QTO - Tỉ lệ người dân được tiếp cận nước sạch đạt quy chuẩn tại các xã như Kim Điền (7,1%) và Kim Phú (25,2%) hiện rất thấp so với mức bình quân chung của tỉnh (64,3%). Chính vì vậy, việc đề xuất thực hiện dự án xây dựng mới Nhà máy nước Kim Điền để tận dụng công suất, năng lực và phát huy tối đa mục tiêu của dự án sửa chữa, nâng cấp bảo đảm an toàn đập Khe Dỗi, xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa thuộc dự án Sửa chữa nâng cấp các hồ đập xung yếu tỉnh Quảng Bình (cũ) sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng là hết sức cấp thiết và phù hợp với phương án phát triển mạng lưới cấp nước.

Thực trạng “khát” nước sạch

Chủ tịch UBND xã Kim Điền Trần Mạnh Hùng cho biết, trên địa bàn xã có 4 công trình nước sạch tự chảy ở khe về phục vụ sinh hoạt cho 350 hộ dân, trong khi đó, toàn xã hiện có 1.059 hộ với 6.121 nhân khẩu.

Các công trình nước sạch tự chảy gồm: Nước sinh hoạt tập trung thôn Thuận Hóa và Đặng Hóa công suất 45m3/ngày đêm phục vụ cấp nước cho khoảng 150 hộ dân thôn Thuận Hóa và Đặng Hóa; nước sinh hoạt tập trung khe Bái Lài công suất 30m3/ngày đêm phục vụ cấp nước cho khoảng 80 hộ dân bản Lương Năng và Hóa Lương; nước tự chảy khe Ma Rai công suất 30m3/ngày đêm phục vụ cấp nước cho khoảng 50 hộ dân bản Hóa Lương và Lương Năng; nước tự chảy thôn Tân Tiến công suất 30m3/ngày đêm phục vụ cấp nước cho khoảng 70 hộ dân thôn Tân Tiến.

Người dân phải ra các khe suối cách nhà hàng cây số để lấy nước về dùng - Ảnh: B.T

Hiện các công trình nước sạch tự chảy nói trên cấp nước không ổn định, thường xuyên bị tắc nhất là vào mùa hè khi nguồn nước khô cạn. Đặc biệt, hiện các công trình này đã xuống cấp, trong đó công trình nước tự chảy khe Ma Rai hư hỏng nặng và không thể sử dụng. Các hộ dân chủ yếu đang sử dụng nguồn nước sinh hoạt từ giếng đào, giếng khoan và nguồn nước từ khe suối không qua lọc; nhiều nơi không đủ nước để sinh hoạt, nguồn nước sử dụng không bảo đảm.

Tương tự tại xã Kim Phú, các công trình cấp nước trên địa bàn xã được đầu tư với quy mô công suất thấp, chưa đáp ứng nhu cầu cấp nước sinh hoạt cho người dân và các cơ quan, trường học, trạm y tế.

Cụ thể: Trạm cấp nước Tân Lý, do Công ty TNHH MTV Cấp nước Quảng Bình quản lý, hiện cấp cho các hộ dân 5 thôn thuộc khu vực xã Minh Hóa (cũ); Trạm cấp nước Tân Hóa, do UBND xã quản lý, cấp nước cho 4 thôn: Cổ Liêm, Yên Thọ 1, Yên Thọ 2, Yên Thọ 3, xã Tân Hóa (cũ), tuy nhiên chất lượng nước không bảo đảm, công suất thấp, chưa đáp ứng nhu cầu của người dân; công trình nước tự chảy bản Phú Minh, cung cấp nước cho bản Phú Minh và thôn Phú Nhiêu nhưng nay đã xuống cấp và hư hỏng, chỉ đáp ứng cấp nước cho 40 hộ gia đình tại bản Phú Minh; công trình nước tự chảy bản Ón cung cấp nước cho 70 hộ dân bản Ón; công trình nước tự chảy Rục Làn cung cấp cho 80 hộ dân bản Mò o ồ ồ.

