QTO - Quốc lộ 12A đoạn qua xã Dân Hóa dài khoảng 30km nhưng có tới 6 di tích lịch sử (DTLS) quốc gia, gồm: Đồi Cha Quang, Cổng Trời, trận địa Nguyễn Viết Xuân và các tượng đài chiến thắng: La Trọng, Bãi Dinh, Cha Lo. Những DTLS này đang góp phần phát triển du lịch tâm linh, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn.

Những “tọa độ lửa”

Quốc lộ 12A đoạn từ đường Hồ Chí Minh tại ngã ba Khe Ve (xã Tân Thành) lên cửa khẩu quốc tế Cha Lo có chiều dài khoảng 35km. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, cung đường này gần như độc đạo, chuyên chở hàng hóa, vũ khí đi vòng qua nước bạn Lào để chi viện cho chiến trường miền Nam nên trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của quân thù.

Ông Đinh Vũ Thường, một cựu thanh niên xung phong (TNXP) từng làm nhiệm vụ trên Quốc lộ 12A những năm chống Mỹ kể: “Để cắt đứt tuyến đường 12A qua nước Lào, đế quốc Mỹ đã dùng máy bay B52 “rải thảm” khiến cung đường trở thành “tọa độ lửa”. Theo số liệu thống kê, trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trung bình mỗi ngày kẻ thù trút bom xuống xã Dân Hóa một lần. Mỗi người dân thời đó phải hứng chịu trên 120 quả bom các loại. Để bảo vệ tuyến đường, nhiều bộ đội và TNXP đánh đổi bằng xương máu giữ cho tuyến đường thông suốt”.

Di tích lịch sử quốc gia Cổng Trời thu hút đông đảo khách du lịch và Nhân dân đến tham quan - Ảnh: X.V

Tại km 21 qua đồi Cha Quang có đơn vị TNXP C759 đóng quân. Nơi đây, đơn vị đã có hàng chục trận đánh trả máy bay của địch. Nổi bật là trận đánh diễn ra ngày 3/7/1966 làm hàng chục chiến sĩ và TNXP hy sinh và bị thương, trong đó có 8 đồng chí đơn vị C759 hy sinh.

Ghi nhớ chiến công vẻ vang và sự hy sinh của các đồng đội, đơn vị C759 đã quyết định lấy ngày 3/7 đặt tên cho ngọn đồi này là "Đồi 37”. Năm 2009, 8 liệt sĩ TNXP hy sinh ở đồi 37 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Đồi Cha Quang được xếp hạng DTLS cấp quốc gia, xây dựng nhà bia tưởng niệm khang trang.

Dân Hóa còn được biết đến là vùng đất có địa hình hiểm trở, núi non hùng vĩ. Do đó, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, quân ta đã tập kết các kho xăng dầu, vũ khí, hàng hóa… phục vụ cho tiền tuyến. Tại khu vực Cổng Trời là Đồn biên phòng Cha Lo, Tiểu đoàn 929 Bộ đội Biên phòng, Tiểu đoàn 14 Quân khu 4 chốt giữ để bảo vệ biên giới và an ninh khu vực. Do đó, Cổng Trời đã trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ. Nơi đây đã ghi dấu rất nhiều chiến công, hy sinh của quân và dân ta trong quá trình bảo vệ con đường huyền thoại này.

Cách Cổng Trời không xa là trận địa Nguyễn Viết Xuân, một DTLS quốc gia khác. Đây cũng là một trọng điểm đánh phá của giặc Mỹ. Để bảo vệ tuyến đường 12A và vùng trời biên giới, các chiến sĩ pháo cao xạ Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 đã kiên cường bám trận địa, bắn cháy nhiều máy bay Mỹ.

Ngoài ra, xã Dân Hóa còn có 3 DTLS quốc gia là các tượng đài chiến thắng La Trọng, Bãi Dinh, Cha Lo. Đó đều là các “tọa độ lửa” trên đường 12A huyền thoại, ghi dấu những chiến công hiển hách của quân và dân ta những năm chống Mỹ.

Phát huy các giá trị di tích lịch sử

Đường 12A năm xưa giờ đã trở thành con đường chiến lược phát triển kinh tế của cả nước. Những DTLS tại xã Dân Hóa nay đã được xây dựng, tôn tạo, trùng tu khang trang nhằm phát triển du lịch, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa Phạm Văn Bắc cho biết: “Các DTLS trên địa bàn trước đây do Bảo tàng tỉnh xây dựng, quản lý và trùng tu khang trang, thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan. Hiện nay, các DTLS đã chuyển về cho xã quản lý. Để phát huy hết các giá trị của DTLS trên địa bàn, UBND xã đã có kế hoạch bảo vệ, nâng cấp, dọn vệ sinh và tiếp đón khách du lịch; chỉ đạo Đoàn thanh niên, trường học thường xuyên tổ chức vệ sinh, dâng hương, dâng hoa tại các di tích nhằm tỏ lòng biết ơn các thế hệ cha ông đi trước”.

Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú TH và THCS số 1 Dân Hóa Nguyễn Văn Chương chia sẻ: “Đóng chân trên địa bàn xã có nhiều DTLS quốc gia là niềm vinh dự, tự hào của thầy trò chúng tôi. Do đó, nhà trường thường xuyên tổ chức cho giáo viên, học sinh đến các “địa chỉ đỏ” dọn vệ sinh, dâng hương, dâng hoa, nói chuyện lịch sử, kết nạp đoàn, đội để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ”.

Xuân Vương