QTO - Với mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, tiến tới xây dựng Tòa án thông minh theo định hướng cải cách tư pháp và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, thời gian qua, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Quảng Trị đã đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp sáng tạo, linh hoạt về CĐS. Qua đó, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả; nâng cao chất lượng xét xử, giảm thời gian giải quyết vụ án, tăng cường khả năng quản trị, điều hành của lãnh đạo các cấp; đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận công lý nhanh chóng, công khai và bình đẳng.

Đẩy mạnh xét xử trực tuyến

Theo Phó Chánh án TAND tỉnh Trần Văn Phương, một trong những hoạt động CĐS nổi bật của TAND tỉnh chính là đẩy mạnh triển khai xét xử trực tuyến. Đến cuối tháng 6/2026, tuy các đơn vị chưa được TAND Tối cao lắp đặt hệ thống xét xử trực tuyến, nhưng TAND tỉnh đã chỉ đạo Văn phòng khắc phục mọi khó khăn để có giải pháp hỗ trợ các Tòa án khu vực tổ chức xét xử trực tuyến trên nền tảng hệ thống truyền hình hội nghị Tòa án.

Hiện tại, Cục Công nghệ thông tin, TAND Tối cao đã phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) lắp đặt xong hệ thống xét xử trực tuyến cho TAND tỉnh và TAND các khu vực. TAND tỉnh và TAND các khu vực tổ chức xét xử thử nghiệm trên hệ thống mới để đánh giá thiết bị trước khi ký nghiệm thu bàn giao.

Khó khăn đặt ra là các cơ sở giam giữ của Công an tỉnh chưa có hệ thống xét xử trực tuyến nên mỗi lần có lịch xét xử trực tuyến, các đơn vị phải mang hệ thống máy tính đến các cơ sở giam giữ hoặc mượn phòng xét xử của Tòa án khu vực để trích xuất bị cáo đến.

Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị nỗ lực nâng cao chất lượng xét xử trực tuyến - Ảnh: TAND tỉnh

Từ đầu năm 2026 đến nay, TAND 2 cấp đã xét xử 82 phiên tòa trực tuyến (TAND tỉnh tổ chức 19 phiên tòa, TAND khu vực tổ chức 63 phiên tòa). Đáng chú ý, trong đó, đơn vị đã tổ chức được 4 phiên tòa trực tuyến truyền đến các đơn vị trong TAND 2 cấp để cùng theo dõi và tổ chức họp rút kinh nghiệm sau khi kết thúc phiên tòa.

Ngoài ra, TAND tỉnh đã bố trí điểm cầu thành phần tại TAND tỉnh để Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP. Đà Nẵng xét xử phúc thẩm trực tuyến với 49 phiên tòa hình sự, dân sự và hành chính.

Bên cạnh đó, hệ thống hội nghị truyền hình của ngành Tòa án thời gian qua được đơn vị khai thác thường xuyên, hiệu quả. Ngoài việc sử dụng để theo dõi các hội nghị trực tuyến do TAND Tối cao tổ chức, TAND tỉnh còn sử dụng để tổ chức các hội nghị giao ban định kỳ, hội nghị sơ kết công tác Tòa án; các lớp tập huấn về triển khai những phần mềm ứng dụng; trao đổi, giải đáp những nội dung liên quan đến nghiệp vụ, xử lý các vấn đề đột xuất trong hoạt động CĐS và ứng dụng công nghệ thông tin còn vướng mắc… Ngoài ra, hệ thống này trong thời gian qua còn được TAND tỉnh sử dụng để xét xử trực tuyến và xét xử trực tuyến rút kinh nghiệm trong TAND 2 cấp đạt hiệu quả cao.

