chữa cháy - Ảnh: N.V

Để chủ động xử lý khi có sự cố, chợ được trang bị 24 bình chữa cháy cầm tay. Trong đó, 16 bình được đặt tại nhiều vị trí trong chợ, 8 bình được trang bị cho các tiểu thương kinh doanh hàng dễ cháy. Chợ có 1 bộ dụng cụ phục vụ chữa cháy, 1 máy mô tơ điện 3 pha và 1 máy chạy bằng dầu để hút nước trực tiếp từ sông sát chợ. Khi cần, BQL có thể huy động thêm máy bơm của người dân quanh khu vực.

BQL chợ cũng chủ động phối hợp với lực lượng chức năng tuyên truyền, tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy (PCCC) cho tiểu thương. Công tác kiểm tra, rà soát được duy trì hằng tháng, hằng quý. Gần đây, Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CNCH), Công an tỉnh đã kiểm tra toàn diện công tác PCCC tại chợ.

Cùng với BQL, ý thức của từng tiểu thương là mắt xích quan trọng. Ông Trần Đình Thắng, tiểu thương kinh doanh hàng tạp hóa ở chợ, cho biết các hộ kinh doanh đều được nhắc nhở chủ động kiểm tra dây dẫn điện, ổ cắm, thiết bị điện trước khi rời quầy; không để hàng hóa chồng chất sát nguồn điện, giữ lối đi thông thoáng và biết vị trí, cách sử dụng bình chữa cháy khi cần. “Tôi buôn bán ở đây nên trước hết phải tự có ý thức, bởi nếu xảy ra cháy thì thiệt hại đầu tiên cũng là hàng hóa và tài sản của chính mình”, ông Thắng chia sẻ.

Tại chợ trung tâm Diên Sanh (xã Diên Sanh), công tác phòng cháy cũng được thể hiện từ những điều dễ nhận thấy. Chị Nguyễn Thị Hạnh, người thường xuyên đi chợ, cho biết nội quy PCCC được bố trí tại nhiều vị trí, từ cửa vào chợ đến khu vực trên lầu của đình chợ. Các quầy hàng được sắp xếp gọn gàng, nhiều bình chữa cháy đặt ở nơi dễ quan sát, thuận tiện khi cần sử dụng. Những việc làm cụ thể ấy đang góp phần đưa PCCC trở thành một phần thường xuyên trong hoạt động của chợ, thay vì chỉ được chú ý khi có sự cố xảy ra.

Bài học thực tế

Hình thành từ năm 1991, chợ Quảng Trị (thuộc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Quảng Trị) là chợ loại 1 với diện tích 16.000m², hiện có hơn 1.000 hộ kinh doanh, trong đó khoảng 500 hộ có lô quầy cố định được cấp giấy sử dụng lâu dài. Đây là điều kiện để tiểu thương yên tâm gắn bó, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, bảo đảm an toàn PCCC tại chợ.

Nơi đây từng xảy ra cháy, để lại bài học về nguy cơ cháy lan trong khu vực tập trung nhiều hàng hóa. Theo đó, vụ cháy xảy ra vào tháng 12/2008, làm 3 lô quầy hàng bị thiêu rụi, thiệt hại lên đến hàng trăm triệu đồng. Khi nhân viên bảo vệ mở cổng chợ vào khoảng 6 giờ sáng, khói được phát hiện bốc ra từ lô hàng công nghệ phẩm của chị N. T. H. Ngọn lửa sau đó lan sang 2 lô giày dép kế bên. Bảo vệ và tiểu thương lập tức báo công an, đồng thời tổ chức chữa cháy; sau hơn 1 giờ, đám cháy mới được dập tắt.

Từ sự cố đó, yêu cầu phòng ngừa cháy, nổ tại chợ càng được đặt ra thường xuyên hơn. Nguyên tắc lấy phòng ngừa làm chính được cụ thể hóa bằng việc kiểm tra hệ thống điện, thiết bị sử dụng điện, khu vực có nguy cơ phát sinh nhiệt; sắp xếp lô quầy hợp lý, bảo đảm lối đi và điều kiện để lực lượng tại chỗ triển khai chữa cháy khi cần thiết.

