Theo truyền thông Mỹ, Nepal chỉ thải ra một lượng rất nhỏ khí gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu, nhưng quốc gia này lại là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.

Là một quốc gia nhỏ, không giáp biển, Nepal có địa hình dốc và hiểm trở ở dãy Himalaya, lượng mưa lớn theo mùa và nằm trong khu vực có hoạt động kiến tạo mạnh. Do đó, Nepal dễ xảy ra các thảm họa như động đất, lở đất, lở tuyết, hạn hán và lũ lụt, trong đó có lũ do vỡ hồ băng.

Hiện trường lũ quét tàn phá nghiêm trọng ở khu vực Nuwakot (Nepal) ngày 27/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Khi khí hậu ấm lên, những thảm họa này ngày càng xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Theo Quỹ Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (WWF), các sông băng ở Nepal đang tan với tốc độ lên tới 15 m mỗi năm, làm mất ổn định các sườn núi và hình thành những vùng chứa nước không ổn định, có thể dẫn đến các trận lũ chết người.

Các nhà khoa học cho rằng trận lũ quét thảm khốc xảy ra ngày 26/8 một phần là do khối băng khổng lồ tách khỏi núi và rơi xuống thung lũng bên dưới.

Tuy nhiên, đây cũng là thực tế nghiệt ngã của biến đổi khí hậu: Những quốc gia ít chịu trách nhiệm nhất đối với vấn đề này thường lại phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Theo Our World in Data, Nepal đã phát thải khoảng 18,8 triệu tấn CO2 trong năm 2024, chiếm chưa đến 0,1% tổng lượng phát thải của thế giới. Tính bình quân, mỗi người dân tại quốc gia có khoảng 30 triệu dân này phát thải khoảng 0,63 tấn CO2.

Trong khi đó, Mỹ phát thải 4,9 tỷ tấn CO2 trong năm 2024, tương đương 14,2 tấn/người; Trung Quốc phát thải tổng cộng 12,3 tỷ tấn, tương đương 8,6 tấn/người,

Mặc dù lượng phát thải thấp, nhưng Nepal vẫn được xếp vào nhóm những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu trên thế giới. Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng do nghèo đói và phụ thuộc vào nông nghiệp.

Theo tổ chức Theo dõi Hành động Khí hậu, kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu của Nepal được đánh giá là phù hợp với mục tiêu 1,5 độ C, nghĩa là phù hợp với mục tiêu của Thỏa thuận Paris về hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nhưng xét cho cùng, Nepal có tương đối ít khả năng để ngăn chặn cuộc khủng hoảng này.

Liên quan trận lũ quét xảy ra ở biên giới giữa Nepal và Tây Tạng (Trung Quốc) ngày 26/8, các lực lượng cứu hộ đang khẩn trương tìm kiếm trong bùn đất và đống đổ nát khi hơn 1.400 người mất tích. Số nạn nhân thiệt mạng đã tăng lên ít nhất là 392 người.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) nhận định một vụ sụp băng đã gây ra hoạt động địa chấn và để lại hậu quả thảm khốc ở vùng hạ lưu thuộc Nepal và Tây Tạng. Cơ quan này cho biết: "Ban đầu, sự kiện này được ghi nhận là một trận động đất độ lớn 4,4 nhưng sau khi phân tích các dữ liệu địa chấn, có thể xác định đó thực chất là một vụ sụp băng". Lo ngại về nguy cơ xảy ra thêm lũ lụt vẫn hiện hữu do nước bị ứ đọng bởi những mảnh vỡ lớn đang chặn ngang thung lũng.

Theo Báo Tin tức và Dân tộc