QTO - Những ngày gần đây, một cửa hàng bánh mì mới xuất hiện tại phường Đồng Hới thu hút đông đảo người dân đến mua và trải nghiệm. Từ một món ăn quen thuộc, bánh mì nhanh chóng trở thành chủ đề được nhiều người nhắc đến trên mạng xã hội và trong các câu chuyện hằng ngày. Không chỉ chất lượng sản phẩm, hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội được cho là yếu tố góp phần tạo nên sức hút của cửa hàng.

Rất đông khách hàng chờ mua bánh mì - Ảnh: L.T

Theo ghi nhận, cửa hàng nằm trên đường Trần Hưng Đạo thường xuyên đông khách từ sáng sớm đến chiều tối, nhiều người phải xếp hàng chờ mua. Có thời điểm, khách phải chờ hàng chục phút, thậm chí cả tiếng đồng hồ mới đến lượt. Chị Bùi Thị Thương, ở xã Sen Ngư, cho biết đã đi quãng đường hơn 40km đến để mua. Anh Nguyễn Văn Thụy, ở xã Bố Trạch, cũng dành hơn 30 phút xếp hàng mua bánh mì mang về cho gia đình.

Qua tìm hiểu, sản phẩm có mức giá phù hợp, bánh được làm liên tục nên giữ độ nóng, giòn. Tuy nhiên, yếu tố tạo nên sức hút mạnh mẽ thời gian qua còn đến từ hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội. Thời điểm khai trương vào cuối tháng 4 vừa qua, cửa hàng áp dụng chương trình khuyến mãi với điều kiện người mua đăng bài viết hoặc hình ảnh về cửa hàng lên facebook. Chỉ sau vài bài đăng, vài video ngắn, nội dung về bánh mì ở cửa hàng này được chia sẻ rộng rãi và nhanh chóng được nhiều người biết đến.

Không ít người thừa nhận họ tìm đến cửa hàng không hoàn toàn vì muốn thưởng thức món ăn mới mà bởi tâm lý muốn trải nghiệm một địa điểm đang được quan tâm trên mạng. Đó cũng là lúc câu chuyện vượt ra ngoài phạm vi của một món ăn thông thường để trở thành ví dụ điển hình về tâm lý đám đông trong thời đại số.

Theo thạc sĩ Hoàng Thị Tường Vi, giảng viên Trường đại học Quảng Bình: “Tâm lý đám đông không đơn thuần là việc nhiều người tụ tập, mà là khi các cá nhân bị cuốn vào một “tâm hồn tập thể”, khiến cảm xúc chung lấn át lý trí cá nhân. Hiện tượng này thường xuất hiện trước những sự kiện gây chú ý mạnh, được lan truyền nhanh qua truyền thông và mạng xã hội”.

Có thể thấy, truyền thông mạng xã hội đóng vai trò đáng kể trong việc lan tỏa thông tin. Từ một chương trình ưu đãi đơn giản kết hợp với những bài đăng trên facebook, tiktok, hiệu ứng tò mò được tạo ra, kéo theo sự quan tâm của cộng đồng mạng. Khi số lượng người tìm đến ngày càng đông, chính hình ảnh “xếp hàng chờ mua” lại tiếp tục tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, khiến nhiều người khác càng muốn trải nghiệm.

Ở góc độ tích cực, đám đông giúp lan tỏa nhanh những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng. Nhiều phong trào thiện nguyện, hoạt động nhân văn hay chiến dịch cộng đồng đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ nhờ sức lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội. Với các sản phẩm, dịch vụ, nếu tận dụng tốt truyền thông có thể tạo được chỗ đứng trên thị trường. Trong thời đại công nghệ số, việc một sản phẩm “viral” trên mạng xã hội không còn là điều hiếm gặp.

Tuy nhiên, tâm lý đám đông cũng tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Nếu thiếu khả năng phân tích và tư duy phản biện, con người rất dễ bị cuốn theo những trào lưu ngắn hạn, thậm chí vô bổ hoặc tiêu cực. Không chỉ câu chuyện bánh mì, những năm gần đây, mạng xã hội chứng kiến hàng loạt “xu hướng” xuất hiện rồi nhanh chóng lan rộng. Từ trào lưu video ngắn trên mạng xã hội, lĩnh vực ẩm thực có trà sữa, mì cay cho đến hàng second-hand (đã qua sử dụng) trong lĩnh vực thời trang…

Thực tế cho thấy có những trào lưu chỉ mang tính nhất thời, gây lãng phí thời gian, tiền bạc và tạo ra những giá trị thiếu bền vững. Và nếu đám đông bị dẫn dắt theo cảm xúc cực đoan thì có thể dẫn đến những hệ lụy đáng buồn.

Theo thạc sĩ Hoàng Thị Tường Vi, trong mỗi "hiện tượng đám đông" thường sẽ có một “chủ trò”. Đó là những người hiểu rõ thông tin và chủ động phát tán thông tin có chủ đích. Trong đó, truyền thông đóng vai trò rất quan trọng. Để các trào lưu trên không gian mạng phát triển theo hướng tích cực, lành mạnh, cần có sự chung tay từ nhiều phía. Trong đó, những “chủ trò” phải đề cao trách nhiệm xã hội, bảo đảm đúng mục đích, đúng chuẩn mực và tuân thủ quy định pháp luật. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần nâng cao, khẳng định vai trò định hướng. Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định vẫn là nhận thức, bản lĩnh và khả năng chọn lọc thông tin của mỗi người trước các xu hướng trên môi trường số.

“Mỗi người cần có tư duy phản biện, biết phân tích đúng-sai, lợi-hại và phải có định hướng cá nhân rõ ràng để không bị cuốn theo đám đông một cách mù quáng”, thạc sĩ Tường Vi nhận định. Trong thời đại mà chỉ một cú click chuột cũng có thể tạo ra một “xu hướng” trên mạng xã hội, mỗi người càng cần giữ cho mình sự tỉnh táo trước những dòng chảy đám đông. Bởi chạy theo xu hướng không sai, nhưng nếu thiếu chính kiến và khả năng chọn lọc, con người rất dễ bị cuốn vào những giá trị nhất thời, thậm chí đánh mất khả năng nhìn nhận độc lập của chính mình.

Trở lại với câu chuyện bánh mì, anh Nguyễn Văn Thụy, người đợi hơn 30 phút để mua bánh mì cho biết chính hình ảnh đông khách đứng chờ trước cửa hàng đã khiến anh tò mò tìm đến trải nghiệm. Một số khách hàng sau khi mua bánh mì cũng cho rằng sản phẩm có chất lượng phù hợp nhưng không quá khác biệt so với nhiều nơi khác. Từ một món ăn quen thuộc, bánh mì nhanh chóng thu hút sự quan tâm của nhiều người chỉ sau vài ngày xuất hiện trên mạng xã hội. Nhưng liệu sức hút ấy sẽ tiếp tục kéo dài hay nhanh chóng hạ nhiệt? Câu trả lời phụ thuộc vào chất lượng thực sự của sản phẩm và sự tỉnh táo của người tiêu dùng.

Lệ Thủy