Nguồn nước sinh hoạt của người dân thôn Tiền Phong, xã Kim Phú hiện chủ yếu lấy từ suối - Ảnh: B.T

Chủ tịch UBND xã Kim Phú Hoàng Tự Quốc Hùng cho biết, hiện xã có 4.160 hộ 19.122 nhân khẩu, vì vậy với năng lực cấp nước của các công trình nói trên, người dân trong xã chủ yếu sử dụng nước giếng đào và lấy từ các khe suối để sinh hoạt. Vào mùa nắng hạn, tình trạng thiếu nước xảy ra nghiêm trọng; về mùa mưa, nước bị ô nhiễm, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người dân và vệ sinh môi trường.

Mặc dù là xã trung tâm của huyện Minh Hóa cũ, song nhu cầu về nước sạch phục vụ trên địa bàn xã Minh Hóa cũng rất cấp thiết. Bởi lẽ, hiện nay các hộ dân chủ yếu vẫn sử dụng nguồn nước sinh hoạt từ giếng đào, giếng khoan và các nguồn nước từ khe suối không qua hệ thống lọc; nhiều nơi không đủ nước để sinh hoạt, vì vậy nguồn nước sử dụng không bảo đảm.

Mặt khác, tuy người dân đã có nướcđể dùng, nhưng nguồn nước sinh hoạt vẫn báo động và chưa an toàn do đối mặt với ô nhiễm nguồn nước và tình hình biến đổi khí hậu, ông Đinh Duy Hòa, Chủ tịch UBND xã Minh Hóa cho biết.

Trước thực tế điều kiện địa hình miền núi chia cắt, thiên tai, hạn hán và mưa lũ diễn biến phức tạp khiến việc bảo đảm nguồn nước sinh hoạt ổn định gặp nhiều khó khăn, nguồn nước sinh hoạt của người dân chủ yếu vẫn dựa vào giếng đào, giếng khoan, nước mưa, UBND các xã Kim Điền, Kim Phú và Minh Hóa có chung nguyện vọng đề nghị UBND tỉnh Quảng Trị, Sở Nông nghiệp và Môi trường, các sở, ban, ngành liên quan đầu tư xây dựng một nhà máy nước sạch cung cấp cho các xã nhằm bảo đảm nguồn nước an toàn cho Nhân dân.

Tính cấp thiết và phù hợp phát triển mạng lưới cấp nước

Trước tình hình và đề xuất trên của các xã, qua kiểm tra hiện trường vào giữa tháng 5/2026 đối với dự án Sửa chữa, nâng cấp bảo đảm an toàn đập Khe Dỗi, xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa cũ và nghe báo cáo, đề xuất của các xã trên địa bàn lân cận, đoàn giám sát Thường trực HĐND tỉnh đánh giá: Để tận dụng công suất, năng lực và phát huy tối đa mục tiêu của dự án sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng, Thường trực HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh quan tâm, nghiên cứu xem xét bố trí nguồn vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 để đầu tư một nhà máy nước sạch tập trung tại vị trí đập Khe Dỗi (tại xã Kim Điền) và hệ thống đường ống cấp nước sinh hoạt cho dân địa bàn 3 xã miền núi Kim Phú, Minh Hóa và Kim Điền với khoảng 9.733 hộ, 41.975 nhân khẩu đang thiếu nước sạch hợp vệ sinh, trong đó có nhiều hộ là đồng bào dân tộc thiểu số với tổng mức đầu tư dự kiến 150 tỉ đồng; bao gồm: 1 nhà máy cấp nước và khoảng 90km đường ống chính, 97km tuyến nhánh về các thôn, bản thuộc 3 xã.

Hộ bà Cao Thị Kiều, thôn Tiền Phong, xã Kim Phú sau 3 lần khoan giếng vẫn không tìm được nguồn nước - Ảnh: B.T

Theo đánh giá của Thường trực HĐND tỉnh, việc đầu tư nhà máy cung cấp nước sạch cho các xã miền núi là rất cấp thiết, góp phần giải quyết được nhu cầu thiết yếu về nước sạch, hợp vệ sinh, bảo đảm sức khỏe cộng đồng của người dân và phù hợp với phương án phát triển mạng lưới cấp nước đối với các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới theo Nghị quyết số 96/NQ-HĐND, ngày 27/2/2026 về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được HĐND tỉnh thông qua.

Và dự án xây dựng mới Nhà máy nước Kim Điền đã được đề xuất đưa vào danh mục đầu tư công nguồn ngân sách Trung ương nhằm từng bước giải quyết bài toán nước sạch cho khu vực miền núi các xã Kim Phú, Kim Điền và Minh Hóa.

 Bùi Thành