QTO - Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền địa phương các xã phía tây bắc của tỉnh đã phối hợp với đơn vị liên quan trồng hàng nghìn ha rừng cây bản địa ở đầu nguồn sông Gianh. Diện tích rừng trồng được chăm sóc, bảo vệ tốt nên ngày càng phát triển, góp phần bảo vệ môi trường, nguồn nước và cải thiện đời sống cho người dân ở thượng nguồn sông Gianh.

Rừng đầu nguồn sông Gianh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất cho con người, nhà máy thủy điện, điều tiết không khí, phòng chống thiên tai... Trước đây, rừng ở khu vực này giàu trữ lượng gỗ, đa dạng sinh học. Tuy nhiên, do quá trình khai thác gỗ, săn bắt động vật rừng trái phép diễn ra trong thời gian dài khiến cho rừng ngày càng nghèo kiệt, ảnh hưởng đến môi trường, nhất là nguồn nước và nhiều tác hại khác.

Người dân bản Kè, xã Tuyên Lâm trồng rừng bằng cây bản địa - Ảnh: X.V

Nhằm khôi phục rừng đầu nguồn sông Gianh, từ năm 2021 đến nay, cấp ủy, chính quyền địa phương các xã Dân Hóa, Tuyên Lâm, Tuyên Sơn, Đồng Lê, Tuyên Phú… đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị, cá nhân trồng gần 1.100ha rừng bằng cây bản địa từ nguồn vốn nhà nước và nguồn xã hội hóa. Tham gia trồng rừng gồm có các ban quản lý rừng phòng hộ, cộng đồng và người dân. Khi trồng rừng bằng cây bản địa, các tổ chức, cá nhân thường được hỗ trợ về cây giống, phân bón, kỹ thuật và công chăm sóc từ 3-5 năm.

Năm 2021, ông Cao Xuân Triển, ở thôn Đồng Tân, xã Đồng Lê trồng 2,1ha rừng bản địa bằng cây gáo vàng với sự hỗ trợ cây giống, kỹ thuật của nhà nước và các nhà tài trợ. Nhờ được trồng, chăm sóc tốt, rừng cây bản địa của ông Triển đã phát triển rất nhanh, trở thành cả cánh rừng xanh tốt. Hiện, hàng trăm cây gáo vàng của ông đã có đường kính gốc đạt gần 40cm, thân mọc thẳng, cao hơn 10m.

Rừng cây bản địa của ông Cao Xuân Triển, ở thôn Đồng Tân, xã Đồng Lê phát triển tốt - Ảnh: X.V

Theo ông Triển, mảnh đất này trước đây ông trồng keo cho thu nhập khá, nhưng đất ngày càng bạc màu, xói mòn. Nguồn nước trong rừng cũng dần cạn kiệt.

“Để góp phần cải tạo môi trường đất, nguồn nước, phục hồi rừng đầu nguồn sông Gianh, tôi đã quyết định chuyển qua trồng rừng bằng cây bản địa. Từ khi rừng cây phát triển xanh tốt, độ màu mỡ của đất đã dần cải thiện, nguồn nước khe suối trong rừng bắt đầu chảy lại. Với khả năng phát triển như hiện nay, khoảng 10 năm nữa rừng gáo vàng của tôi sẽ cho thu hoạch gỗ, mang lại giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với trồng keo”, ông Triển chia sẻ.

Trung tâm Nghiên cứu quản trị tài nguyên vùng cao là một trong những đơn vị có nhiều đóng góp cho việc trồng rừng bằng cây bản địa ở thượng nguồn sông Gianh. Từ năm 2021 đến nay, đơn vị đã hỗ trợ cho các xã Tuyên Phú, Đồng Lê, Tuyên Lâm… trồng khoảng 300ha rừng bằng cây bản địa để phục hồi rừng đầu nguồn sông Gianh. Thông qua việc hỗ trợ cây giống, kỹ thuật, chăm sóc, nhiều diện tích rừng phát triển xanh tốt, góp phần tích cực vào phục hồi rừng tự nhiên, cải thiện môi trường, nguồn nước ở thượng nguồn sông Gianh.

Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quản trị tài nguyên vùng cao Ngô Văn Hồng chia sẻ: “Để hỗ trợ người dân, cộng đồng trồng rừng đầu nguồn sông Gianh, chúng tôi đã thực hiện theo hình thức xã hội hóa, huy động tất cả nguồn lực, như: Chính quyền, các đơn vị chuyên môn, chủ rừng, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. Với cách làm này, chúng tôi có thể tối giản các chi phí vận hành và tối đa hóa nguồn lực cho công tác thực địa. Hơn nữa, người dân, cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm, tận dụng tri thức bản địa để trồng rừng nên mang lại lợi ích và đáp ứng nhu cầu của họ”.

Rừng cây bản địa hàng chục ha của một hộ dân xã Tuyên Lâm - Ảnh: X.V

Đầu năm 2021, tại khu rừng cộng đồng bản Kè, xã Tuyên Lâm, Trung tâm Nghiên cứu quản trị tài nguyên vùng cao đã hỗ trợ trồng 8,3ha cây bản địa, gồm: Lim xanh, sưa, lát, vàng tâm, gáo vàng... Trong quá trình trồng và chăm sóc rừng, cộng đồng bản Kè được hỗ trợ cây giống, phân bón, chi phí chăm sóc và bảo vệ trong 3 năm đầu với mức 10 triệu đồng/ha. Ngoài trồng rừng, người dân còn trồng xen các loại cây ngắn ngày, dược liệu, xây dựng mô hình nông-lâm kết hợp dưới tán rừng để bảo đảm sinh kế trước mắt và lâu dài.

Trưởng bản Kè Cao Thị Vân chia sẻ: “Qua quá trình trồng và chăm sóc, bà con thấy việc trồng, khôi phục rừng tự nhiên không những có ý nghĩa về mặt môi trường mà còn mang lại nhiều lợi ích, như: Khai thác lâm sản ngoài gỗ, nuôi ong, khai thác mật ong rừng… Nhờ trồng rừng, giữ rừng và phát triển sinh kế dưới tán rừng tốt nên nguồn nước khe suối trên địa bàn chưa bao giờ cạn, cuộc sống bà con cũng ngày càng khấm khá”.

Trồng rừng bằng cây bản địa không những góp phần cải tạo đất, bảo vệ nguồn nước cho sông Gianh, phát triển sinh kế cho người dân mà còn góp phần giúp nâng cao chất lượng rừng, bán tín chỉ carbon rừng cho Ngân hàng Tái thiết và Phát triển quốc tế…

Trồng rừng bằng cây bản địa đã góp phần giúp rừng đầu nguồn sông Gianh được phục hồi xanh tốt - Ảnh: X.V

Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tuyên Hóa (đơn vị phụ trách các xã Tuyên Sơn, Đồng Lê, Tuyên Phú, Tuyên Bình, Tuyên Hóa) Nguyễn Văn Huệ cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục vận động người dân, cộng đồng trồng thêm rừng bằng cây bản địa ở đầu nguồn sông Gianh; phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật cho bà con trồng rừng, bảo vệ rừng cây bản địa. Ngoài trồng rừng, chúng tôi sẽ hướng dẫn thêm cho người dân trồng các loại cây ngắn ngày, dược liệu, xây dựng mô hình nông-lâm kết hợp dưới tán rừng để bảo đảm sinh kế trước mắt và lâu dài…”.

Xuân Vương