QTO - “Ngọn lửa” đam mê được nhen lên từ một nhóm nhỏ, qua hơn 34 năm, đến nay, Câu lạc bộ (CLB) Đàn và hát dân ca Lộc Ninh (phường Đồng Thuận) đã khẳng định bước trưởng thành mới. Trước thềm hội nhập và phát triển, tiếng đàn, lời ca văn nghệ dân gian từ một làng, phố nhỏ nay quy mô hơn, đón chào thêm các thành viên mới với những cung bậc cảm xúc mới, ngân xa nét đẹp dân ca truyền thống của quê hương.

Năm 2024, CLB Đàn và hát dân ca xã Lộc Ninh (cũ) chính thức được thành lập sau hơn 34 năm gây dựng, ghi dấu một bước trưởng thành, phục hồi giá trị văn hóa của làng quê giàu truyền thống. Từ quy mô xã nhỏ, sau sáp nhập 3 địa phương Lộc Ninh, Bắc Lý và Quang Phú, phường Đồng Thuận trên đường đổi mới hôm nay như được tiếp thêm sức mạnh, động lực phát triển bởi những lời ca, điệu nhạc vốn mộc mạc nhưng níu giữ hồn quê trong trẻo, thanh bình: “Chào Lộc Ninh yêu thương những con đường hoa nở. Chào Quang Phú anh hùng. Bắc Lý vững bài ca. Nay ta về lại một nhà, cùng nhau chung tay xây dựng. Xây dựng phường Đồng Thuận một hướng đi lên” (Lời đầu của Tổ khúc dân ca quê hương trên đường đổi mới do CLB Đàn và hát dân ca Lộc Ninh sáng tác, biểu diễn).

Vị “thuyền trưởng” tâm huyết

Nếu CLB Đàn và hát dân ca Lộc Ninh được ví như một con thuyền lướt khơi xa thì Nghệ nhân dân gian Hoàng Thị Thanh (72 tuổi) là vị “thuyền trưởng” vững tay lái để đưa con thuyền vượt sóng thời gian đến bến bờ an toàn, ghi dấu thành công.

Sinh ra và lớn lên trên quê hương Lộc Ninh, là con thứ 4 trong một gia đình có 9 anh chị em, bố của bà Hoàng Thị Thanh là người có năng khiếu thanh nhạc. Các anh chị em, con cháu của bà cũng đam mê nghệ thuật, thành thạo các nhạc cụ, như: Kèn, sáo, trống, đàn bầu và đều có sở trường múa, hát, biên đạo… Từ đó, đã nuôi lớn tâm hồn, đam mê, cống hiến cho văn nghệ dân gian của bà và rồi bà trở thành Chủ nhiệm CLB Đàn và hát dân ca xã Lộc Ninh cũ (nay là phường Đồng Thuận).

Chủ nhiệm CLB Đàn và hát dân ca Lộc Ninh (phường Đồng Thuận) tự hào khi kể về các thành viên CLB - Ảnh: H.Trà

Từ một nhóm nhỏ khoảng 10 người yêu ca hát các làn điệu dân ca của quê hương (năm 1990) đến thành lập CLB Đàn và hát dân ca là cả một quãng thời gian dài với bao biến cố, nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đạo cụ và nhân tố con người. Nhưng nhờ những làn điệu dân ca da diết, như: Dân ca Bình Trị Thiên, hò khoan Lệ Thủy… đã lôi cuốn, thu hút sự chú ý và nhiệt tình tham gia của những nhân tố đam mê ca hát. Và sau không biết bao lần tập duyệt, tham gia hội thi, hội diễn, đến năm 2024, CLB mới chính thức có tên sau 34 năm miệt mài gây dựng: CLB Đàn và hát dân ca xã Lộc Ninh, với trên 30 thành viên. Trong đó người lớn tuổi nhất là 75 tuổi và người trẻ nhất ngoài 30 tuổi.

“Không âm thanh, ánh đèn sân khấu, không kinh phí, không đạo cụ chuyên nghiệp hay nhạc nền, nhưng những buổi tập luyện cứ kéo dài thời gian và nhiều dần lên các thành viên bởi sự nhiệt thành, lôi cuốn không dứt của những tâm hồn đồng điệu. Chỉ có lời ca, tiếng hát, tiếng cười giòn tan với phách nhịp tự chế bằng các ly tách uống trà, thanh gỗ mà tiếng hát ngân lên chưa bao giờ nguôi lặng…”, Chủ nhiệm CLB Hoàng Thị Thanh chia sẻ.

