QTO - Qua thanh tra Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải (gọi tắt là Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải), Thanh tra tỉnh đã chỉ ra nhiều sai phạm, tồn tại vi phạm các quy định về quản lý tài chính, kế toán, thực hiện nghĩa vụ thuế và công tác quản lý sử dụng đất cần được chấn chỉnh, khắc phục theo quy định của pháp luật.

Từ sai phạm tài chính, kế toán, nghĩa vụ thuế...

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh phát hiện Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải vẫn thực hiện quy chế quản lý nợ theo Thông tư số 228/2009/TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính, dù văn bản này đã hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/10/2019. Việc sử dụng quỹ phúc lợi để chi cho một số nội dung chưa phù hợp với quy định của Nghị định số 91/2015/NĐ-CP, ngày 13/10/2015 của Chính phủ như: Chi hỗ trợ cho các ngày lễ lớn, hỗ trợ lắp đặt camera an ninh, hỗ trợ đại hội... cho một số đơn vị ngoài công ty.

Hạch toán tài khoản không đúng chế độ kế toán theo quy định tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC khi ghi nhận nguồn thu từ các hợp đồng giao khoán theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP vào tài khoản 333.7 dẫn đến ghi nhận thiếu tổng thu nhập trong kỳ số tiền 893,369 triệu đồng (năm 2024: 499 triệu đồng; năm 2025: 394,4 triệu đồng). Việc làm sai quy định này dẫn đến việc xác định thiếu thu nhập chịu thuế và kê khai, nộp thiếu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp với số tiền 166,842 triệu đồng (năm 2024: 99,794 triệu đồng; năm 2025: 67,048 triệu đồng).

Còn 110,7ha đất lâm nghiệp Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Triệu Hải chưa bàn giao về cho địa phương - Ảnh: B.T

Việc hạch toán doanh thu, chi phí từ các hợp đồng hợp tác liên kết trồng rừng chưa phù hợp với chuẩn mực kế toán và quy định tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Theo đó, Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải ghi nhận toàn bộ doanh thu, chi phí phát sinh từ các hợp đồng hợp tác kinh doanh với các tổ chức, cá nhân trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thay vì ghi nhận phần doanh thu, chi phí tương ứng với quyền lợi và nghĩa vụ của công ty theo hợp đồng.

Thể hiện rõ như, đối với chi phí bảo vệ rừng năm thứ 6 và chi phí thiết kế khai thác, tiền thuê đất, công ty thực hiện chi trả và thu hồi 100% giá trị chi phí. Trong khi theo hợp đồng đã ký kết các khoản chi phí này phải được phân bổ theo tỷ lệ góp vốn giữa các bên là công ty 65%, bên liên kết 35%.

Hồ sơ thanh toán đối với một số hợp đồng giao khoán trồng rừng, bảo vệ rừng chưa bảo đảm theo quy định của Luật Kế toán. Theo đó, công ty ký hợp đồng với một cá nhân đứng tên nhận khoán, nhưng khi thực hiện thanh toán đã thanh toán cho nhiều cá nhân không đứng tên trong hợp đồng giao khoán. Hồ sơ thanh toán không có đầy đủ tài liệu chứng minh đối tượng nhận khoán, khối lượng công việc và giá trị công việc hoàn thành của từng cá nhân làm căn cứ thanh toán và chi trả.

Công tác hạch toán chi phí sản xuất cây giống chưa xác định, tập hợp đầy đủ chi phí sản xuất cây giống để xác định giá thành sản phẩm cây giống (cây keo các loại) tại tổ vườn ươm.

Ngoài ra, qua thanh tra còn cho thấy rõ công ty quản lý, lưu trữ chứng từ kế toán còn hạn chế, thiếu đầy đủ. Việc sắp xếp chứng từ, đặc biệt là chứng từ thanh toán chuyển khoản chưa bảo đảm tính khoa học và hệ thống. Việc này  gây khó khăn cho công tác kiểm tra, đối chiếu, tổng hợp số liệu và phục vụ tra cứu khi cần thiết.

... Đến quản lý, sử dụng đất

Qua thanh tra lĩnh vực quản lý, sử dụng đất, cho thấy Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục hành chính về đất đai sau khi có biến động diện tích đất thuê theo quy định của Luật Đất đai năm 2024. Cụ thể, chưa thực hiện đăng ký biến động đối với diện tích 10.650m2 đất tại xã Hải Lăng đã được UBND tỉnh thu hồi theo Quyết định số 1038/QĐ-UBND ngày 19/5/2023; chưa thực hiện điều chỉnh hợp đồng thuê đất cho phù hợp với diện tích đã được cập nhật trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) theo quy định của pháp luật về đất đai. Chưa thực hiện việc cấp đổi 3 GCNQSDĐ theo Quyết định số 4243/QĐ-UBND, ngày 15/12/2021 của UBND tỉnh Quảng Trị với diện tích 775,99ha (tại các xã Triệu Thượng, Hải Phú và Hải Lâm).

