QTO - Hỗ trợ phụ nữ vùng cao thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) là hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình "Tiến về phía trước" do Tổ chức Plan International Việt Nam phối hợp với các cộng sự, địa phương triển khai. Thông qua các hoạt động thiết thực, chị em đã dần xóa bỏ rào cản tự ti, chủ động thay đổi hành vi và trang bị những kỹ năng cần thiết để phát triển kinh tế hiệu quả, trong bối cảnh BĐKH diễn biến phức tạp như hiện nay.

Một trong những mô hình hỗ trợ phụ nữ vùng cao chủ động phát triển kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu - Ảnh: Plan cung cấp

Trước đây, hoàn cảnh của gia đình chị Hồ Thị Hiền (SN 1993), ở thôn Ta Xía, xã Tân Lập, rất khó khăn. Gia đình đông con, mọi chi phí trang trải hầu hết dựa vào nguồn thu nhập bấp bênh từ công việc nương rẫy. Mấy năm trở lại đây, thời tiết thay đổi thất thường, hạn hán kéo dài khiến nương sắn của gia đình chị hư hại nhiều, sản lượng rất thấp. Giữa lúc túng quẫn bởi cái đói, cái nghèo, chị may mắn được chương trình “Tiến về phía trước” hỗ trợ 1 con lợn nái trị giá 4,5 triệu đồng và hướng dẫn tận tình cách chăm sóc. Nhờ chăm chỉ, chịu khó, chỉ trong thời gian ngắn, đàn lợn đã sinh sản, nâng tổng số đàn lên 9 con.

Chia sẻ với chúng tôi, chị cho hay: “Nhờ cán bộ địa phương, cán bộ Plan tạo điều kiện, hướng dẫn tận tình cách chăn nuôi mà đàn lợn nhà tôi ăn nhiều, lớn nhanh hơn so với cách chăm sóc trước đây. Có tiền tích góp từ mô hình nuôi lợn, tôi có thêm điều kiện để nuôi các con ăn học đầy đủ”. 

Tương tự, chị Hồ Thị Von (SN 2003), ở thôn Ta Xía, xã Tân Lập, cũng đã được Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam, thông qua Tổ chức Plan International Việt Nam hỗ trợ mô hình nuôi lợn nái đen bản địa từ năm 2025. Không chỉ trao lợn giống, chị còn được hướng dẫn tận tình về cách cho ăn, tiêm phòng, chăm sóc... nhằm hạn chế dịch bệnh. Từ ngày có thêm mô hình kinh tế này, một ngày của chị Von trở nên bận rộn hơn, song chị vui vì đã tạo ra được nguồn thu nhập ổn định để trang trải sinh hoạt trong gia đình.

Không riêng chị Hiền hay chị Von, thời gian qua, hàng nghìn phụ nữ vùng cao đã được hỗ trợ các mô hình sinh kế thông qua chương trình "Tiến về phía trước". Kết quả khảo sát của chương trình thực hiện vào cuối năm 2025 cho thấy, phụ nữ được ghi nhận là lực lượng tham gia tích cực trong quá trình ra quyết định liên quan đến chăn nuôi, trồng trọt và bảo vệ môi trường của gia đình và tổ, nhóm cộng đồng. Riêng tại Quảng Trị (khu vực huyện Hướng Hóa và Đakrông cũ), tỉ lệ này chiếm đến 80,9%.

Tuy nhiên, dù đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế gia đình, song vai trò của họ trong cộng đồng nói chung và các hoạt động sinh kế thích ứng với BĐKH nói riêng còn hạn chế. Đó là lý do song song với việc hỗ trợ mô hình sinh kế, các chiến dịch truyền thông cũng được triển khai tại nhiều địa phương nhằm tăng cường nhận thức và khuyến khích thay đổi hành vi của cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ trong các hoạt động thích ứng với BĐKH, đồng thời ủng hộ vai trò tích cực và tiên phong của phụ nữ trong các mô hình sinh kế thích ứng.

Tại đây, bên cạnh các giải pháp giúp phụ nữ thích ứng với BĐKH trong phát triển kinh tế, người dân còn hiểu đúng vai trò, vị trí của mình theo các nhóm hành vi, gồm: Thích ứng trong sản xuất kinh tế, nam giới hỗ trợ phụ nữ, người lớn tuổi trong gia đình ủng hộ vợ hoặc con dâu tham gia hoạt động kinh tế và cộng đồng. Từ đó có sự điều chỉnh hành vi phù hợp, góp phần nâng cao năng lực thích ứng với BĐKH và phát huy vai trò của phụ nữ tại địa phương.

Không chỉ dừng lại ở các mô hình sinh kế tại Tân Lập, sự thay đổi về nhận thức đã lan tỏa mạnh mẽ đến các xã biên giới khác như xã Lìa, xã A Dơi. Là một trong những địa phương phối hợp với Tổ chức Plan International Việt Nam tổ chức chiến dịch truyền thông thay đổi hành vi thích ứng với BĐKH, bà Nguyễn Thị Phương Hạnh, Phó Chủ tịch UBND xã A Dơi, đánh giá cao những kết quả mà chương trình "Tiến về phía trước" đã và đang tạo ra. “Điểm mấu chốt là cộng đồng nhận thức được hành vi cần thay đổi. Sự thay đổi nhận thức sẽ tạo ra thay đổi về hành vi, từ đó tạo ra những chuyển biến bền vững trong đời sống.

Chương trình truyền thông nói riêng và chương trình "Tiến về phía trước" nói chung đã giúp xóa bỏ định kiến về vai trò của phụ nữ. Giờ đây, phụ nữ xã A Dơi đã biết chủ động trồng trọt, chăn nuôi để phát triển kinh tế gia đình thay vì phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Khi người phụ nữ có tiếng nói và năng lực, cả cộng đồng sẽ cùng tiến bước”.

Ông Lê Văn Phong, cán bộ phụ trách chương trình “Tiến về phía trước” cho biết thêm: “Chúng tôi mong muốn thay đổi nhận thức, hành vi của cộng đồng không chỉ ở mức độ cá nhân mà là sự đồng thuận của cả gia đình và xã hội. Thích ứng với BĐKH không phải là câu chuyện của riêng ai. Thời gian tới, chương trình "Tiến về phía trước" sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt động thúc đẩy hành vi thích ứng trong cộng đồng, tập trung vào các mô hình sinh kế xanh và bền vững. Đồng thời, công tác truyền thông nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi nhằm ủng hộ, tăng cường vai trò của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo cũng sẽ được tiếp tục triển khai mạnh mẽ trong giai đoạn 2025-2026, nhằm tạo ra một bệ phóng thực sự cho phụ nữ vùng cao”.

Nam Phương