Chuyển đổi số vì người dân, doanh nghiệp

Phó Chánh án TAND tỉnh Trần Văn Phương cho biết, với mục tiêu lấy lợi ích của người dân, doanh nghiệp là trung tâm của CĐS, TAND tỉnh đã nỗ lực triển khai CĐS toàn diện trên mọi mặt công tác. Đơn vị đã khai thác hiệu quả các hệ thống phần mềm do TAND Tối cao triển khai, như: Phần mềm thống kê các loại vụ án, phần mềm quản lý văn bản điều hành, phần mềm số hóa hồ sơ các vụ án... và mới đây là thí điểm nền tảng quản lý án toàn trình đối với phân hệ án hình sự và thi hành án hình sự-cốt lõi của Tòa án điện tử. Đồng thời, đơn vị tích cực khai thác, đóng góp câu hỏi và câu trả lời trên phần mềm trợ lý ảo Tòa án…

Đến nay, 100% đội ngũ nhân sự của TAND tỉnh đã thực hiện công việc trên môi trường số; 100% bản án có hiệu lực pháp luật được công khai trên cổng thông tin điện tử của TAND tỉnh, bảo đảm thông tin minh bạch, kịp thời. Nhờ đó, người dân, doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, dễ dàng theo dõi tiến trình xử lý hồ sơ minh bạch, rõ ràng hoặc theo dõi các bản án. Ngoài ra, TAND tỉnh còn tăng cường học hỏi kinh nghiệm, trao đổi, chia sẻ về CĐS với TAND các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Một nội dung khác trong CĐS cũng được TAND tỉnh triển khai hiệu quả là chữ ký số và cập nhật dữ liệu. Theo đó, TAND 2 cấp tỉnh hoàn thành việc đăng ký chữ ký số cho đội ngũ lãnh đạo TAND 2 cấp và tổ chức tập huấn sử dụng chữ ký số. Hiện nay, tại TAND tỉnh và các đơn vị Tòa án khu vực đều sử dụng chữ ký số đối với các văn bản hành chính gửi trên hệ thống phần mềm quản lý văn bản điều hành theo đúng yêu cầu của TAND Tối cao.

Công tác gửi-nhận văn bản hành chính giữa các đơn vị, với TAND Tối cao và các cơ quan, ban, ngành trong tỉnh đều được thực hiện liên thông qua hệ thống văn bản điều hành. 100% văn bản hành chính được xử lý trên môi trường điện tử.

TAND tỉnh cũng đã ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo các đơn vị thực hiện nghiêm túc việc cập nhật dữ liệu hồ sơ các loại vụ, việc vào phần mềm quản lý nghiệp vụ thụ lý, giải quyết các loại vụ việc của Tòa án. Ngoài ra, để thực hiện nghiêm ý kiến chỉ đạo của Chánh án TAND Tối cao về làm sạch dữ liệu trên phần mềm quản lý Tòa án, các đơn vị đã rà soát, đối chiếu, cập nhật đầy đủ, chính xác toàn bộ dữ liệu các vụ việc đã thụ lý nhưng chưa giải quyết từ trước ngày 1/10/2025 đến hết ngày 30/4/2026 lên hệ thống phần mềm quản lý án và gửi các báo cáo số liệu đầy đủ, đúng thời gian theo yêu cầu của Cục Công nghệ thông tin. Kể từ ngày 1/5/2026, các đơn vị đã bắt đầu việc nhập dữ liệu trong thời gian 16 giờ hành chính lên hệ thống phần mềm quản lý án.

Phó Chánh án TAND tỉnh Trần Văn Phương cho biết, những khó khăn của đơn vị trong triển khai CĐS chính là năng lực số của đội ngũ nhân lực ngành Tòa án còn hạn chế; hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị ở một số Tòa án khu vực chưa đáp ứng được yêu cầu CĐS. Không ít người dân, doanh nghiệp vẫn còn tâm lý ngại thay đổi, chưa dám tiếp cận cái mới trong CĐS của ngành Tòa án.

Thời gian tới, TAND tỉnh sẽ tiếp tục triển khai mạnh mẽ các giải pháp về CĐS theo tinh thần chỉ đạo của TAND Tối cao, đáp ứng các nhiệm vụ, mục tiêu đề ra, hướng tới hoàn thành việc xây dựng Tòa án điện tử; nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhân lực ngành Tòa án và nâng cấp hạ tầng công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, chú trọng công tác phối hợp với chính quyền các cấp, sở, ngành để hoàn thiện các điểm cầu thành phần trực tuyến.

Đặc biệt, tập trung thực hiện kế hoạch hành động của TAND Tối cao về 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về CĐS trong TAND theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả.

Mai Nhân