QTO - Hoạt động tập kết, kinh doanh cát sỏi phục vụ xây dựng là nhu cầu tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội, nhất là khi nhiều địa phương đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị và xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, thực tế tại một số địa bàn cho thấy, việc các bãi tập kết cát sỏi tồn tại xen kẽ trong khu dân cư phát sinh nhiều vấn đề về môi trường, giao thông và trật tự đô thị, đòi hỏi cấp có thẩm quyền cần rà soát, chấn chỉnh và quản lý chặt chẽ hơn.

Còn nhiều bất cập

Qua ghi nhận tại nhiều địa phương, dọc theo các tuyến đường liên thôn, liên xã, không khó để bắt gặp các bãi tập kết cát sỏi để kinh doanh nằm sát khu dân cư. Các bãi này chủ yếu tập kết vật liệu lộ thiên, có nơi nằm gần nhà dân, thậm chí sát chân cầu vượt đường sắt trên tuyến Quốc lộ 1 thuộc xã Nam Hải Lăng. Trong quá trình hoạt động, xe vận chuyển vật liệu ra vào thường xuyên, nhất là vào buổi sáng, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Nhiều hộ dân sinh sống gần các bãi tập kết cho biết, vào những ngày nắng, bụi từ cát sỏi và phương tiện vận chuyển phát tán trong không khí; khi trời mưa, bùn đất theo bánh xe kéo dài trên các tuyến đường dân sinh, gây trơn trượt, mất mỹ quan. Đáng chú ý, một số đoạn đường có dấu hiệu xuống cấp nhanh do xe có tải trọng lớn lưu thông thường xuyên.

Bãi tập kết, kinh doanh cát sỏi nằm ngay dưới chân cầu vượt đường sắt Quốc lộ 1 thuộc xã Nam Hải Lăng - Ảnh: N.V

Thực tế cũng cho thấy, trong số các bãi tập kết cát sỏi hiện có, chỉ một phần được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động, còn lại là các bãi hình thành tự phát từ lâu. Một số bãi được cấp phép từ thời điểm khu vực xung quanh còn thưa thớt dân cư, đến nay quá trình xây dựng nhà ở diễn ra mạnh mẽ làm thay đổi không gian sinh sống, khiến các bãi tập kết không còn phù hợp với điều kiện thực tế.

Việc các bãi tập kết cát sỏi tiếp tục tồn tại trong khu dân cư, nếu không được quản lý chặt chẽ, sẽ gây tác động tiêu cực đến môi trường sống, hạ tầng giao thông và đời sống Nhân dân, cần được xem xét, điều chỉnh kịp thời.

Rà soát cấp phép, tăng cường hậu kiểm

Liên quan đến vấn đề này, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Triệu Bình Trần Thiên Phong cho biết, sau khi báo chí phản ánh, đơn vị đã tiến hành rà soát sơ bộ và xác định trên địa bàn xã hiện có khoảng 10 bãi tập kết cát sỏi tự phát nằm xen kẽ trong khu dân cư. Đây là các bãi hình thành từ lâu, trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính mới. Hiện xã chỉ có một điểm tập kết cát sỏi được cấp phép.

Thời gian tới, phòng Kinh tế xã sẽ tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định; trường hợp đủ điều kiện sẽ xem xét cấp phép để đưa vào quản lý. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn và tình trạng người dân tận dụng đất vườn để tập kết vật liệu nên công tác quản lý gặp nhiều khó khăn.

Tại phường Quảng Trị, ông Lê Thanh Bình, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị cho biết, hiện trên địa bàn có 6 bãi tập kết, kinh doanh cát sỏi, 2 mỏ khai thác cát sỏi, 2 mỏ khai thác đất san lấp được cấp phép hoạt động. Riêng một số bãi trên tuyến đường Nguyễn Thị Lý chưa được cấp phép, là các bãi tự phát hình thành trước khi sáp nhập các phường của thị xã Quảng Trị (cũ).

Trước đây, UBND phường 2 đã kiểm tra và yêu cầu các chủ cơ sở bổ sung hồ sơ pháp lý, tuy nhiên đến nay, phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị vẫn chưa nhận được hồ sơ để thẩm định. Ngoài ra, tại đường Nguyễn Hoàng hiện có một bãi tập kết cát sỏi nhưng chưa rõ mục đích sử dụng.

Theo ông Bình, phường Quảng Trị mới được thành lập nên công tác rà soát ban đầu chưa bao quát hết. Sau khi kiện toàn tổ chức, phòng đã tham mưu UBND phường xây dựng kế hoạch kiểm tra, song việc triển khai chưa đạt tiến độ. Dự kiến trong năm 2026, phòng sẽ phối hợp với Công an phường tổ chức kiểm tra các bãi tập kết cát sỏi để xử lý theo quy định pháp luật cũng như tránh chồng chéo trong quá trình kiểm tra giữa các ngành.

Trong khi đó, Chủ tịch UBND xã Ái Tử Trần Thiện Nhân cho biết, các điểm tập kết cát sỏi chưa được cấp phép trên địa bàn trước đây hiện đã dừng hoạt động; xã chỉ còn một điểm tại thôn Bích Lộc Triêu đang hoạt động. Sắp tới, UBND xã chỉ đạo các ngành kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật.

Theo quy định, hoạt động tập kết, kinh doanh cát sỏi phải đáp ứng các điều kiện về đất đai, môi trường, an toàn giao thông và phù hợp quy hoạch. Do đó, việc rà soát toàn bộ các bãi tập kết vật liệu xây dựng, nhất là những bãi nằm trong khu dân cư, là yêu cầu cần thiết.

Đối với các bãi đã được cấp phép, cần tăng cường hậu kiểm, giám sát việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, hạn chế bụi, tiếng ồn và bảo đảm an toàn giao thông. Những bãi không còn phù hợp với quy hoạch hoặc gây ảnh hưởng kéo dài đến đời sống Nhân dân cần được xem xét điều chỉnh, di dời theo lộ trình phù hợp.

Về lâu dài, quy hoạch các bãi tập kết cát sỏi để kinh doanh cần tách biệt khỏi khu dân cư, gắn với hạ tầng giao thông đồng bộ là giải pháp căn cơ, góp phần bảo đảm phát triển kinh tế đi đôi với giữ gìn môi trường sống và bảo đảm an toàn giao thông, trật tự đô thị.

Nguyễn Vinh