QTO - Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống phòng, chống thiên tai  (PCTT) Việt Nam (22/5/1946-22/5/2026), phóng viên (P.V) Báo và phát thanh truyền hình Quảng Trị đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Lê Văn Bảo, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh về kết quả công tác năm 2025 và định hướng nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Đồng chí Lê Văn Bảo, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó trưởng Ban thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh - Ảnh: Phan Khiêm

P.V: Thưa đồng chí, năm 2025 được đánh giá là năm có diễn biến thiên tai phức tạp và dị thường với số lượng bão trên Biển Đông lớn nhất từ trước đến nay. Đồng chí đánh giá thế nào về tác động của thiên tai đối với tỉnh Quảng Trị? 

Đồng chí Lê Văn Bảo: Năm 2025 được đánh giá là một năm có diễn biến thiên tai rất phức tạp, dị thường, đặc biệt là hoạt động của bão, áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) trên Biển Đông với số lượng lớn nhất từ trước đến nay. Tại Quảng Trị, thiên tai năm 2025 diễn biến hết sức phức tạp và dồn dập với nhiều loại hình cực đoan, tạo ra áp lực rất lớn cho công tác phòng ngừa và ứng phó. Thực trạng này đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các ngành chức năng.

Hậu quả từ các đợt thiên tai trong năm 2025 đã gây ra những tổn thất nặng nề về người với 24 trường hợp tử vong, 7 người mất tích và 24 người bị thương. Về kinh tế, tổng giá trị thiệt hại ước tính khoảng 2.532 tỉ đồng. Trong đó, các lĩnh vực chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và hệ thống hạ tầng thiết yếu như công trình thủy lợi, mạng lưới giao thông, trường học, cơ sở y tế và nhà ở của Nhân dân.

Những con số thiệt hại này cho thấy, dưới tác động của biến đổi khí hậu, các hình thái thời tiết cực đoan không còn tuân theo các quy luật thông thường, tạo ra áp lực rất lớn cho công tác dự báo và triển khai ứng phó tại cơ sở.

Đồng chí Nguyễn Văn Phương, Bí thư tỉnh ủy và đồng chí Lê Hồng Vinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra thực hiện “Chiến dịch Quang Trung” thần tốc xây dựng, sửa chữa nhà ở cho các hộ dân bị ảnh hưởng do thiên tai - Ảnh: P.K

P.V: Thưa đồng chí, qua báo cáo tổng kết công tác PCTT năm 2025, có thể thấy công tác tham mưu và chỉ đạo điều hành của tỉnh đã có những bước chuyển biến rất quyết liệt. Đồng chí có thể chia sẻ cụ thể hơn về cách thức vận hành bộ máy chỉ đạo trong những thời điểm thiên tai diễn biến phức tạp nhất; đồng thời công tác tổ chức, chuẩn bị và nâng cao năng lực ứng phó tại cơ sở đã được tỉnh triển khai như thế nào bảo đảm phương châm “bốn tại chỗ” đi vào thực chất?

Đồng chí Lê Văn Bảo: Trong năm 2025, đặc biệt là đợt bão Bualoi vào tháng 10, công tác tham mưu và chỉ đạo điều hành được thực hiện với tinh thần “chủ động, quyết liệt, ứng phó sớm từ xa”. UBND tỉnh đã ban hành hơn 50 công điện và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh phát hành trên 100 văn bản chỉ đạo để kịp thời điều hành ứng phó, thiết lập chế độ trực ban 24/24 giờ nhằm tiếp nhận thông tin và dự báo các tình huống phát sinh ngay từ cơ sở.

Một điểm quan trọng là sự hiện diện trực tiếp của lãnh đạo tỉnh tại các địa bàn xung yếu thông qua các đoàn công tác liên ngành, giúp chỉ đạo hiện trường sát sao và xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các lực lượng vũ trang đã giúp tỉnh kiểm soát tốt tình hình, tổ chức sơ tán dân kịp thời, từ đó hạn chế thấp nhất thiệt hại về người dù thiên tai diễn biến rất khốc liệt.

Về công tác chuẩn bị tại cơ sở, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, UBND tỉnh đã ban hành quyết định về phương án ứng phó thiên tai theo các cấp độ rủi ro mới, bảo đảm 100% đơn vị hành chính cấp xã xây dựng phương án phù hợp với thực tế địa hình và khí hậu địa phương.

Để phương châm “bốn tại chỗ” thực sự phát huy hiệu quả, tỉnh đã huy động hơn 5.000 cán bộ, chiến sĩ phối hợp cùng 17.262 lực lượng xung kích tại chỗ. Bên cạnh đó, các địa phương đã chủ động dự trữ đầy đủ vật tư và nhu yếu phẩm thiết yếu như hơn 79.000 thùng mì ăn liền và 21.000 thùng nước uống, bảo đảm cung ứng kịp thời cho các khu vực bị chia cắt.   

Cùng với hạ tầng và hậu cần, công tác nâng cao năng lực cũng được chú trọng đặc biệt thông qua việc tổ chức 34 lớp tập huấn kỹ năng cho hơn 1.160 người tại các xã vùng Bắc và vùng Nam tỉnh. Việc ứng dụng khoa học công nghệ cũng tạo ra bước đột phá với hệ thống 90 trạm đo mưa tự động, 26 camera giám sát và 20 tháp cảnh báo lũ thông minh. Những công cụ này cho phép lãnh đạo tỉnh chỉ đạo trực tuyến đến tận cấp xã và truyền tải cảnh báo sớm nhất đến từng hộ dân, biến nhận thức của cộng đồng trở thành “lá chắn” quan trọng nhất trong quản trị rủi ro thiên tai bền vững.

