QTO - Tập sách ảnh “Trường Sa-Quảng Trị: Sắc màu biên cương” của ông Hồ Thanh Thọ, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Nhật Lệ vừa xuất sắc đoạt giải B, Giải thưởng Văn học nghệ thuật (VHNT) năm 2025. Không dừng lại ở những khuôn hình đơn thuần, tập sách được ví như nhịp cầu nối liền tuyến đầu giữa trùng khơi với miền biên viễn tỉnh Quảng Trị. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị vừa có cuộc phỏng vấn ông Hồ Thanh Thọ về hành trình đi tìm những sắc màu ấn tượng của Tổ quốc.

Từ “đất lửa” đến nơi “đầu sóng”

- PV: Trước tiên, xin chúc mừng ông vừa đoạt giải B, Giải thưởng VHNT năm 2025. Cuốn sách ảnh “Trường Sa-Quảng Trị: Sắc màu biên cương” mang một cái tên ấn tượng, tạo ra sự kết nối giữa một vùng đất lửa ở miền Trung với quần đảo Trường Sa thân yêu của Tổ quốc. Cơ duyên nào dẫn đến sự kết nối này, thưa ông?

- Ông Hồ Thanh Thọ: Trước hết, tôi xin cảm ơn Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam và Ban Tổ chức Giải thưởng VHNT năm 2025 đã ghi nhận nỗ lực lao động nghệ thuật của tôi qua cuốn sách ảnh nghệ thuật “Trường Sa- Quảng Trị: Sắc màu biên cương”.

Tháng 4/2023, tôi có chuyến công tác tại Trường Sa, được tận mắt chứng kiến, trải nghiệm cuộc sống, hoạt động huấn luyện gian khó nhưng rất đỗi kiên cường của quân và dân nơi đây. Những khoảnh khắc đời thường mà xúc động đã để lại trong tôi rung cảm sâu sắc. Trở về, tôi đã lựa chọn hơn 70 tác phẩm tiêu biểu để tổ chức triển lãm ảnh “Trường Sa-Quảng Trị: Sắc màu biên cương”. Triển lãm không chỉ giới thiệu những lát cắt chân thực về biển đảo Tổ quốc, mà còn là tiền đề quan trọng để tôi tiếp tục ấp ủ, hoàn thiện tập sách ảnh sau này.

Ông Hồ Thanh Thọ bên những bức ảnh giàu cảm xúc - Ảnh: Q.H

Sau chuyến đi Trường Sa, thấy rõ sự hy sinh thầm lặng nơi đầu sóng, ngọn gió, tôi nhớ đến, càng đồng cảm sâu sắc với cuộc sống, nhiệm vụ của các cán bộ, chiến sĩ, người dân miền biên viễn quê mình. Tôi nhận thấy, dù cách xa nhau hàng nghìn cây số nhưng giữa 2 vùng đất có một điểm chung là quân và dân đều kiên cường, giàu lòng yêu nước, bền bỉ giữ đất, giữ biển... Sự tương đồng ấy đã thôi thúc tôi kết nối 2 không gian địa lý tưởng như rất xa, để tạo nên một câu chuyện chung, hòa quyện trong mạch cảm xúc thiêng liêng.

- P.V: Với một người cầm máy, đâu là “gam màu” chủ đạo mà ông muốn độc giả cảm nhận được khi lật mở những trang sách về Quảng Trị và Trường Sa?

- Ông Hồ Thanh Thọ: Khi nói đến “sắc màu biên cương”, tôi không chỉ muốn nói đến màu sắc thị giác theo nghĩa thuần túy nhiếp ảnh. Với tôi, “gam màu” chủ đạo chính là sắc màu của cảm xúc, của khoảnh khắc về những người con của Tổ quốc nơi biên giới, đảo xa. Đó là màu xanh áo lính giữa mênh mang biển trời Trường Sa và đại ngàn Trường Sơn; là màu nắng gió, mồ hôi, nụ cười đọng trên gương mặt của chiến sĩ, người dân vùng biên; là màu của những lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió… Tôi mong khi lật từng trang sách, người xem không chỉ nhìn thấy phong cảnh, mà còn cảm nhận rõ hơi thở cuộc sống, sự ấm áp của tình quân dân và niềm tự hào về chủ quyền biên cương.

Ghi trọn từng khoảnh khắc

- P.V: Thực hiện một tập sách ảnh về biên giới, hải đảo chưa bao giờ là việc dễ. Vậy, ông có thể chia sẻ về những thử thách mà mình đã vượt qua?