“Dù còn nhiều vất vả mưu sinh, nhưng cuộc sống của tôi giờ đây không thể thiếu đi lời ca, tiếng hát. Hễ cứ nghe âm vang tiếng trống, tiếng đàn, lời mời gọi của các đàn chị, đàn anh, tôi lại cố gắng bố trí thời gian để theo bạn diễn. Hòa vào không khí những làn điệu dân ca, tôi như quên đi bao lo toan của cuộc sống”, chị Nguyễn Trịnh Anh Tú, thành viên trẻ của CLB chia sẻ.

Gieo mầm dân ca cho thế hệ hôm nay

Tên phường Đồng Thuận vừa ra đời cũng là lúc những bài dân ca đã sớm được các nghệ nhân của CLB kịp thời hoàn thiện, tập luyện, dàn dựng và biểu diễn tại các buổi giao lưu, hội diễn, như: Đồng Thuận quê tôi trên đường đổi mới; Giữ gìn câu hát dân ca; Tổ khúc dân ca quê hương trên đường đổi mới… Qua đó gợi lên trong lòng mọi người dân thêm yêu tên đất, tên làng, yêu quê hương, đất nước.

Nghệ nhân dân gian Hoàng Thị Thanh, Chủ nhiệm CLB Đàn và hát dân ca Lộc Ninh cho biết: “Từ ngày chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, 3 địa phương về chung một nhà, CLB sinh hoạt nhiều hơn, có quy mô hơn, thu hút nhiều thành viên tham gia luyện tập. Mỗi tuần, CLB sinh hoạt một lần. Dù kinh phí hoạt động còn hạn chế, phần lớn là do các thành viên tự huy động, nhưng khi có chương trình hội diễn hoặc có đơn vị, địa phương mời diễn, các thành viên CLB đều cố gắng sắp xếp, dành thời gian cho luyện tập. Mỗi thành viên CLB có điểm chung là yêu vốn văn hóa truyền thống làng quê, hát hay, đàn giỏi, thông thạo các điệu lý, điệu nhạc, đam mê, nhiệt huyết”.

Câu lạc bộ Đàn và hát dân ca Lộc Ninh và các em học sinh biểu diễn ca khúc “Giữ gìn câu hát dân ca” - Ảnh: H.Trà

Hiện, CLB cũng đầu tư khá đầy đủ các đạo cụ, như: Trống đại, trống nắp, song loan, xập xèng, nhị… Vì vậy, việc tập luyện và biểu diễn ngày càng chuyên nghiệp, hấp dẫn hơn.

“Những lúc tham gia hội diễn, tùy vào chương trình, CLB huy động thêm học sinh tiểu học, THCS trên địa bàn và nhận được sự hưởng ứng tích cực của phụ huynh cùng các em học sinh. Đó cũng là tín hiệu đáng mừng, là cơ sở để đào tạo những “hạt giống” tiềm năng kế thừa, phát huy vốn văn hóa đặc trưng trong tương lai”, Phó Chủ nhiệm CLB Nguyễn Song Giãn bày tỏ tin tưởng.

 “Chính vì hội tụ đầy đủ tài năng, như: Hát, múa, nhạc, nên CLB Đàn và hát dân ca Lộc Ninh ngày càng phát triển, tự tin tham gia nhiều hội diễn lớn nhỏ. Các diễn viên không chuyên còn đặt nhiều bài hát lời mới vào dịp “mừng Đảng, mừng Xuân” hay các sự kiện mang tính thời sự của quê hương, đất nước... làm lay động lòng người. Đây chính là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống, là đội ngũ tuyên truyền có hiệu quả bằng lời ca tiếng hát. Sắp tới, để khuyến khích mở rộng quy mô hoạt động CLB, phường sẽ hoàn thiện các thủ tục cho ra mắt CLB với tên mới: CLB Đàn và hát dân ca phường Đồng Thuận. Từ đó, các nhân tố mới từ phường Bắc Lý, xã Quang Phú cũ sẽ tham gia, vang mãi khúc hát dân ca, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống quê hương Đồng Thuận”, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Thuận Hoàng Thế Việt trao đổi thêm.

Hương Trà