QTO - Từ những tình huống vi phạm được tái hiện sinh động tại phiên tòa giả định, học sinh không chỉ hiểu rõ hơn các quy định pháp luật mà còn được trang bị kỹ năng ứng xử, tự bảo vệ mình. Đây là cách làm thiết thực, góp phần đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) trong trường học ở Quảng Trị.
Từ những phiên tòa giả định
Một phút nóng giận, một mâu thuẫn nhỏ hay sự chủ quan khi sử dụng mạng xã hội có thể dẫn đến những hậu quả khó lường. Điều đó được tái hiện sinh động qua các phiên tòa giả định tổ chức trong trường học ở Quảng Trị.
Chiều 22/10, tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Quảng Trị, 472 học sinh cùng 50 cán bộ, giáo viên theo dõi phiên tòa giả định xét xử các tội “Cố ý gây thương tích” và “Gây rối trật tự công cộng”. Chương trình do Đoàn Thanh niên Sở Tư pháp phối hợp với Đoàn Thanh niên Tòa án nhân dân tỉnh, Đoàn Thanh niên Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và nhà trường tổ chức, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026.
Không phải những điều luật khô khan trên trang giấy, câu chuyện tại phiên tòa bắt đầu từ những mâu thuẫn nhỏ nhưng không được giải quyết bằng đối thoại. Khi các bên mất bình tĩnh, sử dụng hung khí, lôi kéo người khác đánh nhau, hậu quả trở nên nghiêm trọng: một người tử vong, một người bị thương.
 |
| Phiên tòa giả định được tái hiện sinh động với đầy đủ thành phần tố tụng - Ảnh: P.P |
Những người gây án phải chịu các mức hình phạt tù khác nhau, cao nhất 9 năm 6 tháng tù; bốn bị cáo còn phải liên đới bồi thường gần 239 triệu đồng cho người đại diện hợp pháp của bị hại.
Qua phần xét hỏi, tranh luận và tuyên án, học sinh có cơ hội theo dõi diễn biến một vụ án, nhận diện hành vi vi phạm và hiểu trách nhiệm pháp lý của người trong cuộc. Đằng sau những bản án là bài học về kiểm soát cảm xúc, ứng xử trước bất đồng và hậu quả của hành động thiếu suy nghĩ.
Với em Lê Minh Hiếu, học sinh lớp nấu ăn, Trường trung cấp Công nghệ - Du lịch số 10, phiên tòa giả định về phòng, chống bạo lực học đường tổ chức tại trường vào tháng 4/2026 đã mang lại nhiều kiến thức thiết thực. Hiếu chia sẻ: “Thông qua “phiên tòa giả định”, em hiểu rõ hơn hậu quả của hành vi bạo lực học đường cũng như các quy định pháp luật liên quan. Từ đó, em ý thức hơn trong việc điều chỉnh hành vi, ứng xử phù hợp, tránh vi phạm pháp luật”.
Bên cạnh chủ đề bạo lực học đường, các phiên tòa giả định còn đề cập đến những nguy cơ trên không gian mạng. Tại Trường THCS Nguyễn Hữu Thận (xã Triệu Bình) phiên tòa về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tái hiện thủ đoạn chiếm quyền tài khoản Facebook, giả danh người quen để vay tiền. Tin tưởng người nhắn tin là bạn trai, nạn nhân đã ba lần chuyển tổng cộng 20 triệu đồng.
Từ tình huống này, học sinh được nhắc nhở không vội tin những yêu cầu chuyển tiền qua mạng xã hội, kể cả khi tài khoản mang tên người thân, bạn bè; cần xác minh qua kênh liên lạc khác và chủ động bảo vệ thông tin cá nhân.
Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật
Điểm chung của các phiên tòa giả định là đưa pháp luật đến với học sinh bằng những tình huống gần gũi, dễ hình dung. Thay vì chỉ nghe phổ biến quy định, các em được theo dõi quá trình giải quyết vụ án, từ hành vi vi phạm đến xét xử, tuyên án; qua đó hiểu rõ hơn ranh giới giữa cách ứng xử thông thường và hành vi có thể bị xử lý theo pháp luật.
Sau mỗi phiên tòa, hoạt động giao lưu, hỏi - đáp giúp học sinh củng cố kiến thức, giải đáp những điều còn băn khoăn và liên hệ với các tình huống trong đời sống. Đây cũng là dịp để cán bộ chuyên môn giải thích quy định pháp luật, hướng dẫn các em cách phòng ngừa vi phạm và lựa chọn cách ứng xử phù hợp.
Bà Nguyễn Thị Hồng Luyến, Trưởng phòng PBGDPL và Theo dõi thi hành pháp luật (Sở Tư pháp) tỉnh cho biết, từ đầu năm đến nay, Sở Tư pháp đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức 4 phiên tòa giả định tại các trường học trên địa bàn tỉnh. Đây là hình thức đổi mới cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả PBGDPL trong học sinh. Thông qua những tình huống cụ thể, các quy định vốn được thể hiện bằng ngôn ngữ pháp lý trở nên gần gũi, giúp các em dễ theo dõi và ghi nhớ.
Không chỉ bổ sung kiến thức, mô hình còn giúp học sinh nhận diện hành vi sai trái, hiểu hậu quả pháp lý và biết điều chỉnh cách ứng xử. Từ những câu chuyện về bạo lực học đường đến thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, các em được trang bị thêm kỹ năng giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại, kiểm soát cảm xúc và thận trọng trước những thông tin bất thường trên môi trường số.
Sự phối hợp giữa ngành tư pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức Đoàn và nhà trường đã góp phần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, PBGDPL. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn chủ động suy nghĩ, đặt câu hỏi và liên hệ với bản thân.
Từ những phiên tòa giả định, công tác PBGDPL trong trường học ở Quảng Trị hướng đến mục tiêu giúp học sinh hiểu luật, tôn trọng pháp luật và biết vận dụng vào cuộc sống. Bởi giá trị của một phiên tòa không chỉ nằm ở lời tuyên án mà còn ở những bài học được ghi nhớ, góp phần ngăn ngừa vi phạm và hình thành cách ứng xử có trách nhiệm trong mỗi học sinh.
Phan Phương