Quy định phòng cháy, chữa cháy tại chợ trung tâm Diên Sanh được đặt ngay trước cửa vào đình chợ - Ảnh: N.V

Bà Hoàng Thị Diệu Hương, cán bộ phụ trách chợ Quảng Trị, cho biết sau vụ cháy, chính quyền địa phương và BQL chợ đã đầu tư, nâng cấp hệ thống PCCC. Đến nay, về nguồn nước chữa cháy, chợ có 1 bể ngầm khoảng 70m³ tại khu vực hàng tươi sống chợ trời bờ sông và 1 bể ngầm khoảng 50m³ tại trạm bơm chữa cháy cổng chính. Trong chợ có trụ tiếp nước chữa cháy ngoài nhà với lưu lượng 14l/s. Bên ngoài, sông Thạch Hãn và kênh thủy lợi Nam Thạch Hãn cũng là những nguồn nước có thể phục vụ chữa cháy.

Năm 2026, hệ thống chữa cháy vách tường được đầu tư nâng cấp, thay thế hệ thống cũ với tổng mức đầu tư 620 triệu đồng, đồng thời thiết bị truyền tin báo cháy cũng được lắp đặt theo quy định. Khi xảy ra sự cố, thiết bị truyền tin đến cán bộ phụ trách và các thành viên lực lượng PCCC tại chỗ của chợ.

Bộ phận chợ đã thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở gồm 19 thành viên. Các thành viên được huấn luyện nghiệp vụ và thực tập những tình huống chữa cháy theo phương án đã xây dựng. Ngoài lực lượng PCCC và CNCH của đơn vị, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Quảng Trị-đơn vị quản lý chợ còn vận động các tiểu thương là nam giới tham gia lực lượng khi có yêu cầu.

Công tác tuyên truyền được thực hiện thường xuyên thông qua hệ thống loa phát thanh, các cuộc họp, tập huấn, huấn luyện. 100% tiểu thương đã ký cam kết bảo đảm an toàn PCCC tại lô quầy. Hằng năm, đơn vị phối hợp với Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 5 tổ chức huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH, đồng thời duy trì thực tập phương án đã được phê duyệt.

Phương tiện chữa cháy cũng được kiểm tra, bảo dưỡng, thay thế thường xuyên. Các loại ống chữa cháy, bình chữa cháy và thiết bị liên quan được bổ sung, thay mới từ nguồn ngân sách nhà nước hỗ trợ và nguồn tự chủ của đơn vị. Bộ phận chợ thực hiện tự kiểm tra an toàn PCCC và CNCH 2 lần/tuần, tập trung vào phương tiện báo cháy, chữa cháy, hệ thống điện, chống sét và các thiết bị sử dụng điện, sinh lửa.

Cùng với tự kiểm tra, chợ phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH kiểm tra thường xuyên và đột xuất. Những tồn tại, thiếu sót được phát hiện qua kiểm tra được khắc phục, góp phần duy trì các điều kiện an toàn trong quá trình hoạt động. Chị N. T. H., một tiểu thương từng bị cháy lô quầy hàng, cho biết với cách làm bài bản hiện nay, chị yên tâm hơn về hàng hóa và tài sản của mình.

Từ chợ Mỹ Chánh, chợ trung tâm Diên Sanh đến chợ Quảng Trị, mỗi nơi có điều kiện và cách tổ chức khác nhau, nhưng đều hướng đến một yêu cầu chung: Phòng cháy phải luôn được chú trọng thực hiện trước khi sự cố xảy ra. Và khi không may sự cố xảy ra, lực lượng “4 tại chỗ” kịp thời khống chế, dập tắt ngọn lửa, không để ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của tiểu thương và Nhân dân.

Nguyễn Vinh