QTO - Trong xây dựng nông thôn mới (NTM), tiêu chí môi trường ban đầu tưởng dễ thực hiện nhưng thực tế triển khai lại là một trong những tiêu chí khó. Không ít địa phương hiện đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt, điều này đòi hỏi chính quyền địa phương cần có giải pháp, việc làm cụ thể để xây dựng môi trường sạch, đẹp.

Nguy cơ ô nhiễm từ rác thải sinh hoạt

Tại cầu chợ Nhân Trạch, xã Nam Trạch tình trạng ô nhiễm môi trường đã trở thành vấn đề nhức nhối. Chợ nằm cạnh sông Dinh nên lượng rác thải người dân vứt ra ngày càng nhiều. Rác vứt không đúng quy định, lâu ngày ùn ứ và tràn xuống sông Dinh gây nên tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Một người dân sống gần chợ Nhân Trạch cho biết: Tình trạng ô nhiễm môi trường ở con sông Dinh diễn ra đã lâu. Mặc dù chính quyền địa phương đã nhiều lần tuyên truyền và không ít tổ chức, cá nhân tiến hành thu gom rác trên sông nhưng chỉ được một thời gian thì tình trạng ô nhiễm rác thải đâu lại vào đó.

Tại các khu dân sinh thôn Nhân Tiến, mặc dù đã có quy định vị trí vứt rác và thời gian thu gom nhưng một số người dân do ý thức chưa cao vẫn vứt rác ở những bãi đất trống. Rác vứt bừa bãi không đúng quy định lâu ngày dồn ứ thành các bãi rác gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường. 

Mô hình con đường hoa đã giúp nhiều địa phương xây dựng hình ảnh về vùng quê xanh-sạch-đẹp - Ảnh: Đ.N

Ở xã Lệ Thủy, tình trạng ô nhiễm hói Xuân Hồi-Đông Thành cũng đã diễn ra nhiều năm nay. Hói Xuân Hồi - Đông Thành thuộc một nhánh của sông Kiến Giang. Tuy nhiên, do quá trình bồi lấp và thói quen vứt rác bừa bãi của một số hộ dân khiến tình trạng ô nhiễm diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Về mùa hè, nước hói cạn, chuyển sang màu đen và có mùi hôi thối.

Không chỉ ở xã Nam Trạch, Lệ Thủy mà tại nhiều địa phương, tình trạng rác thải sinh hoạt vứt không đúng quy định cũng diễn ra và trở thành thách thức lớn cho địa phương trong quá trình thực hiện tiêu chí môi trường. Dọc các tuyến đường giao thông ở một số địa phương, rác thải được người dân tập kết ngay bên đường gây mất mỹ quan và không an toàn cho các phương tiện tham gia giao thông. 

Thay đổi từ nhận thức đến hành động

Thực hiện chương trình xây dựng NTM, thời gian qua, nhiều địa phương đã tập trung các nguồn lực hoàn thiện các tiêu chí, trong đó có tiêu chí môi trường vì mục tiêu chung là xây dựng vùng nông thôn có môi trường sống xanh - sạch - đẹp. Chính vì vậy, tình trạng rác thải, ô nhiễm môi trường vẫn còn diễn ra ở một số địa phương đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình xây dựng NTM. Điều này đòi hỏi các địa phương cần quyết liệt triển khai các biện pháp để xây dựng bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc.

Theo ông Lê Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND xã Lệ Thủy: Công tác thu gom rác thải, vệ sinh môi trường trên địa bàn xã thời gian qua đã được người dân và chính quyền địa phương quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, tình trạng người dân xả thải nước sinh hoạt, chăn nuôi và nước từ hoạt động tiểu thủ công nghiệp ra môi trường dẫn đến hói Xuân Hồi - Đông Thành ô nhiễm, phát sinh mùi hôi thối đã ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của Nhân dân.

Để bảo đảm vệ sinh môi trường, UBND xã đã tuyên truyền người dân không xả nước thải sinh hoạt, nước thải từ chăn nuôi và nước thải từ hoạt động tiểu thủ công nghiệp chưa hoặc đã xử lý chưa đạt tiêu chuẩn ra các tuyến cống, mương thoát nước dẫn xuống hói; không đổ rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp từ xây dựng; thường xuyên tổ chức tổng vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, thu gom rác thải hai bên và giữa dòng hói; mỗi người dân cùng giám sát, phát hiện hành vi vi phạm môi trường báo cáo ngay cho trưởng thôn để xử lý...

Thực tế, nhiều địa phương trong quá trình thực hiện tiêu chí môi trường đã có những cách làm hay qua đó đã xây dựng nên những làng quê không rác thải, những con đường hoa sạch đẹp. Các đoàn thể nhất là hội phụ nữ đã có mô hình thu gom phế liệu gây quỹ, tái chế rác thải... qua đó đã giúp phân loại rác tại nguồn, giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg, ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2026-2030, ở tiêu chí số 8 môi trường và cảnh quan nông thôn quy định: Có phương án và thực hiện phương án phù hợp về thoát nước, thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư nông thôn trên địa bàn xã bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường; cảnh quan, không gian xanh - sạch - đẹp, an toàn; có mô hình cải tạo, phục hồi cảnh quan, xử lý chất lượng nước mặt ao hồ, kênh mương trên địa bàn.

Như vậy, một xã được công nhận là xã NTM thì tiêu chí môi trường cần đạt các quy định trên. Để đạt được kết quả đó, các địa phương cần có những biện pháp triển khai quyết liệt, xây dựng những mô hình về thu gom, xử lý rác thải, tuyên truyền cho người dân ý thức bảo vệ môi trường từ đó xây dựng môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp, Phó Chánh Văn phòng điều phối nông thôn mới, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng Nguyễn Quốc Tuấn cho biết.

Đ.Nguyệt