Chưa thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục giao khoán, công tác lập, quản lý hồ sơ giao khoán theo quy định tại Nghị định số 168/2016/NĐ-CP và các quy định của pháp luật có liên quan. Cụ thể: Chưa thực hiện công khai thông tin và niêm yết danh sách đối tượng được nhận khoán theo quy định; một số hợp đồng giao khoán được lập chưa đầy đủ nội dung theo mẫu quy định, có nội dung chưa phù hợp với quy định của pháp luật; lập, ký kết một số hồ sơ giao khoán chưa bảo đảm trình tự, thời gian theo quy định; hồ sơ giao khoán đối với nhóm hộ chưa đầy đủ thành phần hồ sơ theo quy định của Nghị định số 168/2016/NĐ-CP và Bộ luật Dân sự năm 2015 nên chưa bảo đảm căn cứ pháp lý trong việc giao kết hợp đồng.

Công ty thực hiện liên kết góp vốn đầu tư để trồng rừng kinh tế đối với 37 tổ chức, cá nhân với diện tích 2.353ha, nhưng chưa lập đầy đủ hồ sơ pháp lý đối với hợp đồng góp vốn đầu tư trồng rừng đã ký kết với nhóm hộ; hồ sơ không có văn bản cử người đại diện hoặc văn bản ủy quyền của các thành viên trong nhóm theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên chưa bảo đảm căn cứ pháp lý trong việc giao kết hợp đồng.

Theo phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt, tổng diện tích đất công ty được phép để lại quản lý, sử dụng 4.066ha và diện tích phải bàn giao về địa phương quản lý 986,94ha. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, công ty chưa hoàn thành việc thực hiện phương án sử dụng đất theo quyết định của UBND tỉnh khi mới bàn giao về cho địa phương được 876,24ha. Còn 110,7ha đất thuộc tiểu khu 823, phường Quảng Trị (trước đây thuộc địa bàn xã Hải Lệ, TX. Quảng Trị) chưa bàn giao về cho địa phương. Diện tích này hiện công ty đang quản lý, sử dụng, trong đó có 52,3ha công ty đang trực tiếp sản xuất; 58,4ha đất công ty thực hiện giao khoán theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP. Việc này ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt và hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Liên quan đến vấn đề quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp được công ty chuyển giao về cho các địa phương, qua thanh tra phát hiện trên địa bàn xã Ái Tử còn 25,35ha đất UBND xã chưa hoàn thành việc xử lý các tài sản trên đất theo quy định. Tại địa bàn phường Quảng Trị hiện có 42,2ha đất đang bị người dân lấn chiếm.

Trách nhiệm và biện pháp xử lý

Qua làm rõ các sai phạm, hạn chế về tài chính, kế toán và nghĩa vụ thuế, Thanh tra tỉnh kết luận: Các sai phạm, tồn tại trên không chỉ vi phạm các quy định về quản lý tài chính, kế toán và quản trị doanh nghiệp, mà còn làm ảnh hưởng đến tính trung thực, đầy đủ của thông tin kế toán, báo cáo tài chính. Trách nhiệm thuộc về Hội đồng thành viên, Giám đốc công ty trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Kế toán và bộ phận tài vụ trong việc tham mưu, tổ chức hạch toán, lập báo cáo tài chính, kê khai nghĩa vụ thuế; lập hồ sơ, quản lý hợp đồng, thanh toán, lưu trữ chứng từ và tổ chức thực hiện các hợp đồng giao khoán, hợp tác liên kết theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Để xảy ra các sai phạm trong quản lý, sử dụng đất, trách nhiệm thuộc về Giám đốc, Hội đồng thành viên, kiểm soát viên, các bộ phận chuyên môn có liên quan trong tham mưu, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát công tác quản lý, sử dụng đất, quản lý hợp đồng giao khoán theo quy định.

Việc chưa kịp thời xử lý tài sản trên đất và xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp lấn, chiếm đất để làm cơ sở xây dựng phương án giao đất cho người dân đối với diện tích từ Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải giao về địa phương trách nhiệm thuộc về UBND xã Ái Tử, UBND phường Quảng Trị.

Trên cơ sở kết luận các sai phạm, tồn tại, về xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh yêu cầu Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải, UBND xã Ái Tử và UBND phường Quảng Trị tổ chức kiểm điểm trách nhiệm, rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan; đồng thời, thực hiện các biện pháp khắc phục, chấn chỉnh các sai phạm.

Thanh tra tỉnh cũng đã ban hành quyết định thu hồi số tiền 166,842 triệu đồng Công ty Lâm nghiệp Triệu Hải kê khai thiếu thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp cho ngân sách nhà nước.

Bùi Thành