QTO - Thực tế hiện nay, khối lượng án, vụ việc ngày càng gia tăng, tính chất tranh chấp cũng ngày càng phức tạp, đặt ra nhiều áp lực đối với các Tòa án nhân dân (TAND) khu vực. Trước yêu cầu đó, việc xây dựng và triển khai quy chế phối hợp giữa TAND khu vực với chính quyền địa phương là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn trong hoạt động tố tụng, nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

TAND khu vực 5-Quảng Trị (hợp nhất TAND huyện Cam Lộ và TP. Đông Hà (cũ) đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, phụ trách địa bàn các phường Đông Hà, Nam Đông Hà và các xã Hiếu Giang, Cam Lộ, theo Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15, ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thành lập TAND cấp tỉnh, TAND khu vực và quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của TAND cấp tỉnh, TAND khu vực.

Trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, việc vận hành mô hình TAND khu vực đặt ra nhiều khó khăn cần được tháo gỡ. Khi TAND cấp huyện không còn hoạt động, thay vào đó là TAND khu vực với địa bàn phụ trách rộng hơn, mối liên hệ hành chính-tư pháp truyền thống cũng có sự thay đổi.

Điều này khiến các thẩm phán gặp không ít khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục tố tụng như: Định giá tài sản, xem xét, thẩm định tại chỗ, tống đạt văn bản tố tụng, xác minh chứng cứ... Trong khi đó, chính quyền cấp xã, phường sau sáp nhập cần có cơ chế phối hợp phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Tòa án nhân dân khu vực 5 ký kết quy chế phối hợp với UBND các xã, phường trên địa bàn phụ trách - Ảnh: TANDKV

Chánh án TAND khu vực 5 Lê Thiết Hùng cho biết, ngày 19/12/2025, TAND khu vực 5-Quảng Trị đã tổ chức ký kết quy chế phối hợp với UBND các phường, xã: Đông Hà, Nam Đông Hà, Hiếu Giang, Cam Lộ trong công tác giải quyết vụ án dân sự, hành chính và việc dân sự.

Quy chế tập trung vào các nội dung như cấp, tống đạt văn bản tố tụng; cung cấp tài liệu, chứng cứ; xem xét, thẩm định tại chỗ; chứng kiến việc đo đạc, định giá tài sản; phối hợp giải quyết các vụ án dân sự, hành chính có liên quan đến UBND cấp xã hoặc Chủ tịch UBND cấp xã; gửi bản án, quyết định của TAND khu vực đến chính quyền địa phương theo quy định…

Từ ngày 1/10/2025 đến nay, TAND khu vực 5 đã thụ lý, giải quyết 1.254 vụ việc các loại. Bước đầu cho thấy, quy chế phối hợp đã góp phần rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí tố tụng. Trước đây, việc xác minh thông tin phải được thực hiện qua nhiều khâu trung gian; nay, quy chế phối hợp trực tiếp giữa TAND khu vực và chính quyền cấp xã, phường đã rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục tố tụng.

Theo số liệu của TAND khu vực 5, tỉ lệ giải quyết án đạt 98% và không có án quá hạn. Chất lượng thu thập chứng cứ cũng được nâng lên. Chính quyền địa phương là nơi quản lý hồ sơ địa chính và hộ tịch gốc; việc phối hợp chặt chẽ giúp TAND khu vực tiếp cận tài liệu, chứng cứ kịp thời, chính xác, tạo cơ sở để giải quyết vụ án khách quan, đúng quy định pháp luật.

Công tác hòa giải cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Quy chế phối hợp tạo điều kiện để hòa giải viên tiếp cận thông tin về các vụ việc từ sớm, đồng thời nhận được sự hỗ trợ của chính quyền cơ sở trong quá trình vận động các bên tham gia hòa giải. Theo số liệu ghi nhận cùng thời điểm, tỉ lệ hòa giải thành đạt 100% đối với các vụ việc theo Luật Hòa giải, đối thoại tại TAND khu vực; đạt 65% đối với các vụ án dân sự, hành chính. Kết quả này cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa TAND khu vực và chính quyền địa phương trong công tác hòa giải.

Việc ký kết và triển khai quy chế phối hợp bước đầu góp phần tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình giải quyết các vụ án, vụ việc, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan tư pháp với chính quyền địa phương.

Phó Chủ tịch UBND xã Hiếu Giang Nguyễn Diệu Hoàng cho biết, việc ký kết quy chế phối hợp giữa TAND khu vực 5 với các địa phương có ý nghĩa thiết thực trong việc tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, góp phần bảo đảm giải quyết kịp thời các tranh chấp của người dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thực hiện tốt nguyên tắc công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp.

Có thể thấy, việc xây dựng và triển khai quy chế phối hợp giữa TAND khu vực với chính quyền địa phương không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn trong hoạt động tố tụng mà còn tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc. Qua đó, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và xây dựng nền tư pháp ngày càng hiệu lực, hiệu quả, gần dân.

Sỹ Hoàng