- Ông Hồ Thanh Thọ: (cười) Ở Trường Sa thì có lẽ đó là cơn say sóng! Tôi vốn không quen sóng nước, nên ngay khi tàu cập đảo đầu tiên, tôi đã phải dùng thuốc chống say để được đặt chân lên đảo sớm nhất, bắt kịp những khoảnh khắc quý giá. Một kỷ niệm đáng nhớ khác là khi chụp cảnh hoàng hôn trên đảo Trường Sa Lớn. Khung cảnh quá đỗi bình yên, nơi biển-trời-người như hòa làm một. Vì thao tác quá nhanh để kịp “bắt” lấy ánh sáng vàng cuối ngày, tôi đã làm rơi và hư hỏng một thiết bị quan trọng. Lúc đó, vừa tiếc, vừa lo nhưng khi nhìn lại thành phẩm, tôi biết sự đánh đổi là hoàn toàn xứng đáng.

- P.V: Để có sự chân thực trong từng khung hình về đời sống của cán bộ, chiến sĩ và người dân, ông đã làm thế nào?

- Ông Hồ Thanh Thọ: Tôi luôn cố gắng dành thời gian lắng nghe, hàn huyên, chia sẻ những câu chuyện đời thường để xóa đi khoảng cách giữa “người cầm máy” và “nhân vật”, từ đó tạo nên sự gần gũi, tin cậy, khơi mở những cảm xúc chân thật. Khi khoảng cách ấy được thu hẹp, nhân vật không còn cảm giác mình đang được “chụp ảnh” mà sống đúng với nhịp điệu thường ngày. Trong quá trình tác nghiệp, tôi cũng sử dụng thiết bị một cách linh hoạt, chủ động trong việc điều chỉnh khoảng cách, hạn chế tối đa sự can thiệp vào không gian sinh hoạt của nhân vật.

Làm nghề với tất cả sự tri ân

- P.V: Nhiều người đánh giá tác phẩm của ông rất giàu cảm xúc. Ông đã cài cắm yếu tố nghệ thuật vào từng khuôn hình như thế nào?

- Ông Hồ Thanh Thọ: Theo tôi, nghệ thuật trước hết là khả năng nhận ra và ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong đời sống, từ những sự kiện lớn đến những sinh hoạt thường ngày bằng cảm quan riêng của người nghệ sĩ. Vì vậy, khi tiếp cận các đề tài biên giới, hải đảo hay những hoạt động mang tính chính trị-xã hội, tôi luôn cố gắng tìm và giữ lại những khoảnh khắc “đắt giá”. Thực tế, dù hoạt động có vẻ khô khan đến đâu thì vẫn luôn tồn tại những khoảnh khắc rất đẹp. Đó chính là nơi nghệ thuật được hình thành, chỉ cần người cầm máy đủ nhạy cảm để nắm bắt và lắng lại để cảm nhận.

- P.V: Từ những tác phẩm về Trường Sa và Quảng Trị trong tập sách, ông muốn nhắn gửi điều gì về chủ quyền và tình yêu quê hương, đất nước?

- Ông Hồ Thanh Thọ: “Chủ quyền” không phải là một khái niệm trừu tượng, xa vời. Nó kết tinh từ mồ hôi, nước mắt, máu xương… của biết bao thế hệ đã và đang ngày đêm âm thầm gìn giữ từng tấc đất, vùng trời, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc. Góp sức gìn giữ chủ quyền cũng chính là cách mỗi chúng ta thể hiện tình yêu quê hương, đất nước. Tôi nghĩ không chỉ kết tinh trong những điều lớn lao, tình yêu ấy bắt nguồn từ những hành động rất đời thường, bình dị. Tình yêu quê hương, đất nước sẽ vững bền hơn khi xuất phát từ sự thấu hiểu, trân trọng. Hiểu điều này, thế hệ trẻ sẽ hình thành ý thức, trách nhiệm, thêm tự hào và nhân lên khát vọng đóng góp, cống hiến cho đất nước, quê hương.

- P.V: Sau khi nhận giải thưởng từ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, ông có kế hoạch gì để đưa những “sắc màu biên cương” đến gần hơn nữa với công chúng?

- Ông Hồ Thanh Thọ: Thời gian qua, tôi đã giới thiệu các tác phẩm trong tập sách ảnh nghệ thuật “Trường Sa-Quảng Trị: Sắc màu biên cương” trong nhiều sự kiện, hoạt động. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn mong muốn tiếp tục được phối hợp với các cơ quan, đơn vị để tổ chức thêm các buổi trưng bày, triển lãm. Hiện, tôi đang dự định số hóa, chia sẻ tập sách cho các trang thông tin điện tử. Tôi vẫn sẽ tiếp tục cầm máy, ghi lại “sắc màu” của Tổ quốc để tri ân những người đã và đang ngày đêm thầm lặng gìn giữ biên cương.

- P.V: Xin cảm ơn ông!

Quang Hiệp (thực hiện)