QTO - Thời khắc giao mùa có cơn mưa trong trẻo, từng sợi dìu nhau xuống những vườn cà phê. Tiếng tí tách rót vào lòng đất như giọt đắng kể chuyện thăng trầm của một loài cây cho hạt.
Trời vào thu. Rừng ngàn sớm chiều mây phủ. Phố núi chìm trong giăng giăng bụi trắng có lẫn mùi hương thân thuộc. Giao thời mưa bay thật đẹp, cùng khoảnh khắc thị trấn Khe Sanh khoe những cung bậc cảm xúc. Có cánh hoa như loài bạch tuyết mai rời cành lãng đãng chao nghiêng, nhường chỗ cho chùm nhuỵ nõn nà khởi nguồn của hạt vàng đen đầy hương vị.
Đó là hương vị thổ ngàn, từng níu bước chân ai lạc vào nơi chòng chành sương sớm. Khác với mùi nước hoa dưới phố, cũng không giống hương liệu từ những sản phẩm công nghiệp. Arabica, cái tên nghe thật xa xôi so với tiếng mẹ, nhưng lại chọn vùng đất đỏ này để định danh và tỏa hương.
![]() |
| Minh họa: S.T |
Nếu lách khỏi đám đông, ưu tiên một lần đến Khe Sanh, ngồi bên tách cà phê dậy hương quyện vào sớm lạnh, ngắm làn sương trắng ngoài cửa sổ, đó là lúc thú vị nhất để khám phá… nỗi cô đơn! Hóa ra, hương vị thổ ngàn phối hợp cùng nỗi cô đơn sẽ tìm ra góc khuất của đất trời, thấu được cõi riêng của nhân gian, hiểu đủ đầy lòng mình. Hãy nếm giọt đắng khi tách rời tạp âm của phố đông, sẽ thấy được cả hình hài mùi hương, như sờ vào được, cảm nhận được sự ướt át đến xiêu lòng.
Những năm đầu thế kỷ hai mươi, giống cà phê Arabica vượt đại dương đến gieo xuống vùng đồi Hướng Hóa. Đất đỏ bazan màu mỡ cùng khí hậu mát mẻ quanh năm, tạo nên hương vị vô cùng đặc biệt - thanh chua nhẹ nhàng nơi đầu lưỡi, rồi lưu lại vị ngọt vào cả thanh âm. Cây cứ ngỡ mọc lên rồi dâng hiến thơm tho, ngọt đắng cho đời thì vô tư tồn tại. Nhưng khi mảnh đất Khe Sanh trở thành nơi giao tranh khốc liệt, thì cây cà phê cũng không thể đứng ngoài đau thương, mất mát của dân tộc. Những đồn điền trở thành trận địa, những đồi cà phê bị xới lên vùi xuống. Trời Khe Sanh không che chở nổi, mây ngàn thay bằng khói bom mịt mờ, lá xanh mướt từng nâng niu giọt sương lành nay rụi dưới chảo tàn chiến tranh.
Ngỡ như tên tuổi cà phê Khe Sanh biến mất khỏi bản đồ sản phẩm nổi tiếng thế giới, thế mà âm thầm đứng dậy trên từng vết tích.
Trong lần tôi cùng đêm đợi sáng, ngắm chồi mở mắt, quán cà phê thương hiệu Khe Sanh bên đường cũng chong đèn đợi khách không ngủ. Tôi ghé lại, trong trời thu se se, gặp cô chủ quán nồng nàn như bông dã quỳ ven đường, vồn vã mời tôi một cốc cà phê Arabica nguyên chất. Mùi thơm như đánh thức cả cảnh khuya, đưa tôi lạc vào chốn đê mê. Từ vị đắng nơi chót lưỡi, âm ấm đầu môi; vị chua chua nhẹ nhàng như thoáng qua để dành chỗ cho vị ngọt ngào ngấm vào ngóc ngách vị giác.
Mùa mưa bay đã về, cũng là lúc mùa lễ hội bắt đầu, khi miền xuôi tìm về miền ngược, khi đất trời giao hòa, âm dương hòa quyện trong nhịp sống đại ngàn. Đó còn là mùa của những cuộc gặp gỡ, của những bàn tay tìm đến bàn tay…Trong không gian ấy, hương cà phê trăm tuổi lan tỏa, gợi nhắc một thế kỷ thủy chung, lắng đọng trong sắc nâu cánh gián sóng sánh, mang theo phong vị thời gian và vẻ tĩnh tại, thong dong của miền đất đỏ bazan.
Tôi ngồi giữa phố núi trùng điệp sương giăng, nhấp một ngụm cà phê Khe Sanh, không chỉ cảm nhận được hương vị đậm đà, nồng nàn của đất trời, mà còn thấu hiểu được hành trình hồi sinh kỳ diệu - hành trình của một loài cây đã đi qua dâu bể chiến tranh để tỏa hương ngọt ngào giữa cõi nhân gian. Mỗi lần trở lại Khe Sanh, tôi lại lấy thú uống cà phê để cảm nhận thay đổi của đất trời. Tôi muốn tự hào giới thiệu với bạn bè năm châu rằng cà phê Khe Sanh mang một hương vị riêng, đậm đà chẳng nơi nào có được. Và tôi chợt nghĩ, ly cà phê Khe Sanh cũng giống như miếng trầu mở đầu câu chuyện của người Việt, bởi mọi tâm tình bắt đầu bằng vị đắng cà phê.
Đoàn Duy Long