Lễ khởi công công trình khẩn cấp chống sạt lở tại xã Khe Sanh ngày 15/12/2025 - Ảnh: Phan Khiêm

P.V: Bên cạnh những nỗ lực đã đạt được, báo cáo tổng kết cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại trong công tác chỉ đạo và ý thức của người dân. Đồng chí có thể phân tích rõ hơn về những bài học kinh nghiệm này?

Đồng chí Lê Văn Bảo: Chúng tôi nghiêm túc nhìn nhận vẫn còn những hạn chế cần rút kinh nghiệm sâu sắc từ thực tế năm qua. Đầu tiên là tâm lý chủ quan của một bộ phận người dân khi nhiều trường hợp tử vong đau xót xảy ra do người dân tự ý băng qua các dòng nước lũ ngập sâu hoặc đánh bắt cá, vớt tài sản trong lúc thiên tai đang diễn biến phức tạp. Về phía công tác lãnh đạo và chỉ đạo, tại một số thời điểm và sự vụ cụ thể vẫn còn bộc lộ sự lúng túng trong phối hợp.

Điển hình là giai đoạn đầu khắc phục sự cố sạt lở tại xã Khe Sanh, công tác tham mưu của các cơ quan chuyên môn chưa thực sự kịp thời và quyết liệt, dẫn đến việc triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn cho người dân còn chậm so với yêu cầu thực tiễn. Đây là bài học lớn về trách nhiệm của người đứng đầu và tính chủ động trong việc xây dựng kịch bản ứng phó trước các tình huống khẩn cấp.

Thiên tai gây thiệt hại nặng nề, đòi hỏi đổi mới tư duy quản trị rủi ro - Ảnh: Phan Khiêm

P.V: Từ những bài học thực tiễn đó, tỉnh Quảng Trị có định hướng chiến lược gì để nâng cao năng lực phòng ngừa và thích ứng với biến đổi khí hậu trong thời gian tới, thưa đồng chí?

Đồng chí  Lê Văn Bảo: Quan điểm xuyên suốt của lãnh đạo tỉnh là phải đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ trạng thái ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa và quản trị rủi ro thiên tai. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, lấy chuyển đổi số làm nòng cốt thông qua việc hoàn thiện bản đồ số về thiên tai, xây dựng cơ sở dữ liệu rủi ro và bước đầu đưa trí tuệ nhân tạo vào hỗ trợ dự báo. Cùng với đó, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các hạ tầng trọng điểm đa mục tiêu.

Trong năm 2025, tỉnh đã huy động hơn 518 tỉ đồng để triển khai các dự án cấp bách như sửa chữa hồ chứa nước Vực Tròn, đập Khe Dỗi, kè chống sạt lở sông Nhật Lệ giai đoạn 2, khu neo đậu tàu thuyền Bắc sông Gianh, sữa chữa hệ thống đê điều (tả sông Gianh, đê Thượng Mỹ Trung, đê tả Kiến Giang, đê Bắc Phước…)..., và xử lý sạt lở tại Khe Sanh qua Chiến dịch Quang Trung.

Một nhiệm vụ không kém phần quan trọng là tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, bảo đảm thông tin chính xác phải đến được với người dân ở các vùng sâu, vùng xa trong thời gian ngắn nhất nhằm tối ưu hóa thời gian chuẩn bị ứng phó.

Sự cố sạt lở tại khu dân cư thôn 3A, xã Khe Sanh trưa 17/11/2025 đã được khắc phục- Ảnh: Phan Khiêm

P.V: Trong chiến lược dài hạn, yếu tố con người và vai trò của cộng đồng được tỉnh xác định vị trí như thế nào để đảm bảo tính bền vững, thưa đồng chí?

Đồng chí Lê Văn Bảo: Chúng tôi xác định người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng sự bảo vệ mà phải là chủ thể, là trung tâm trong công tác PCTT. Mọi sự đầu tư về công nghệ hay hạ tầng chỉ thực sự phát huy tác dụng khi cộng đồng có đủ kỹ năng và ý thức chấp hành nghiêm túc các hướng dẫn an toàn.

Vì vậy, trong năm 2026, tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền và đào tạo kỹ năng ứng phó cho cư dân tại các khu vực xung yếu, đồng thời nâng cao chất lượng chuyên môn cho lực lượng xung kích ở cơ sở. Việc xây dựng các cộng đồng an toàn về thiên tai, nơi mỗi người dân đều nắm vững phương án tại chỗ sẽ là nền tảng vững chắc để giảm thiểu rủi ro.

Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống PCTT, thông điệp mà tỉnh muốn gửi tới các cấp chính quyền và Nhân dân là cần giữ vững tinh thần chủ động, quyết liệt, tuyệt đối không lơ là chủ quan. Quảng Trị cam kết gắn kết chặt chẽ công tác này với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân và hướng tới sự phát triển bền vững trước mọi thử thách của thiên nhiên.

P.V: Trân trọng cảm ơn đồng chí về cuộc trao đổi này!

Phan Khiêm (thực hiện)